​Świerzb – objawy, leczenie, zdjęcia. Jak wygląda świerzb?

Co to jest świerzb? To choroba zakaźna ludzi i zwierząt wywoływana przez świerzbowce (przyczyną świerzbu ludzkiego jest świerzbowiec ludzki – gatunek roztocza). Świerzb objawia się zmianami skórnymi (grudki, przeczosy, plamy), pojawia się też silny świąd – swędzenie skóry nasila się w nocy. Jak leczyć świerzb?

Co to jest świerzb? To choroba zakaźna ludzi i zwierząt wywoływana przez świerzbowce (przyczyną świerzbu ludzkiego jest świerzbowiec ludzki – gatunek roztocza). Świerzb objawia się zmianami skórnymi (grudki, przeczosy, plamy), pojawia się też silny świąd – swędzenie skóry nasila się w nocy. Jak leczyć świerzb?

Świerzb (łac. scabies) powodują roztocza, a konkretnie świerzbowiec ludzki (Sarcoptes scabiei), gatunek roztocza, który jest pasożytem zewnętrznym.


Świerzbowiec ludzki atakuje zewnętrzną powierzchnię skóry, drążąc w niej tunele – wokół zaatakowanych miejsc pojawiają się pierwsze objawy świerzbu – zaczerwienienie i opuchlizna. Atakowi intruza towarzyszy dokuczliwe swędzenie. Najwięcej przypadków zachorowań na świerzb odnotowuje się w miesiącach jesiennych (od sierpnia do listopada).


Czytaj też: Choroby pasożytnicze


Świerzb – objawy

  • świąd skóry
  • przeczosy skórne
  • nory świerzbowcowe (nory w warstwie rogowej)
  • wysypka
  • dokuczliwe swędzenie
  • grudki
  • pęcherzyki
  • obrzęki
  • pokrzywka
  • stan zapalny skóry
  • zaczerwieniona skóra
  • rogowacenie naskórka



Jak wygląda świerzb?

świerzb - jak wygląda, tunele świerzbowca w skórze, zaczerwienienie, świerzbowiec pod lupą, świerzb na dłoniachŚwierzbowiec ludzki atakuje zewnętrzną powierzchnię skóry, drążąc w niej tunele – wokół zaatakowanych miejsc pojawiają się pierwsze objawy świerzbu – zaczerwienienie i opuchlizna / 123RF


Świerzb – przyczyny. Jak się zarazić?


Świerzb to powszechna dolegliwość w miejscach, gdzie mieszka dużo osób, np. internaty, akademiki, koszary. Na szczęście oprócz świądu niewiele nam grozi, choć gdy mocno rozdrapiemy zmiany skórne wywołane przez świerzbowca, może dojść do wtórnego zakażenia np. bakteryjnego – tłumaczy Rafał Szembowski, lekarz internista.

Przyczyną rozwoju choroby jest atak świerzbowca ludzkiego – objawy świerzbu nie pojawiają się w momencie zarażenia, okres wylęgania to ok. 2-3 tygodnie, najintensywniejsze i najbardziej dokuczliwe objawy świerzbu pojawiają się po ok. 3 tygodniach do nawet 1,5 miesiąca od momentu zakażenia. Poza organizmem żywiciela świerzbowiec ludzki ginie – roztocze rozmnaża się w ludzkiej skórze, a do zakażenia może dojść na skutek bezpośredniego kontaktu z osobą chorą (np. spanie w jednym łóżku, stosunek seksualny, korzystanie z tych samych ubrań, przebywanie w skupisku osób zarażonych).


Czynnikami, które sprzyjają tej chorobie pasożytniczej jest osłabienie odporności, zmęczenie i wyniszczenie fizyczne.Każdego dnia świerzbowiec ludzki składa jaja w wydrążonych w skórze tunelach – z jaj wykluwają się larwy, które później przekształcają się w dorosłe osobniki.


Czytaj też: Pasożyty ludzkie – rodzaje, leczenie



Jak rozpoznać świerzb?

Diagnostyka choroby nie jest prosta – poza stwierdzeniem objawów świerzbu ważne jest rozpoznanie różnicowe. Podobne objawy może dawać m.in. wszawica lub inne choroby pasożytnicze skóry. Najbardziej charakterystyczne objawy to przeczosy skórne (w typowych dla świerzbu miejscach), świąd (nasilający się szczególnie w nocy), nory świerzbowcowe na skórze (są widoczne po zabarwieniu skóry nalewką jodową). W wywiadzie lekarskim zwraca się uwagę na występowanie podobnych objawów w bliskim otoczeniu.


Badanie na świerzb

W diagnostyce świerzbu wykonuje się proste badanie, które polega na delikatnym zeskrobaniu naskórka w miejscu zmiany skórnej i poddaniu pobranej próbki badaniu mikroskopowemu w celu wykrycia świerzbowca ludzkiego, jego jaj lub larw świerzbowca. W niektórych przypadkach świerzbu do diagnozy wystarczy badanie dermatoskopowe.


badanie na pasożyty - tasiemiec widoczny na badaniu w kierunku choroby pasożytniczejPodstawowe badania wykonywane w przypadku podejrzenia choroby pasożytniczej: badanie parazytologiczne z krwi, badanie kału na obecność pasożytów. Wykonywane testy na pasożyty to m.in.: test hemaglutynacji biernej (test IHA) lub test immunoenzymatyczny (test ELISA) / 123RF


Gdzie najczęściej występuje świerzb?

Pępek, okolice pępka, brzuch, twarz (okolice nosa), nadgarstki, pośladki – to najczęstsze miejsca, które atakuje świerzbowiec ludzki.


Świerzb najczęściej pojawia się na nieowłosionej skórze – świerzbowiec ludzki lubi ciepłe miejsca, często atakuje więc narządy rodne, okolice pępka i pośladków. W niektórych przypadkach występuje również świerzb na dłoniach (szczególnie w okolicach nadgarstków).


Wystarczy krótki kontakt z osobą chorą – np. uścisk dłoni – by się zakazić. Pasożyt zwykle osiedla się na rękach, często między palcami. Ale bywa i tak, że staje się problemem okolic intymnych, gdy do zakażenia dochodzi na skutek kontaktu seksualnego z osobą niedbającą odpowiednio o higienę.


Świerzb u dzieci

U dzieci świerzb może roznosić się w grupach przedszkolnych – czynnikiem ryzyka jest stosowanie tej samej pościeli, przedmiotów (zabawek) lub ręczników. U noworodków świerzb może atakować dodatkowo skórę głowy – pierwsze symptomy świerzbu u dziecka mogą być mylone z objawami różyczki, alergią lub ospą wietrzną.


świerzb u dziecka, pasożyty u dzieci - badanie dziecka w kierunku pasożytówCzęste choroby pasożytnicze (robaczyce) u dziecka to: wszawica, owsica, glistnica, toksokaroza, bąblowica. Objawy pasożytów u dziecka w pierwszej fazie choroby często mylone są z innymi chorobami, takimi jak zatrucie pokarmowe, alergia, infekcje dróg oddechowych / 123RF


Świerzb – leczenie. Jak leczyć świerzb?

– Leczenie świerzbu jest dość łatwe. Przez trzy dni stosujemy leki działające powierzchniowo, które zabijają pasożyta. Ważne jest zachowanie reżimu sanitarnego, czyli pierzemy pościel, ręczniki. I prasujemy – wysoka temperatura zabija jaja pasożyta – mówi lekarz internista Rafał Szembowski.


W leczeniu świerzbu stosuje się zarówno preparaty miejscowe (kremy i maści na świerzb), jak i preparaty przeciwhistaminowe. Skuteczność leczenia w dużej mierze zależy od rozległości zmian skórnych i szybkości diagnozy – świerzb późno wykryty może skutkować nadkażeniami bakteryjnymi i powikłaniami.


Świerzb leczony jest podobnie jak wszawica – leczeniu powinni się poddać wszyscy domownicy, w innym wypadku terapia może być nieskuteczna.


Objawy skórne pasożytów


pasożyty - objawy skórne, zmiany na skórze, świerzb na dłoniachPasożyty – objawy skórne: wysypki, wypryski, świąd, wypadające włosy, łamiące się paznokcie, wykwity skórne, zmiany trądzikowe, zaskórniki, doły pod oczami, sucha skóra. Pasożyty skórne to m.in.: świerzbowce, pluskwy, wesz ludzka, pchły / 123RF


Leki na świerzb

W leczeniu miejscowym stosowanym preparatem na świerzb jest permetryna w 5-procentowym kremie (krempermetrynowy). Maścią stosowaną w przypadku świerzbu jest maść siarkowa. Czasami stosowane są preparaty z benzoesanem benzylu. Leki przeciwhistaminowe pomagają na dokuczliwe swędzenie, zaś antybiotyki – wdrażane są tylko w przypadku zakażenia bakteryjnego, do którego może dojść w przebiegu choroby. W leczeniu zalecane jest również pozbycie się wszelkich możliwych ognisk świerzbowca (wypranie pościeli, koców, pluszaków, ręczników w temp. powyżej 60 stopni; pranie i prasowanie ubrań).


Powikłania po świerzbie

Powikłaniem choroby wywoływanej przez świerzbowce może być tzw. wtórna alergizacja, czyli zespół poświerzbowcowy. Nawet po skutecznym leczeniu u osób z wrażliwą skórą lub alergią skórną może dojść do nasilonej reakcji alergicznej na roztocza. Nawet po skutecznym przeleczniu świerzbu przez jakiś czas mogą utrzymywać się nadwrażliwość skóry i objawy choroby – w postaci zmian skórnych, grudek i zaczerwienień.


Czym jest świerzb norweski?

Świerzb norweski to odmiana świerzbu, która cechuje się najcięższym przebiegiem i bardzo wysokim poziomem zakaźności – pojawia się dużo rzadziej niż klasyczna forma świerzbu. Najczęściej świerzb norweski atakuje osoby z bardzo niską odpornością (np. po chemioterapii, osoby chore na AIDS, pacjenci onkologiczni). W przypadku świerzbu norweskiego objawy mogą obejmować większe powierzchni skóry (np. całe plecy) – terapia często wymaga izolacji ze względu na bardzo wysokie ryzyko zakażenia osób z bliskiego otoczenia.


Jakie są domowe sposoby na świerzb?

Domowymi metodami na świerzb jest dodawanie do kąpieli olejków (olejek lawendowy; olejek cynamonowy). Pomóc w łagodzeniu objawów może również olej neem (z miodli indyjskiej).


Zioła na świerzb

Na świerzb – w łagodzeniu objawów choroby – pomóc mogą zioła:


  • nagietek
  • rumianek
  • piołun
  • tymianek
  • kozłek lekarski



Stosuje się okłady, napary i płukanki chorobowo zmienionych miejsc.


Ocet na świerzb

Leczenie octem świerzbu polega na robieniu okładów z octu na miejsca chorobowo zmienione. Ocet zabija świerzbowca ludzkiego i pomaga w eliminacji larw roztoczy – ten babciny sposób na świerzb warto jednak skonsultować z lekarzem.


Czytaj też: Pasożyty w organizmie

Autor: Jacek Krajl