Receptor her2 a rak piersi

W ostatnich latach najbardziej dynamiczny rozwój w dziedzinie onkologii dotyczy inhibitorów kinaz. Także w przypadku raka piersi nastąpił duży postęp i obecnie oznaczenie receptora HER2 zwiększa skuteczność terapii nowotworowej.

Jest taki typ diagnostyki genetycznej, która przewiduje najbardziej efektywną terapię sterowaną na podstawie analizy genetycznej tkanki pacjenta. Jest to diagnostyka predykcyjna, która polega na pobraniu tkanki metodą biopsji. Materiał ten umieszczany jest potem w tzw. bloku parafinowym. Krytycznym punktem jest świadomość pacjenta, że tkanka pobrana z jego ciała jest prawnie jego własnością i powinna mu być przedstawiona na jego każdorazowe życzenie. Prawidłowe operacyjne usunięcie tkanki przez chirurga wymaga wyjątkowej dbałości technicznej, jeśli chodzi o zabezpieczenie próbki w tzw. bloku parafinowym, które pozwala na wielokrotne jej użycie w kolejnych badaniach genetycznych. Tu ilość materiału potrzebnego do badań genetycznych i zabezpieczonego przez laboratorium histopatologiczne zależy od typu analizy.


Trzy metody

Analiza mutacyjna to badanie pozwalające ocenić, czy w danym genie zaszła mutacja, w tym wypadku potrzebna jest większa próbka niż w badaniu oceniającym, w jakim stopniu zaszła amplifikacja genu (metoda FISH). Blok parafinowy z tkanką pacjenta jest zatem najważniejszym materiałem dowodowym w procesie układania strategii jego leczenia. W najbardziej nowoczesnych ośrodkach onkologicznych stosuje się trzy metody terapii sterowanych w onkologii raka piersi:

• terapia monoklonalnym antyciałem specyficznym dla receptora HER2 (tu mamy lek o chemicznej nazwie trastuzumab),

• terapia inhibitorem receptora HER2 (lapatinitib),

• terapia inhibitorem enzymu zwanego aromatazą (letrozol).

Wszystkie trzy strategie i specyficzne lekarstwa są zatwierdzone w terapii raka piersi.

Co decyduje o stosowaniu tych terapii? Aby pacjent mógł skorzystać zarówno z pierwszej, jak i drugiej terapii, trzeba oprzeć się na badaniach genetycznych i stwierdzić, czy w tkance próbki pacjenta jest gen HER2, a w przypadku zastosowania trzeciego sposobu terapii, czy rozwój raka specyficznego pacjenta zależy od estrogenu i progesteronu hormonów produkowanych przez enzym aromatazę. Aby określić dynamikę zmian nowotworowych, istotne jest stwierdzenie, czy u pacjenta jest obecny gen HER2, jak również, czy nastąpiła amplifikacja tego genu.

Gen HER2 występujący w jądrze komórkowym jest odpowiedzialny za powstawanie cząsteczek białka receptora HER2, który ulokowany jest w membranie komórki rakowej i należy do grupy enzymów o nazwie kinazy. Amplifikacja tego genu prowadzi do nadprodukcji receptora i w konsekwencji do rozwoju raka piersi.


Inhibitor kinazy receptora HER2

Jeśli chodzi o onkologię, to w ostatnim czasie najbardziej dynamiczny rozwój dotyczy inhibitorów kinaz. Także w leczeniu raka piersi nastąpił duży postęp – jako alternatywę do monoklonalnego antyciała - które wiąże się z receptorem HER2 w części zewnętrznej membrany komórkowej - zatwierdzony został specyficzny inhibitor HER2, hamujący raka piersi poprzez wiązanie się z receptorem HER2 w części wewnętrznej membrany komórki rakowej. Około 20 proc. kobiet na świecie, które chorują na raka piersi, ma amplifikacje genu HER2. Tylko te kobiety powinny być leczone monoklonalnym antyciałem i inhibitorem HER2, które - wiążąc się z receptorem HER2 - hamują chorobę rakową. Dokładna analiza genetyczna biopsji pacjentki chorej na raka decydująca dla onkologa w wyborze strategii leczenia.

Aż 80 proc. kobiet chorych na raka piersi nie ma amplifikacji genu HER2 i dla tych pacjentek stosowanie sterowanych terapii monoklonalnym antyciałem i inhibitorem nie ma uzasadnienia terapeutycznego. Co z kobietami chorującymi na raka piersi, które nie mają amplifikacji HER2?

Do stosowania trzeciej strategii uprawnia analiza histopatologiczna, która wykazuje u pacjentki zależność rozwoju raka piersi od obecności estrogenu lub progesteronu. Poziom tych hormonów (produkowanych przez enzymy z klasy aromataz) ulega zmianom w życiu fizjologicznym kobiety. Stąd u kobiet, u których rozwój raka zależy od poziomu tych hormonów, stosuje się w leczeniu inhibitory aramataz.

Stosowanie terapii sterowanych, specyficznie atakujących wybrane cele musi być poprzedzone analizą próbki tkanki rakowej. Dopiero po tej analizie dokonuje się wyboru strategii. Tylko część kobiet wykazuje zależność rozwoju raka od obecności specyficznych hormonów. Konieczność analizy próbki, a zatem diagnostyka predykcyjna jest warunkiem sine qua non sztuki medycznej w leczeniu nowotworów raka piersi.

Autor: mgr farmacji Barbara Sowadska-Kunysz