W słońcu skąpani

Słońce wpływa pozytywnie na nasze samopoczucie, ale prawda jest taka, że im skóra jest jaśniejsza, tym jest zdrowsza. Żeby cieszyć się i zdrowiem, i opalenizną – stosuj się do naszych rad.

Codziennie potrzebujemy światła słonecznego, bo poprawia oddychanie, krążenie, wydajność mięśni i wpływa pozytywnie na odporność organizmu. Słońce pobudza gruczoły wydzielania wewnętrznego i neuroprzekaźniki w mózgu, zwiększa zdolność czerwonych krwinek do przenoszenia tlenu. Wzmacnia serce, podobnie jak ćwiczenia fizyczne. Tylko w skórze wystawionej na promienie słoneczne tworzy się witamina D3, która odpowiada za prawidłowy wzrost i utrzymanie w zdrowiu kości i zębów. Promieniowanie UV pomaga w leczeniu chorób skórnych, takich jak łupież, łuszczyca czy trądzik. Reasumując, nie możemy istnieć bez światła słonecznego. Ale jednocześnie trzeba pamiętać, że długie kąpiele słoneczne powodują starzenie się skóry.


Brązowa skóra

O opaleniźnie decyduje barwnik – melanina – która powstaje w skórze pod wpływem promieniowania UV. Odcień naszej karnacji, barwa włosów, skłonność do powstawania piegów i wrażliwość na słońce zależy od ilości melaniny w skórze. Opalenizna uznawana jest za objaw zdrowia, ale tak naprawdę brązowienie skóry to nasza obrona i ochrona przed szkodliwym działaniem promieniowania słonecznego. Tworząc warstwę melaniny nasza skóra broni się przed szkodami. Te szkody to zmiany w DNA komórek, a w najgorszym przypadku procesy nowotworowe. Dlatego przed wyjściem na słońce koniecznie trzeba skórę chronić kosmetykami z filtrami.


Im jaśniejsza, tym zdrowsza

Po dłuższym urlopie, plażowaniu i spacerach w promieniach słońca chwalimy się pięknym, brązowym odcieniem skóry. Jednak z czasem nasza opalenizna blednie, bo co 28 dni odnawia się górna warstwa skóry. Blednięcie może nastąpić szybciej, gdy stosujemy peelingi czy wycieramy ciało szorstkim ręcznikiem. Ważne dla podtrzymania naszej słonecznej zdobyczy jest prawidłowe pielęgnowanie skóry. Niezbędne jest intensywne nawilżanie od zewnątrz specjalnymi kosmetykami po opalaniu, a od wewnątrz dostarczanie odpowiedniej ilości płynów – od 1,5 do 2 l na dobę. Można też używać kosmetyków brązujących.


Opalenizna na salonach

Dziś jest oczywiste, że chcemy mieć naturalną, ale jednocześnie zdrową opaleniznę. Dawniej eleganckie damy szczyciły się cerą białą jak mleko. Parasolki, długie suknie zapięte pod samą szyją, kostiumy kąpielowe z długimi rękawami i nogawkami chroniły nasze prababki przed słońcem. Brązowa skóra oznaczała, że mamy do czynienia z osobą z niższych warstw społecznych. Dopiero słynna projektantka mody Coco Chanel wprowadziła w 1920 roku opaleniznę na salony. Początkowo jej odważny krok wywołał sensację, ale szybko uznano, że bycie opalonym jest modne, a brązowa skóra stała się symbolem zdrowego i aktywnego stylu życia.


Słońce uszczęśliwia

Promienie UV pobudzają nasz organizm do produkcji hormonu szczęścia – serotoniny. Jesienią i zimą, gdy wcześnie zapada zmrok i brakuje słońca, jesteśmy przygaszeni, znużeni pozbawieni energii. Brak nam serotoniny. To samo dzieje się wtedy, gdy przebywamy w krajach o małym nasłonecznieniu. Często skarżą się na to nasi rodacy w Wielkiej Brytanii, Irlandii czy Kanadzie. Stąd tak popularne w okresie zimy czy wczesnej wiosny wyjazdy do „ciepłych krajów”. Nawet tydzień w promieniach słonecznych to zastrzyk energii i pogody ducha, czasem aż do lata. Podobne działanie do serotoniny mają też endorfiny, substancje, które działają jak opiaty. A produkcja endorfin też zależy od promieniowania słonecznego. Dlatego też terapia światłem odgrywa bardzo ważną rolę w leczeniu depresji sezonowej.


Promieniowanie UV

Wpływ na intensywność promieniowania UV ma wiele czynników, takich jak pozycja słońca, pora dnia i roku, odległość od równika i wysokość nad poziomem morza. Aby opalać się bezpiecznie, dobrze jest poznać te trzy rodzaje promieniowania. Ludzkie oko go nie widzi w odróżnieniu od narządu wzroku niektórych owadów czy ptaków, które mają zdolność częściowego postrzegania promieni UV.


Promieniowanie UVC

Ma długość fali od 100 do 280 nanometrów (nm). To bardzo krótka fala, ale o najwyższej energii. Na szczęście nie dociera do powierzchni Ziemi, bo jest pochłaniana przez warstwę ozonową atmosfery. Gdyby nie ona, promieniowanie UV zabiłoby organizmy żywe.


Promieniowanie UVB

Promieniowanie UVB także w dużej części jest zatrzymywane przez atmosferę ziemską. Stanowi zaledwie od 4 do 5 proc. promieniowania UV, docierającego do Ziemi. Fala o długości od 280 do 320 nm jest dość krótka i nie wnika głęboko w skórę. Dociera do naskórka, jest pochłaniana w większości przez jego warstwę rogową. Niewielka ilość wnika jednak do skóry właściwej. UVB odpowiada za powstawanie opalenizny opóźnionej. Melanina wytwarza się dopiero po 48-72 godzinach. Opalenizna powstaje więc później, ale – co ważne – pozostaje na dłużej. Pamiętajmy, że promienie UVB mają silne własności rumieniotwórcze, mogą powodować poparzenia słoneczne naskórka oraz niebezpieczne uszkodzenia komórek skóry. To UVB odpowiada za produkcję witaminy D3.


Promieniowanie UVA

UVA to promieniowanie o długości fali od 320 do 400 nm. Jego intensywność jest jednakowa przez cały dzień, niezależnie od pogody i pory roku. To promieniowanie ma długą falę i z tego powodu przenika głęboko i dociera do skóry właściwej. Stanowi aż 95 proc. promieniowania UV, docierającego do Ziemi. Odpowiada za powstanie opalenizny natychmiastowej. Jest ona widoczna po krótkim czasie opalania, lecz utrzymuje się tylko kilka godzin. Pod wpływem promieniowania UVA nie powstają oparzenia słoneczne, co pozornie jest bezpieczne. Jednak nic bardziej mylnego. Pod jego wpływem powstają niewidoczne dla oka zmiany w DNA komórkowym. UVA odpowiada za fotostarzenie, odczyny fototoksyczne i fotoalergiczne oraz nowotwory skóry. Skóra zapamiętuje te uszkodzenia na długo. Tak więc już małe dzieci wystawiane zbyt długo na słońcu i przede wszystkim bez odpowiedniej ochrony są narażone na uszkodzenie kodu genetycznego zawartego w DNA komórki. Te zmiany trwają przez całe życie, nakładają się na siebie i są dużym zagrożeniem.



Aby opalanie było źródłem zdrowia, radości i przyjemności, wprowadź w życie kilka prostych zasad.


1. Unikaj przebywania na słońcu, gdy działa najmocniej, czyli między godz. 11-15. Dzieci w tym czasie powinny być ubrane (by słońce nie miało kontaktu z ich skórą) i bawić się wyłącznie w cieniu. Ucz je używania kosmetyków z filtrami UV. Fotostarzenie skóry rozpoczyna się już we wczesnym dzieciństwie. Doznanie poparzeń słonecznych w tak wczesnym wieku może prowadzić do ciężkich uszkodzeń skóry później.

2. Osłaniaj ciało przed słońcem. Promieniowanie UVA przenika również przez ubranie, szczególnie przez cienkie materiały. Nigdy nie zapominaj o nakryciu głowy!

3. Pamiętaj, że w cieniu promieniowanie UV także występuje, choć oczywiście jest słabsze. Część światła słonecznego może być rozproszona, odbita przez liście, wodę czy piasek. Ryzyko uszkodzenia skóry przez słońce jest większe na dużych wysokościach, np. podczas górskiej wspinaczki.

4. Chroń odsłonięte części ciała właściwymi kosmetykami. Nakładaj je nie później niż 15-20 minut przed wyjściem z domu. Jeżeli zapomnisz, możesz to zrobić również na plaży, ale wówczas skuteczność ochrony może być mniejsza. Kosmetyki z filtrami UV nakładaj co 3-4 godziny, ponieważ w trakcie pływania, wycierania ciała czy przy spoceniu się warstwa ochronna zostaje usunięta. Dzieci uwielbiają kąpać się długo, co znacznie obniża naturalną zdolność skóry do ochrony przed promieniami UV, a filtry ochronne nawet w kosmetykach wodoodpornych ulegają częściowemu zmyciu. Nie żałuj kosmetyku, musisz zastosować odpowiednią dawkę, by ochrona była skuteczna.

5. Wybierając kosmetyk ochronny, kup ten z ochroną zarówno przed promieniowaniem UVB (oznaczone jako SPF), jak i UVA (oznaczone gwiazdkami). Używaj kosmetyków z faktorem co najmniej SPF 15. Preparaty chroniące wyłącznie przed efektem promieniowania UVB pozwalają przebywać na słońcu znacznie dłużej, ale przez to powodują większe narażenie na szkodliwe promienie UVA.

6. Pamiętaj o miejscach najbardziej wrażliwych na promieniowanie. To twarz i skóra głowy, uszy, kark, plecy, dekolt i podbicia stóp. Obserwuj skórę, szczególnie znamiona. Jeżeli zauważysz zmianę zabarwienia, powiększanie się, krwawienie, czerwoną obwódkę wokół znamienia, zgłoś się do lekarza. Dzieci są szczególnie zagrożone uszkodzeniem skóry przez promieniowanie UV, mają delikatną skórę, bardziej podatną. U bardzo małych dzieci zdolność skóry do odbudowy po uszkodzeniach promieniami UV nie jest całkowicie wykształcona.

7. Pamiętaj, że nie istnieje całkowita ochrona. Nawet preparaty o bardzo wysokich faktorach nie gwarantują całkowitej ochrony. Pewna ilość promieni UV zawsze dociera do skóry. Jeżeli poczujesz pierwsze oznaki poparzenia, a ponowne naniesienie kosmetyku na skórę nie przyniesie ulgi, ogranicz czasowo kontakt ze słońcem.

8. Po kąpieli słonecznej weź prysznic i nałóż kosmetyk nawilżający, zawierający substancje łagodzące i substancje neutralizujące szkodliwe wolne rodniki.

9. Chroń oczy. Noś okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV. To filtr chroni oczy, a nie przyciemnione lub kolorowe szkła. Nie zapominaj także o ustach - zabezpiecz je pomadką ochronną.

10. Jeżeli zażywasz leki, spytaj lekarza, czy nie są to związki fotouczulające. Nie stosuj przed opalaniem żadnych kosmetyków, które nie są przeznaczone do opalania, a także perfum, wód toaletowych, dezodorantów, bo mogą spowodować wystąpienie plam na skórze.

Autor: