Zioła na trawienie

W okresie karnawałowym mamy wiele okazji, by zasiąść przy suto zastawionym stole. Na szczęście w każdej aptece są leki OTC i ziołowe środki mogące pomóc wszystkim, którzy zjedzą zbyt dużo.

Uskarżający się na dolegliwości przewodu pokarmowego na skutek przejedzenia, chcieliby zastosować domowe sposoby, które pomogą w pokonaniu niestrawności. Babcia podawała termofor z gorącą wodą, krople miętowe na łyżeczce cukru. A dorosłym proponowała kieliszek nalewki przygotowanej na zielonych orzechach. Jednak często w apteczce babuni były zioła, które pomagały przetrwać ten bolesny dzień.

Substancje czynne
Właściwości lecznicze zioła zawdzięczają przede wszystkim zawartym w nich substancjom biologicznie aktywnym oraz witaminom i minerałom. Potwierdzają to wszechstronne badania, które prowadzono intensywnie, aż do czasu rozpowszechnienia antybiotyków, gdy je prawie zarzucono. Jednak rozmaite problemy spowodowały, że do badań powrócono. Teraz wiadomo, że w roślinach znajdują się liczne związki chemiczne działające na poszczególne organy i układy organizmu.
Substancje czynne ziół to np. alkaloidy - znane trucizny, jak np. strychnina, oraz zawarta w niedojrzałych makówkach morfina. Ponadto są w nich glikozydy działające wykrztuśnie. Flawonidy mają działanie nasercowe (np. flawonidy głogu) oraz moczopędne i spazmolityczne. Kumaryny działają przeciwskurczowo i rozszerzają naczynia wieńcowe. Garbniki mają np. charakter przeciwzapalny, a goryczka może podwyższać kwasowość żołądka, pobudzać apetyt, poprawiać trawienie.
Witaminy są czynnikami organicznymi niezbędnymi do prawidłowego przebiegu różnych procesów fizjologicznych w organizmie. Powinny być dostarczane z zewnątrz, ponieważ nasz organizm większości z nich nie syntetyzuje.
Kwasy organiczne (np. cytrynowy, jabłkowy, szczawiowy) działają jako łagodne środki oczyszczające i przeczyszczające.
Olejki eteryczne oddziałują: np. wykrztuśnie, przeciwzapalnie, moczopędnie, żółciopędnie, antyseptycznie.
Jednak trzeba uważać, ponieważ związki zawarte w niektórych ziołach szkodzą zdrowiu.
I tak np. substancje zawarte w nostrzyku, macierzance wonnej, żubrówce są trujące i ich zbyt duże dawki mogą uszkodzić nerki i wątrobę. Dlatego tak ważne jest, aby choremu sprzedawał je specjalista. Pacjenci nie mogą zapominać, że zioła mogą wchodzić w interakcje z lekami i innymi ziołami, a ich działanie chociaż subtelne, przy złym zastosowaniu nie pomoże, a wręcz może zaszkodzić!

Wybrane zioła
Mięta, a właściwie mięta pieprzowa, jest chyba najbardziej znanym ziołem stosowanym przy dolegliwościach żołądka i całego przewodu pokarmowego. Zioło to zawiera substancje korzystne dla osób z dolegliwościami trawiennymi, czyli m.in. olejek eteryczny (ponad 2 proc.), w jego skład wchodzi mentol (nie mniej niż 50 proc.); menton, pinen, diasmina, kadinen, limonen, garbniki, kwasy organiczne, związki pektynowe, żywicowe, gorycze, sole mineralne.
Napar z liści mięty pomaga przy bólach żołądka, niestrawności i wzdęciach. Szczyptę suszonych liści zalewa się szklanką wrzącej wody, przykrywa i po 10 - 15 minutach płyn jest gotowy. Najlepiej pić po pół szklanki kilka razy dziennie.

Szałwia lekarska zawiera olejek eteryczny, gorzki laktoz dwuterpenowy, garbniki, flawonidy. Najczęściej stosowana jest przy dolegliwościach układu oddechowego, ale napar z 10 g na 1 litr wody używa się przy płukaniu jamy ustnej i gardła przy obrzękach dziąseł, bólach, przy niedoborach w organizmie witaminy C.

Rozmaryn leśny, dziki, czyli bagno zwyczajne zawiera olejek eteryczny (do 2 proc.) w skład którego wchodzą terpeny, związek podobny do kamfory, a także tłuszcze i woski. Zioło ułatwia trawienie, wzmaga też apetyt i polepsza krążenie krwi.

Rumianek zawiera błękitny olejek eteryczny (do 0,8 proc.), którego głównym składnikiem jest azulen, kadinen, a także gorycze, związki żywicowe, cholinę, kwasy organiczne, węglowodany, śluz, glikozydy kumarynowe i flawonowe. Pity pod postacią herbatki z kwiatów pomaga przy bólach brzucha, wzdęciach, kolkach i zatruciach.


Skrzyp polny posiada w swym składzie saponiny steroidowe, takie jak np. ekwizetyna, związki mineralne (do 17 proc.) z czego ¾ stanowi kwas krzemowy, kwas akonitowy i pochodne flawonu, kwasy jabłkowy i szczawiowy, flawonole pochodne kwercetyny, luteoliny i kemferolu. Dlatego ma wiele zastosowań: przy chorobach nerek i pęcherza, a głównie przy kamicy nerkowej stosuje się odwar z ziela 15 g ziela na 1 l wody. Pić 3 razy dziennie po pół szklanki. Odwar ten działa moczopędnie. Odwar z ziela wpływa korzystnie na przemianę materii.

Tymianek macierzanka zawiera od 0,75 do 3,5 proc. olejku, którego głównym składnikiem jest tymol i karwol. Obie te substancje decydują o niezwykłym smaku. Ma działanie bakterio- i grzybobójcze oraz wykrztuśne. Używa się do poprawiania apetytu. Zawarte w liściach substancje wykazują również działanie przeciwutleniające.

Uskarżający się na dolegliwości przewodu pokarmowego na skutek przejedzenia, chcieliby zastosować domowe sposoby, które pomogą w pokonaniu niestrawności. Babcia podawała termofor z gorącą wodą, krople miętowe na łyżeczce cukru. A dorosłym proponowała kieliszek nalewki przygotowanej na zielonych orzechach. Jednak często w apteczce babuni były zioła, które pomagały przetrwać ten bolesny dzień.



Substancje czynne

 

Właściwości lecznicze zioła zawdzięczają przede wszystkim zawartym w nich substancjom biologicznie aktywnym oraz witaminom i minerałom. Potwierdzają to wszechstronne badania, które prowadzono intensywnie, aż do czasu rozpowszechnienia antybiotyków, gdy je prawie zarzucono. Jednak rozmaite problemy spowodowały, że do badań powrócono. Teraz wiadomo, że w roślinach znajdują się liczne związki chemiczne działające na poszczególne organy i układy organizmu.

 

Substancje czynne ziół to np. alkaloidy - znane trucizny, jak np. strychnina, oraz zawarta w niedojrzałych makówkach morfina. Ponadto są w nich glikozydy działające wykrztuśnie. Flawonidy mają działanie nasercowe (np. flawonidy głogu) oraz moczopędne i spazmolityczne. Kumaryny działają przeciwskurczowo i rozszerzają naczynia wieńcowe. Garbniki mają np. charakter przeciwzapalny, a goryczka może podwyższać kwasowość żołądka, pobudzać apetyt, poprawiać trawienie.

 

Witaminy są czynnikami organicznymi niezbędnymi do prawidłowego przebiegu różnych procesów fizjologicznych w organizmie. Powinny być dostarczane z zewnątrz, ponieważ nasz organizm większości z nich nie syntetyzuje.

 

Kwasy organiczne (np. cytrynowy, jabłkowy, szczawiowy) działają jako łagodne środki oczyszczające i przeczyszczające. Olejki eteryczne oddziałują: np. wykrztuśnie, przeciwzapalnie, moczopędnie, żółciopędnie, antyseptycznie.

 

Jednak trzeba uważać, ponieważ związki zawarte w niektórych ziołach szkodzą zdrowiu. I tak np. substancje zawarte w nostrzyku, macierzance wonnej, żubrówce są trujące i ich zbyt duże dawki mogą uszkodzić nerki i wątrobę. Dlatego tak ważne jest, aby choremu sprzedawał je specjalista. Pacjenci nie mogą zapominać, że zioła mogą wchodzić w interakcje z lekami i innymi ziołami, a ich działanie chociaż subtelne, przy złym zastosowaniu nie pomoże, a wręcz może zaszkodzić!

Wybrane zioła

 

Mięta, a właściwie mięta pieprzowa, jest chyba najbardziej znanym ziołem stosowanym przy dolegliwościach żołądka i całego przewodu pokarmowego. Zioło to zawiera substancje korzystne dla osób z dolegliwościami trawiennymi, czyli m.in. olejek eteryczny (ponad 2 proc.), w jego skład wchodzi mentol (nie mniej niż 50 proc.); menton, pinen, diasmina, kadinen, limonen, garbniki, kwasy organiczne, związki pektynowe, żywicowe, gorycze, sole mineralne.

 

Napar z liści mięty pomaga przy bólach żołądka, niestrawności i wzdęciach. Szczyptę suszonych liści zalewa się szklanką wrzącej wody, przykrywa i po 10 - 15 minutach płyn jest gotowy. Najlepiej pić po pół szklanki kilka razy dziennie. Szałwia lekarska zawiera olejek eteryczny, gorzki laktoz dwuterpenowy, garbniki, flawonidy. Najczęściej stosowana jest przy dolegliwościach układu oddechowego, ale napar z 10 g na 1 litr wody używa się przy płukaniu jamy ustnej i gardła przy obrzękach dziąseł, bólach, przy niedoborach w organizmie witaminy C. Rozmaryn leśny, dziki, czyli bagno zwyczajne zawiera olejek eteryczny (do 2 proc.) w skład którego wchodzą terpeny, związek podobny do kamfory, a także tłuszcze i woski. Zioło ułatwia trawienie, wzmaga też apetyt i polepsza krążenie krwi. Rumianek zawiera błękitny olejek eteryczny (do 0,8 proc.), którego głównym składnikiem jest azulen, kadinen, a także gorycze, związki żywicowe, cholinę, kwasy organiczne, węglowodany, śluz, glikozydy kumarynowe i flawonowe. Pity pod postacią herbatki z kwiatów pomaga przy bólach brzucha, wzdęciach, kolkach i zatruciach.


Skrzyp polny posiada w swym składzie saponiny steroidowe, takie jak np. ekwizetyna, związki mineralne (do 17 proc.) z czego ¾ stanowi kwas krzemowy, kwas akonitowy i pochodne flawonu, kwasy jabłkowy i szczawiowy, flawonole pochodne kwercetyny, luteoliny i kemferolu. Dlatego ma wiele zastosowań: przy chorobach nerek i pęcherza, a głównie przy kamicy nerkowej stosuje się odwar z ziela 15 g ziela na 1 l wody. Pić 3 razy dziennie po pół szklanki. Odwar ten działa moczopędnie. Odwar z ziela wpływa korzystnie na przemianę materii.


Tymianek macierzanka zawiera od 0,75 do 3,5 proc. olejku, którego głównym składnikiem jest tymol i karwol. Obie te substancje decydują o niezwykłym smaku. Ma działanie bakterio- i grzybobójcze oraz wykrztuśne. Używa się do poprawiania apetytu. Zawarte w liściach substancje wykazują również działanie przeciwutleniające.

Autor: Iwonna Widzyńska-Gołacka

Komentarze