Przyprawy też leczą

Od kiedy człowiek zaczął walczyć z chorobami, stosował zioła i przyprawy. Współczesne badania naukowe potwierdzają ich przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze właściwości.

Zazwyczaj bakterie są bardziej odporne na działanie przypraw niż grzyby, stąd niektóre z nich (czosnek, cynamon czy gorczyca) będą szczególnie zalecane w infekcjach wywoływanych przez grzyby z rodzaju drożdżaków. Najsilniejsze działanie wykazują goździki (olejek), gorczyca i cynamon. Średnie właściwości mają: ziele angielskie, kminek, oregano, kolendra, tymianek, szałwia i rozmaryn. Najmniej skuteczne, według doniesień naukowych, są: czarny i czerwony pieprz oraz imbir. W latach 90. ubiegłego wieku potwierdzono jeszcze działanie przeciwbakteryjne (przeciwko paciorkowcom i bakteriom jelitowym) i przeciwgrzybicze (przeciw drożdżakom) dwóch bardzo ważnych roślin leczniczych - cebuli i czosnku.


Przyprawy na infekcje

Ziele angielskie - ma działanie przeciwwymiotne, przeczyszczające i zabija zarodniki grzybów z rodzaju Aspergillus, które mogą być przyczyną infekcji skórnych i płucnych. Grzyby te wytwarzają również aflatoksyny, które mają działanie mutagenne i uszkadzają wątrobę. Jednak przedawkowanie tej popularnej przyprawy prowadzi do zaburzeń żołądkowo-jelitowych i bolesnych kolek.

Cynamon - przyprawa o działaniu antyseptycznym i wykrztuśnym. Działanie przeciwdrobnoustrojowe posiada składnik aktywny, czyli kwas cynamonowy zawarty w olejku tej rośliny.

Goździk - olejek goździkowy zawiera eugenol znieczulający miejscowo skórę i błony śluzowe. Jest często wykorzystywany do zabiegów w gabinetach stomatologicznych. Wchodzi w skład cementu do wypełniania ubytków. Dlatego charakterystyczny zapach olejku kojarzymy z wizytą u dentysty.

Imbir - zawiera związki fenolowe, które są źródłem substancji czynnych o kilku działaniach terapeutycznych. Można go stosować pomocniczo w przeziębieniach, jako środek przeciwwymiotny w chorobie lokomocyjnej, również pomocniczo przeciwreumatycznie - ma działanie przeciwzapalne. Imbiru nie powinny stosować kobiety w ciąży (nudności i wymioty ciężarnych).

Chrzan - przede wszystkim ma działanie wykrztuśne, upłynnia wydzielinę oskrzelową i płucną. Jest też bogatym źródłem witaminy C zwiększającej odporność w okresie infekcyjnym. Jako że ma on działanie drażniące (rozgrzewające) można go aplikować miejscowo na przykład na skórę.

Wasabi - „chrzan japoński" działa przeciwgrzybiczo, bakteriobójczo. W niewielkim stopniu moczopędnie. Pobudza wydzielanie soków trawiennych i łagodzi bóle mięśniowe. Jest zalecany w zapaleniu zatok - jako środek przeciwzapalny.

Kolendra - działa przeciwskurczowo na przewód pokarmowy, moczopędnie i przeciwzapalnie pomocniczo w przeziębieniach.

Czosnek - zawiera substancje o potencjalnym wpływie przeciwutleniającym (antyoksydant) i profilaktycznym w chorobach nowotworowych. Działa ponadto przeciwzakrzepowo, przeciwbakteryjnie, obniża poziom cholesterolu, a pomocniczo może być stosowany również w nadciśnieniu tętniczym.


Naturalne konserwanty

Głównym surowcem zawierającym substancje czynne większości roślin wykorzystywanych jako przyprawy są olejki eteryczne. Ich zawartość będzie różniła się w zależności od części rośliny. Niektórzy naukowcy sugerują, że przyprawami można zastąpić niektóre chemiczne substancje konserwujące żywność. Na przykład tymianek zawierający tymol jako substancję czynną, mógłby być wykorzystywany jako naturalny konserwant dodawany do przechowywanego i magazynowanego zboża. Podobnie, przyprawa oregano nasila efekt przeciwbakteryjny standardowych środków konserwujących.


Miód na rany

Ciekawe zastosowanie ma również miód. Chociaż nie zawsze traktowany jest jak przyprawa, często towarzyszył tradycyjnym receptariuszom i lekom złożonym o działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwgrzybiczym. Dawniej to właśnie miód był popularnym konserwantem i swojego rodzaju antybiotykiem. W starożytnych czasach aplikowano go na trudno gojące się rany. Badania prowadzone kilkanaście lat temu potwierdziły, że hamuje on rozwój bakterii i grzybów.

Mimo że działania przypraw nie można porównywać z antybiotykami, to wykorzystanie ich w stanach obniżonej odporności skutecznie wspomaga organizm w zwalczaniu rozwijającej się lub zagrażającej infekcji.

Autor: Marek Sokal