​Stan przedcukrzycowy – objawy, dieta, normy, leczenie

Czy stan przedcukrzycowy może się cofnąć? Warto wiedzieć, że stan przedcukrzycowy nie jest chorobą i jest odwracalny – to zbyt wysoki poziom cukru we krwi i/lub nieprawidłowa krzywa cukrowa. Stan przedcukrzycowy jest więc pośrednim stadium między prawidłowym poziomem cukru a cukrzycą, wskazuje na zaburzenia gospodarki węglowodanowej i zwiększone ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2. Jakie są objawy stanu przedcukrzycowego? Jak obniżyć cukier?

Czy stan przedcukrzycowy może się cofnąć? Warto wiedzieć, że stan przedcukrzycowy nie jest chorobą i jest odwracalny – to zbyt wysoki poziom cukru we krwi i/lub nieprawidłowa krzywa cukrowa. Stan przedcukrzycowy jest więc pośrednim stadium między prawidłowym poziomem cukru a cukrzycą, wskazuje na zaburzenia gospodarki węglowodanowej i zwiększone ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2. Jakie są objawy stanu przedcukrzycowego? Jak obniżyć cukier?

Stan przedcukrzycowy wiąże się z większym ryzykiem rozwoju cukrzycy typu 2., która występuje u ok. 90 proc. osób z cukrzycą. Ten typ cukrzycy dawniej nazywany był cukrzycą dorosłych lub cukrzycą starczą – dziś z powodu epidemii otyłości coraz częściej występuje u młodszych osób.


Cukrzyca typu 2. nie ma nagłego przebiegu – może rozwijać się latami, a jej preludium to często właśnie stan przedcukrzycowy.


Czym jest stan przedcukrzycowy?

Stan przedcukrzycowy to zaburzenia metaboliczne, które diagnozuje się pod postacią podwyższonego poziomu cukru we krwi, zaburzeń działania insuliny lub nieprawidłowej tolerancji glukozy. Jeśli wyniki badań w kierunku cukrzycy nie są na tyle wysokie, by zdiagnozować chorobę, to występuje wówczas stan przedcukrzycowy.


Stan przedcukrzycowy – normy, badania

  • Prawidłowy poziom cukru we krwi mieści się w przedziale 70-99 mg/dL (3,9-5,5 mmol/l). Jeżeli wynik poziomu cukru mieści się w przedziale 100-125 mg/dL, to zlecane jest wykonanie testu OGTT (inaczej: krzywa cukrowa, doustny test obciążenia glukozą).


  • Test obciążenia glukozą jest badaniem, które najcześciej wykonywane jest u osób z podejrzeniem cukrzycy typu 2. i cukrzycy ciążowej. Krzywa cukrowa polega na pobraniu próbki krwi z krwi żylnej (wyjściowy poziom cukru we krwi), podaniu rozworu glukozy i ponowym zbadaniu poziomu cukru we krwi -po 60 minutach i po 120 minutach.


  • Poziom cukru we krwi w badaniu krzywej cukrowej niższy niż 140 mg/dL to nieprawidłowa glikemia na czczo (IFG); wynik w przedziale 140-199 mg/dL to nieprawidłowa tolerancja glukozy (IFT). Takie wyniki wskazują na stan przedcukrzycowy. Dopiero wynik 200 mg/dL (11,1 mmol/l) w teście OGTT jest podstawą do rozpoznania cukrzycy. Stan przedcukrzycowy to ostatni dzwonek przed rozwojem pełnoobjawowej cukrzycy.


Czytaj też:


Objawy hipoglikemii, czyli niedocukrzenia (drżenie rąk i nóg, nadmierne pocenie się, uczucie głodu, niepokój) – powinny skłonić do pilnej wizyty u lekarza i wykonania badania glikemii. Dotyczy to szczególnie osób z grupy ryzyka cukrzycy typu 2. (nadwaga, otyłość, cukrzyca w rodzinie) / Pixabay

Badanie poziomu cukru powinien wykonać każdy - minimum raz w roku. Nadwaga, otyłość, cukrzyca w rodzinie - czynniki ryzyka cukrzycy powinny skłonić do częstszego badania cukru / Pixabay


Stan przedcukrzycowy – objawy

  • zwiększone pragnienie;
  • częste oddawanie moczu;
  • suchość w ustach;
  • napady głodu;
  • senność;
  • potrzeba drzemki po posiłkach;
  • nawracające infekcje (np. grzybica);
  • osłabienie;
  • uczucie zmęczenia;
  • zwiększone pragnienie.


Stan przedcukrzycowy – przyczyny i czynniki ryzyka

  • nadwaga;
  • otyłość;
  • BMI większe lub równe 25 kg/m2
  • otyłość brzuszna (obwód talii u kobiet: pow. 80 cm, u mężczyzn: pow. 94 cm);
  • cukrzyca w rodzinie;
  • wysoki poziom cholesterolu;
  • dyslipidemia;
  • choroby układu sercowo-naczyniowego;
  • nadciśnienie tętnicze;
  • brak aktywności fizycznej;
  • siedzący tryb życia;
  • błędy żywieniowe;
  • cukrzyca ciążowa;
  • bezdech sennny;
  • zespół policystycznych jajników.


Czy stan przedcukrzycowy może się cofnąć?

Stan przedcukrzycowy może się cofnąć, ale wymaga przede wszystkim zredukowania czynników ryzyka rozwoju cukrzycy, takich jak hiperlipidemia, nadciśnienie tętnicze, nadwaga i otyłość.


W większości przypadków stan przedcukrzycowy nie jest leczony farmakologicznie – leczenie behawioralne polega na zmianie diety, nawyków żywieniowych i częstej aktywności fizycznej.


Podstawowym zaleceniem jest regularne badanie poziomu cukru we krwi i wprowadzenie zmian w diecie, dzięki czemu możliwe jest zapobiegnięcie rozwojowi cukrzycy i późniejszych powikłań.


Czytaj też:

Jak wyleczyć stan przedcukrzycowy?

Podstawowe zasady:

  • redukcja masy ciała – w obniżeniu poziomu cukru we krwi i redukcji nadwagi i otyłości pomóc mogą ćwiczenia aerobowe.


  • regularna aktywność fizyczna – warto łączyć ćwiczenia aerobowe (szybki marsz, pływanie, jazda na rowerze, nordic walking, biegi lekkoatletyczne, taniec) z treningiem siłowym, ćwiczeniami ogólnokondycyjnymi, regularną gimnastyką poranną i ćwiczeniami w wodzie.


  • zdrowa dieta – kaloryczność diety w przypadku stanu przedcukrzycowego ustalana jest indywidualnie z dietetykiem (częstym zaleceniem jest kaloryczność w przedziale 1200-1800 kcal)


Stan przedcukrzycowy – czego nie jeść?

Kluczową zasadą w diecie przy stanie cukrzycowym jest ograniczenie cukrów prostych i tłuszczów nasyconych oraz alkoholu.


Należy zrezygnować z dosładzania potraw cukrem, unikać gotowych i głęboko przetworzonych dań, chleba pszennego, wypieków cukierniczych, niektórych owoców (dojrzałe banany, arbuz, owoce suszone – słodzone, owoce z puszki w syropie, owoce kandyzowane); słodzonych napojów gazowanych, smakowych jogurtów dodatkowo słodzonych cukrem.


Stan przedcukrzycowy – dieta

W stanie przedcukrzycowym posiłki powinny zawierać węglowodany złożone, białko i tłuszcz – tak aby uzyskać niski indeks glikemiczny. Najważniejsze zasady diety w stanie przedcukrzycowym to: ograniczenie cukrów prostych; gotowanie, pieczenie, duszenie - zamiast smażenia; ograniczenie produktów bogatych w tłuszcze pochodzenia zwierzęcego; ograniczenie soli, tłuszczów nasyconych, alkoholu.


Dieta w stanie przedcukrzycowym nie jest rygorystyczną dietą eliminacyjną – celem diety jest wprowadzenie zdrowych nawyków, wyeliminowanie błędów dietetycznych, a dzięki temu redukcja masy ciała. W stanie przedcukrzycowym bardzo ważne jest spożywanie posiłków o małej objętości oraz regularne spożywanie posiłków – najlepiej 4-5 razy dziennie.


Dieta w cukrzycy typu 2. nie polega na wprowadzaniu sztywnych zasad dietetycznych – tzw. dieta cukrzycowa nie jest dietą ściśle eliminacyjną, polega na wprowadzeniu prostych zasad i prowadzić przede wszystkim do redukcji masy ciała / PexelsDieta w stanie przedcukrzycowym nie jest dietą ściśle eliminacyjną - wystarczy przestrzegać kilku zasad i dążyć do redukcji masy ciała / Pexels


Stan przedcukrzycowy w ciąży

Cukrzyca ciążowa (inaczej cukrzyca ciężarnych) jest czasową postacią cukrzycy, która pojawia się w czasie ciąży. Czasami wynik poziomu cukru we krwi w ciąży nie wskazuje na rozpoznanie cukrzycy, tylko na stan przedcukrzycowy. Kluczowym badaniem w kierunku cukrzycy ciążowej jest krzywa cukrowa.


Stan przedcukrzycowy w ciąży stwierdza się, gdy poziom cukru we krwi na czczo wynosi 100-125 mg/dL i/lub poziom cukru 120 minut po przyjęciu glukozy mieści się w przedziale 140-199 mg/dL. Stan przedcukrzycowy w ciąży i cukrzyca ciążowa mogą być niebezpieczne zarówno dla matki, jak i dla dziecka – w przypadku nieleczonej lub źle kontrolowanej cukrzycy ciążowej nadmiarowa glukoza przenika przez łożysko, co może skutkować hiperglikemią płodu. Dlatego od momentu wykrycia nieprawidłowości w badaniu stężenia glukozy we krwi należy bezwzględnie stosować się do zaleceń lekarza prowadzącego.


Stan przedcukrzycowy u dziecka

W bardzo szybkim tempie rośnie zachorowalność na cukrzycę u dzieci - zarówno na cukrzycę typu 1., jak i cukrzycę typu 2. Nie można przegapić pierwszych objawów cukrzycy typu 1. – przebieg jest nagły, można zauważyć objawy (takie jak częste oddawanie moczu, ciągłe zmęczenie, wzmożone pragnienie, moczenie nocne, rozdrażnienie, ciągłe zmęczenie).


Stan przedcukrzycowy u dziecka to najczęściej pierwszy objaw cukrzycy typu 2., która może się rozwijać bezobjawowo. Przyczynami stanu przedcukrzycowego u dzieci są: nadwaga i otyłość, niezdrowa dieta, dieta typu fast food, brak aktywności fizycznej, siedzący tryb życia. Pierwsze objawy stanu przedcukrzycowego u dzieci to m.in.: ciągłe zmęczenie, częste napady głodu, problemy skórne, umiarkowanie zwiększone pragnienie.

Autor: Jacek Krajl