Zdrowie z grządki czy z zamrażarki?

W sklepach pełno warzyw i owoców, a w naszym organizmie coraz mniej witamin. W pierwszej kolejności zapewnijmy mu więc te, których domaga się najbardziej. Tylko gdzie ich szukać: w nowalijkach czy w mrożonkach? Które warzywa zawierają najwięcej chemii?

Poszukiwanie witamin rozpocznijmy od witaminy A, czyli retinolu. Znajdziemy ją w żółtkach jaj, pełnotłustym mleku i jego przetworach, tranie, wątrobie. Karoten (prowitamina A), który w organizmie człowieka zamienia się w retinol, występujący w zielonych i pomarańczowych warzywach. Jest on niezbędny dla zdrowia włosów i wzroku. Wiosną uzupełnimy szybko braki witaminy A, jedząc suszone morele i marchew. Dobry efekt przyniesie picie świeżo wyciśniętego soku marchwiowego. I pamiętajmy o tłustych morskich rybach, które dodatkowo dostarczą nam cennych dla zdrowia kwasów tłuszczowych omega-3.

Wszystkie witaminy z grupy B mają wiele cech wspólnych i często są określane jako witamina B kompleks. Odpowiada m.in. za system nerwowy, wygląd włosów, skóry, dobry wzrok i samopoczucie (uczestniczy w syntezie serotoniny – hormonu szczęścia działającego przeciwdepresyjnie). Witaminy z grupy B znajdziemy w kiełkach pszenicy, orzechach, zielonych warzywach i podrobach. Brak witaminy B1 (tiaminy) powoduje zaburzenia przemiany węglowodanowej, porażenie nerwów obwodowych. Z kolei niedobór witaminy B6 (pirydoksyny) prowadzi do niedokrwistości i zmian chorobowych skóry.

Często przepisywana jest kobietom z zaburzeniami przedmenstrualnymi, szczególnie kiedy cierpią na zmiany nastroju i wzdęcia brzuszne. Uwaga: wrogiem witamin z grupy B jest kawa! Ograniczmy jej picie.

Bezcenną, a jednocześnie nietrwałą jest witamina C, która wzmacnia odporność, uszczelnia naczynia krwionośne i podnosi sprawność intelektualną. Znajdziemy ją w świeżych warzywach i owocach. Niestety, zimą jedliśmy ich mniej, organizm może odczuwać więc braki tej bardzo ważnej dla zdrowia substancji. Najlepszym jej źródłem są owoce jagodowe (szczególnie czarna porzeczka w postaci soków i mrożonek), cytrusy, papryka oraz owoce dzikiej róży. Szklanka soku pomarańczowego (świeżo wyciśniętego!) podana do śniadania czy obiadu nie tylko dostarczy niezbędnej porcji witaminy C, lecz także zwiększy (nawet 4-krotnie) przyswajanie żelaza.

Witaminę D nasza skóra produkuje pod wpływem promieni słonecznych. Dlatego zimą, gdy dni są krótkie, w dodatku rzadko słoneczne, o jej niedobór bardzo łatwo. Witamina D m.in. stymuluje pracę serca. Ale również wpływa na nasz system nerwowy. Jej brak może objawiać się bezsennością, nerwowością. Dobrym źródłem witaminy D są żółtka jaj, mleko (szczególnie wiosną, gdy krowy są już na pastwiskach), podroby i tran.


Mrożonki – tak czy nie?

Nowalijki właściwie przestały być nowalijkami, bo sałata, rzodkiewki, młoda marchewka są dostępne cały rok – importowane głównie z Izraela, Hiszpanii i krajów Afryki. Pierwsze majowe polskie warzywa: kalafiory, kalarepki, ogórki czy młoda kapusta , nie rosną zazwyczaj w naturalnych warunkach, ale uprawiane są w szklarniach. Nie ma to ujemnego wpływu na nasze zdrowie, jednak zdecydowanie obniża wartość odżywczą warzyw. Zawierają one mniej witaminy C, gdyż do szklarni nie dociera światło słoneczne. Dlatego warzywa wolniej wegetują, a zbyt szybko zebrane mogą zawierać dużo azotanów. Przy nieprawidłowej diecie może to sprzyjać rozwojowi nowotworów. Dużo zdrowsze są warzywa dojrzewające w szklarniach na przełomie maja i czerwca.

Zdecydowanie najzdrowsze są jednak warzywa i owoce rosnące w normalnych warunkach, które wiosną są dostępne w postaci mrożonek. Mrożenie jest najlepszą metodą przechowywania jedzenia. Proces ten pozwala zachować świeżość, zapach, smak, barwę i konsystencję produktów bez użycia konserwantów. „Mrożone bezpośrednio po zbiorach” – ten napis na opakowaniu gwarantuje nie tylko dobry smak, ale także odpowiedni bukiet witamin.

Należy tylko pamiętać o odpowiednim sposobie przyrządzania mrożonek: nie wolno dopuszczać do ich rozmrożenia, tylko wrzucać zamrożone bezpośrednio do wrzątku. Poza cebulą, cykorią, sałatą, rzodkiewką i pomidorami można mrozić wszystkie warzywa i owoce. Czarne jagody, maliny i wiśnie przed zamrożeniem powinny być posypane cukrem. Dzięki temu niska temperatura nie pozbawi ich aromatu.


Jeśli kupujesz nowalijki, pamiętaj, że:

• mniej chemii chłoną: pomidory, ogórki, cebula, korzeń pietruszki, marchew, seler, brokuły,

• więcej chemii pobierają: szczypiorek, sałata, rzodkiewka, czerwony burak, kapusta pekińska, kalafior, dotyczy to również młodych ziemniaków, szczególnie odmian sprowadzanych z zagranicy,

• największe ilości środków chemicznych gromadzą się tuż pod skórką warzyw korzeniowych, dlatego należy je obierać,

• podczas wybierania i kupowania zwracaj uwagę na wygląd warzyw; te z dużą ilością nawozów azotowych są bez zapachu i raczej mocno przywiędnięte.

Autor: Krystyna Romanowska