​Toksoplazmoza – czym jest? Objawy i leczenie toksoplazmozy

Toksoplazmoza to choroba pasożytnicza, której przyczyną jest Toxoplasma gondii – pierwotniak występujący w różnych postaciach m.in. w przewodzie pokarmowym kotów i tkankach wielu organizmów. Jakie są pierwsze objawy toksoplazmozy? Jak rozpoznać i leczyć chorobę?

Toksoplazmoza to choroba pasożytnicza, której przyczyną jest Toxoplasma gondii – pierwotniak występujący w różnych postaciach m.in. w przewodzie pokarmowym kotów i tkankach wielu organizmów. Jakie są pierwsze objawy toksoplazmozy? Jak rozpoznać i leczyć chorobę?

Zakażenie toksoplazmozą

Do zakażenia człowieka toksoplazmozą dochodzi drogą pokarmową:


  • spożycie mięsa zawierającego cysty Toxoplasma gondii
  • spożycie oocyst po kontakcie z odchodami kota (np. po wyczyszczeniu kociej kuwety)
  • spożycie wody/pokarmu zanieczyszczonego kocimi odchodami
  • przypadkowy kontakt z cystami (np. przeniesienie cyst do ust po dotknięciu zakażonych owoców, warzyw lub ziemi).


Przyczyną toksoplazmozy jest więc najczęściej niski poziom higieny osobistej.


Toxoplasma gondii – pasożyt wywołujący toksoplazmozę

Toxoplasma gondii to pierwotniak zaliczany do grupy Toxoplasma – jego ostatecznym żywicielem są koty (to właśnie w organizmach kotowatych T.gondii rozwija się i rozmnaża). Szacuje się, że jako pasożyt kosmopolityczny Toxoplasma gondii występuje nawet u kilkuset gatunków ssaków i ptaków.


Toksoplazmoza nabyta – rodzaje

  • toksoplazmoza bezobjawowa
  • toksoplazmoza węzłowa (powiększone węzły chłonne –szyjne, stan podgorączkowy/gorączka, złe samopoczucie)
  • toksoplazmoza ogólna (szczególnie w momencie spadku odporności lub u osób z obniżoną odpornością – może objawiać się problemami z sercem i problemami z płucami)
  • toksoplazmoza mózgowa (w przebiegu tego typu choroby mogą wystąpić m.in.: zapalenie mózgu i zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych)
  • toksoplazmoza oczna (w przebiegu tego typu choroby mogą wystąpić m.in.: zapalenie siatkówki, zapalenie naczyniówki oka)


Czytaj też: Pasożyty ludzkie – rodzaje, leczenie


Objawy toksoplazmozy nabytej

  • powiększone węzły chłonne
  • objawy grypopodobne
  • męczliwość
  • nadpotliwość
  • osłabienie organizmu
  • bóle mięśni
  • bóle głowy
  • stan podgorączkowy


amylaza w surowicy krwi - badanieToxoplasma gondii to pierwotniak zaliczany do grupy Toxoplasma – jego ostatecznym żywicielem są koty / 123RF


Zarażenie nabyte zazwyczaj przebiega bezobjawowo. Szacuje się, że postać objawowa toksoplazmozy nabytej dotyka ok. 10 proc. pacjentów (najczęściej w młodym wieku – występuje u nich zazwyczaj toksoplazmoza węzłowa). W przypadku innych rodzajów toksoplazmozy mogą wystąpić m.in.:


  • zapalenie wątroby
  • zapalenie mięśnia sercowego
  • zapalenie płuc
  • zapalenie mięśni
  • zapalenie siatkówki
  • zapalenie opon mózgowych


Czytaj też: Pasożyty w organizmie


Toksoplazmoza wrodzona (toksoplazmoza w ciąży)

  • Wrodzona toksoplazmoza to efekt zarażenia płodu w czasie ciąży – w wyniku zarażenia nabytego przez ciężarną, a prawdopodobnie również w przypadku zarażenia kobiety tuż przed poczęciem. U matki najczęściej toksoplazmoza nie daje objawów, w przypadku płodu – dużo zależy od wieku ciąży.
  • Zakażenie toksoplazmozą w I trymestrze może być przyczyną obumarcia płodu lub poronienia
  • Zakażenie toksoplazmozą w II trymestrze może skutkować objawami ciężkimi, widocznymi u dziecka po urodzeniu (wodogłowie, zwapnienia śródczaszkowe, żółtaczka, zmiany zapalne w dnie oka, powiększenie wątroby, małopłytkowość)
  • Zakażenie toksoplazmozą pod koniec ciąży – zazwyczaj nie występują u dzieci skutki zakażenia po urodzeniu.


amylaza w surowicy krwi - badaniePrzed ciążą warto wykonać badanie w kierunku toksoplazmozy (badanie na obecność lub brak swoistych przeciwciał) / 123RF


Czytaj więcej: Toksoplazmoza w ciąży


Toksoplazmoza – badanie i diagnostyka

W diagnostyce toksoplazmozy wykonuje się m.in.:

  • badania serologiczne (przeciwciała IgG, IgM, IgA)
  • badanie awidności przeciwciał IgG
  • metoda PCR – badanie płynu owodniowego pobranego w czasie amniopunkcji
  • metoda PCR – badanie płynu mózgowo-rdzeniowego
  • badanie płynu z komory przedniej oka


Toksoplazmoza – leczenie

W farmakoterapii toksoplazmozy stosowane są m.in.:


  • pirymetamina z sulfasalazyną
  • kotrimoksazol
  • pirymetamina z sulfadoksyną
  • spiramycyna
  • klindamycyna


W niektórych przypadkach (leczenie pirymetaminą z sulfasalazyną/sulfadoksyną) zalecane jest przyjmowanie kwasu foliowego. Toksoplazmoza bezobjawowa nie wymaga leczenia, które wdrażane jest przede wszystkim u kobiet w ciąży, niemowląt, pacjentów z immunosupresją, toksoplazmozą oczną.


Jak zapobiec toksoplazmozie?

  • myj warzywa i owoce przed spożyciem
  • dbaj o higienę – myj ręce przed jedzeniem
  • koniecznie myj ręce po czyszczeniu kuwety
  • nie spożywaj wody z podejrzanego źródła
  • zabezpiecz żywność przed dostępem kotów


Przed ciążą warto wykonać badanie w kierunku toksoplazmozy (badanie na obecność lub brak swoistych przeciwciał). U kobiet, które mają ujemny wynik przeciwciał IgG (nie przebyły toksoplazmozy) zaleca się szczególną ostrożność w czasie ciąży (unikanie kontaktu z kotami, szczególna dbałość o higienę osobistą, jeśli kot jest jednym z domowników).


Czytaj też: Świerzb – objawy

Autor: Jacek Krajl