Wstydliwe choroby - cz.2, wirusy

Wirusowe choroby przenoszone drogą płciową, nazywane przez niektórych chorobami wstydliwymi, mogą dopaść każdego bez względu na płeć, wiek i status.

Niestety, kiedy wirus zaatakuje, zostanie z zakażonym na zawsze. Co gorsza, zakażony początkowo może nic o tym nie wiedzieć. Mogą minąć tygodnie, miesiące, a nawet lata, zanim trafi do lekarza, który potwierdzi, że to jedna z wirusowych chorób przenoszonych drogą płciową. A do tych zalicza się: opryszczkę narządów płciowych, kłykciny kończyste, WZW typu B i AIDS, czyli zespół nabytego upośledzenia odporności.

KŁYKCINY KOŃCZYSTE

Kłykciny kończyste powstają pod wpływem zakażenia wirusem HPV. Są to niewielkich rozmiarów zmiany na skórze w okolicach narządów płciowych przypominające kurzajkę. W literaturze medycznej znajdziemy określenie: „wyrośla brodawkowe skóry o powierzchni kalafiorowatej”. Kłykciny mają kolor skóry.

Zmiany w okolicach narządów płciowych stają się widoczne zwykle w ciągu 1-3 miesięcy po zakażeniu. U mężczyzn obrastają napletek, ujście cewki moczowej, trzon penisa i odbyt. U kobiet występują na wargach sromowych i wokół odbytu.

Wirusem HPV można się zakazić w trakcie współżycia z osobą zainfekowaną. Kłykciny mają też tendencję do samoistnego rozsiewania.

Uwaga! Ryzyko zarażenia się wirusem HPV wynosi 50 proc. w ciągu całego życia. Bywa, że dochodzi do tego już po pierwszym stosunku z osobą zarażoną.

Najlepszym sposobem na potwierdzenie lub wykluczenie zainfekowania organizmu wirusem HPV jest przeprowadzenie tzw. testu HPV, który wykrywa obecności DNA wirusa HPV oraz ocenia jego onkogenność. Do przeprowadzenia testu potrzebny jest wymaz z szyjki macicy, czasem także ze ścianek pochwy i sromu. Materiał do badania pobiera ginekolog, np. przy okazji robienia cytologii, by później przesłać go do specjalistycznego laboratorium.

Leku na wirusa HPV nie ma, ale istnieje kilka dermatologicznych metod usuwania samych brodawek. I są to m.in.: krioterapia (wymrażanie ciekłym azotem), elektrokoagulacja (usuwanie brodawki prądem) i łyżeczkowanie (mechaniczne usunięcie brodawki narzędziem chirurgicznym). Istnieją też metody chemiczne polegające na stopniowym wypalaniu brodawek przy pomocy substancji zawierających m.in. kwas mlekowy lub salicylowy.

OPRYSZCZKA NARZĄDÓW PŁCIOWYCH

Opryszczkę wywołują wirusy herpes (HSV). Za opryszczkę narządów płciowych odpowiedzialny jest typ II; typ I wirusa opryszczki wywołuje opryszczkę wargową. U kobiet opryszczka narządów płciowych najczęściej występuje na wargach sromowych, łechtaczce, przy wejściu do pochwy, na udach, pępku, przy odbycie, a u mężczyzn na żołędzi, trzonie penisa oraz w kroczu, na pośladkach, odbycie i udach. Czasami pęcherzyki mogą rozwinąć się na rękach i ustach, jeśli zostały one zakażone podczas stosunku.

Pierwsze objawy opryszczki narządów płciowych to uczucie mrowienia, swędzenia w okolicach narządów płciowych, później bolesne, pękające po kilku dniach pęcherzyki, z których tworzą się równie bolesne owrzodzenia skóry. Towarzyszyć temu wszystkiemu może ból podczas oddawania moczu, powiększenie węzłów chłonnych, gorączka.

Opryszczka narządów płciowych rozprzestrzenia się głównie poprzez kontakty seksualne − podczas stosunku tradycyjnego, oralnego i analnego. Na narządy płciowe i oczy może się również przenieść z jamy ustnej, przez dotyk lub używanie wspólnych gadżetów seksualnych.

Są dwie metody badania na obecność wirusa HSV: pobranie wymazu z zakażonego miejsca za pomocą wacika oraz badanie krwi.

Mimo postępu medycyny nie wynaleziono jeszcze leku, który potrafiłby zniszczyć wirusa HSV, można za to znacznie łagodzić same objawy choroby. Pomocne są tu głównie leki przeciwwirusowe do użytku zewnętrznego, jak i doustne.

ZAPALENIE WĄTROBY TYPU B

Wirusowe zapalenie wątroby, w skrócie WZW, to choroba wątroby wywołana zakażeniem wirusowym. Poprzez kontakt seksualny można zarazić się typem A, B, C i D (jest jeszcze typ E i G), jednak WZW typu B jest najczęstsze w tej grupie. Zapalenie wywołane wirusem HBV może mieć przebieg ostry lub przewlekły.

Ostre WZW typu B. U większości pacjentów nie są zauważalne żadne objawy. U pozostałych osób pojawiają się objawy niecharakterystyczne, przypominające grypę. I są to: gorączka, bóle stawów i mięśni, osłabienie, dolegliwości ze strony układu pokarmowego takie jak brak łaknienia, nudności, wymioty i bóle brzucha. Gdy choroba jest już w stadium zaawansowanym, pojawia się zażółcenie białek oczu oraz skóry i uporczywe swędzenie.

Przewlekłe WZW typu B. Zazwyczaj jest bezobjawowe i wiąże się z przewlekłym zapaleniem wątroby, co w ciągu kilku lat może doprowadzić do marskości wątroby i raka. W takiej sytuacji pojawia się osłabienie, utrata apetytu, spadek masy ciała, wodobrzusze, żółtaczka, wybroczyny, siniaki, powiększenie wątroby i śledziony.

Do zakażenia wirusem HBV dochodzi podczas kontaktu z wydzielinami osoby chorej oraz z zakażoną krwią. Wirusa można więc „przejąć” w trakcie zbliżenia intymnego, ale też np. u stomatologa, na szpitalnym oddziale czy w studiu tatuażu bądź u kosmetyczki.

Wykrywanie zakażeń HBV opiera się na badaniach serologicznych, biochemicznych, oznaczaniu DNA wirusa we krwi oraz badaniach obrazowych i histologicznych.

Nie ma leczenia, które raz na zawsze wyeliminowałoby wirusa z organizmu. W ostrym okresie choroby lekarze zalecają więc najczęściej pozostanie w łóżku, ograniczenie aktywności fizycznej, lekkostrawną dietę, odpowiednie nawadnianie i bezwzględne odstawienie alkoholu. W przewlekłym zapaleniu wątroby przepisują leki, które ograniczają namnażanie się wirusa w organizmie, w tym interferon i lamiwudynę.

AIDS

AIDS jest chorobą wywoływaną przez wirus HIV. Wirus żyje w płynach ustrojowych ludzkiego ciała − krwi, spermie, czasem w ślinie. Niszczy limfocyty − komórki krwi, które są odpowiedzialne za ochronę ustroju przed chorobami. Dlatego chorobę tę nazywa się zespołem nabytego upośledzenia odporności.

Pierwsze symptomy zakażenia przypominają grypę. Potem może nastąpić − trwający kilka, kilkanaście lat − okres utajenia, podczas którego objawy nie występują, ale system immunologiczny wciąż zmaga się z wirusem.

Wirus musi być wprowadzony do organizmu przez otwartą ranę skóry lub błonę śluzową wyścielającą odbyt, pochwę lub usta. Odbyt jest miejscem szczególnie wrażliwym, ponieważ wyścielająca go błona śluzowa jest bardzo cienka i delikatna, a zatem stosunek analny niesie za sobą większe niebezpieczeństwo zarażenia się HIV niż inne formy aktywności seksualnej.

Klasyczna diagnostyka opiera się na wykonaniu rutynowych testów przesiewowych, a następnie − w przypadku dodatniego wyniku − na wykonaniu testów potwierdzających.

Uwaga! Przeciwciała anty-HIV pojawiają się po 2-9 tygodniach od zakażenia.

Celem leczenia jest zmniejszenie liczby cząstek wirusa w organizmie oraz jak najdłuższe zahamowanie namnażania się wirusa, co pozwala na stabilizację układu immunologicznego. Ze względu na dużą zmienność wirusa leczenie polega na stosowaniu kilku leków jednocześnie – zasadę tę określa się mianem skojarzonej terapii antyretrowirusowej lub wysoce aktywnej terapii antyretrowirusowej. W ostatnich latach obserwuje się znaczny postęp w leczeniu zakażeń wirusem HIV, wprowadzane są coraz to nowe leki oraz modyfikowane zasady terapii.

PROFILAKTYKA

W przypadku WZW typu B i kłykcin kończystych możliwe jest szczepienie ochronne (jeśli chodzi o HPV zaleca się szczepienie dziewczynek już w wieku 12 lat), jednak przed AIDS i opryszczką narządów płciowych nie można się w ten sposób bronić, ponieważ szczepionek przeciw nim – przynajmniej na razie – nie ma. Pozostaje więc:

  • edukacja i to zwłaszcza ludzi młodych (coraz wcześniej następuje inicjacja seksualna),
  • rozwaga w kontaktach seksualnych, szczególnie z nowymi partnerami.

Nie od dziś wiadomo, że im większa liczba partnerów seksualnych w ciągu całego życia, tym większe niebezpieczeństwo zakażenia np. wirusem HIV czy wirusem herpes. Prezerwatywa? Maseczka oralna? To, gdy dochodzi do zbliżenia z osobą przypadkową, zabezpieczenia niezbędne, ale niestety nie chronią w stu procentach.

Wirusem HBV powodującym wirusowe zapalenie wątroby łatwiej jest się zarazić niż wirusem HIV.

--

Czy wiesz, że…

…powstanie testów wykrywających obecność wirusa HPV, który jest odpowiedzialny za powstawanie kłykcin kończystych, zawdzięczamy biologii molekularnej?

--

Wśród wielu odmian wirusa wywołującego pojawianie się brodawek wokół narządów płciowych najgroźniejsze są HPV 16 i HPV 18. Oba typy zaliczane są do wirusów wysokiego ryzyka wywołujących raka szyjki macicy.

--

Szacuje się, że infekcje HSV dotykają ponad 1/3 światowej populacji.

--

Wirus opryszczki narządów płciowych może powodować nawroty. Sprzyja im stres, uszkodzenia skóry, ciąża, obniżona odporność organizmu.

--

Co roku w Polsce notuje się około 2 tys. nowych zachorowań na WZW typu B.

--

Około 500 tys. Polaków jest nosicielami wirusa zapalenia wątroby typu B. Grupa ta stanowi potencjalne zagrożenie dla innych.

--

Z powodu AIDS zmarł Freddie Mercury, wokalista rockowy, frontman brytyjskiej grupy Queen. Znanym sportowcem, który choruje na AIDS, jest były gwiazdor NBA Magic Johnson. Były gracz Los Angeles Lakers „oswaja” chorobę już ponad 20 lat.

--

To warto wiedzieć o AIDS

  • Od najgorszego w statystykach roku 2004 liczba zgonów z powodu AIDS w Polsce i na świecie spadła o ok. 40 proc.
  • Szacuje się, że w Polsce aż 70 proc. wszystkich zakażonych nie wie, że jest nosicielami wirusa HIV.
  • W Polsce statystycznie każdego dnia 2-3 osoby dowiadują się o zakażeniu HIV.
  • Każdy może skorzystać z bezpłatnego, anonimowego testu diagnozującego zakażenie wirusem HIV, a w razie potrzeby zostać objęty leczeniem, które gwarantuje bezpłatny dostęp do leków antyretrowirusowych.

--

Osoby niestosujące prezerwatyw, o dużej aktywności seksualnej, często zmieniające partnerów i praktykujące różne techniki seksualne są bardziej narażone na choroby przenoszone drogą płciową.

--

Na całym świecie najwięcej chorób przenoszonych drogą płciową notuje się w grupie osób młodych, czyli tych między 15. a 24. rokiem życia, stanu wolnego, mieszkających w dużych miastach.

--

Choroby przenoszone drogą płciową należą do najczęstszych chorób zakaźnych.

------

Autor: Joanna Grzegorzewska