Zdradliwa myszka

Pieprzyki, znamiona, plamki dodają urody, ale bywają bombą z opóźnionym zapłonem. To właśnie one mogą stać się przyczyną rozwoju chorób skóry, a nawet zmian nowotworowych.

Z medycznego punktu widzenia znamiona barwnikowe, potocznie zwane pieprzykami, to nic innego jak zmiany skórne. Powstają one z obecnych w naskórku komórek barwnikowych, tzw. melanocytów zawierających dużo ciemnego barwnika -melaniny. Znamię powstaje wówczas, gdy melanocyty mnożą się, wnikają w głąb skóry i tworzą tam charakterystyczne skupiska.


Znamiona barwnikowe mogą pojawiać się w różnych okresach życia. Czasem zostają, czasem znikają, ale bywa też i tak, że z pieprzykami przychodzimy już na świat. Każdy z nas ma różną liczbę pieprzyków, jedni mają ich kilka, inni nawet kilkaset. Jest też wiele rodzajów znamion barwnikowych. Podstawowe ich klasyfikacje opierają się m.in. na wielkości znamienia (od mniej niż 1 milimetr do kilkudziesięciu centymetrów), na barwie (mogą być beżowe, brązowe, czerwone i czarne, mogą być też porośnięte włoskami) oraz na kształcie. Szczególnie kształty znamion są różnorodne i często zależą od okresu życia, w którym się pojawiają. Te pieprzyki, które ukazały się w dzieciństwie, są z reguły niewielkimi, płaskimi plamami. Natomiast te, które uwidoczniły się w życiu dorosłym, są kopulaste lub brodawkowate.


Kiedy niezłośliwe stają się złośliwe

Zasadniczo znamiona barwnikowe są niegroźne i dodają uroku, jednakże w pewnych okolicznościach bywają bardzo niebezpieczne, gdyż to właśnie one mogą stać się przyczyną rozwoju jednego z najgroźniejszych ludzkich nowotworów - czerniaka złośliwego. Jak już wspomniano, najpoważniejszym skutkiem nadmiernej ekspozycji na promieniowanie słoneczne jest nasilenie procesu tworzenia się nowych znamion. Warto jednak mieć również świadomość innych niekorzystnych skutków działania promieni słonecznych.


Słońce bywa groźne

Pierwsze obserwacje dotyczące szkodliwości promieni słonecznych pojawiły się już w XIX w., jednakże poważnie niepokojące doniesienia naukowe na ten temat pochodzą z początku lat 60. XX w., równocześnie z momentem, kiedy to pojawiła się moda na opalanie. Obecnie, w XXI w., opalenizna wciąż jest dla wielu z nas oznaką zdrowia oraz udanego wakacyjnego odpoczynku. Dla dermatologów jednak skóra opalona to skóra uszkodzona. Na skutek niekorzystnego działania promieniowania słonecznego skóra staje się największym narządem organizmu ludzkiego, który narażono na powstawanie różnorodnych patologicznych zmian. Skóra poddana przewlekłemu działaniu promieni słonecznych chroni się przed nimi i ulega przez to znacznemu pogrubieniu. Staje się mniej sprężysta i jędrna, podlega stopniowemu ścieczeniu, gdyż w tkance podskórnej rozkładowi i zanikowi ulegają włókna elastyny oraz włókna kolagenowe. Tym samym, tworzą się głębokie zmarszczki i bruzdy, a na powierzchni skóry pojawiają się przebarwienia, piegi i plamy soczewicowate. Jest to proces zwany przez dermatologów fotostarzeniem, czyli przyśpieszonym pod wpływem promieniowania UV procesem starzenia się skóry. Dodatkowo, warto również wiedzieć, że promienie te przyczyniają się do powstawania różnego rodzaju posłonecznych chorób skórnych, tzw. fotodermatoz i fotoalergii.



Klasyfikacja znamion


Sposób powstawania

• wrodzone

• nabyte


Wygląd

• płaskie

• wypukłe

• brodawkowate

• uszypułowane

• dysplastyczne

• skórne


Barwa

• ciemnobrązowe

• jasnobrązowe

• czarne

• szarawo-niebieskie

• różowe

• błękitne


Formuła ABCD

Duża (ponad 6 mm), asymetryczna zmiana, o nierównym i zamazanym brzegu, niejednorodnym kolorze wymaga natychmiastowej konsultacji dermatologicznej. Zagrożenie określa formuła ABCD:


A - asymetria

B - brzeg

C - kolor

D - rozmiar

Autor: dr n. farm. Marta Kruk-Słomka