Przechowywanie leków – ciepło i słońce szkodzą lekom, jak je przechowywać?

W upalne dni należy zwrócić uwagę na to, w jakiej temperaturze przechowujemy leki. Pamiętajmy, że w domu, gdy na dworze skwar, może być równie gorąco, i to nie tylko w miejscu, na które bezpośrednio padają promienie słoneczne.


Przechowywanie leków w domu

Zasada przechowywania większości leków jest prosta: powinny znajdować się w pomieszczeniu, w którym temperatura nie przekracza 25°C. Dlatego też latem lepiej nie trzymać leków na parapecie w kuchni czy na stole w nasłonecznionym pokoju.


Najlepsze miejsce dla większości medykamentów to miejsce najchłodniejsze, najlepiej zacienione, a więc np. szafka stojąca w pomieszczeniu, do którego wpada najmniej słońca. I nie chodzi tu o łazienkę, ponieważ – ze względu na panującą tam wysoką wilgotność – jest tak samo nieprzyjaznym miejscem dla lekarstw jak nasłoneczniony parapet w kuchni. Może kogoś to zdziwi, ale często najchłodniejszym miejscem w domu, a więc i najlepszym do przechowywania lekarstw jest przedpokój. A lodówka?


W przypadku większości medykamentów nie jest konieczne trzymanie ich w lodówce – q czasem jest to wręcz niewskazane, o czym dowiemy się z ulotki dołączonej do leku (najczęściej informacja taka zawarta jest w jednym zdaniu: „leku nie należy przechowywać w lodówce”). Są jednak lekarstwa, które możemy przechowywać tylko tam, np. szczepionki, niektóre probiotyki i niektóre krople do oczu, insulina, antybiotyki w postaci syropów, niektóre preparaty na bazie nystatyny, niektóre płynne multiwitaminy. Skąd mamy o tym wiedzieć? Też z ulotki. Poinformować o takiej konieczności powinien także farmaceuta.


Czytaj też: Oparzenie słoneczne – ile trwa? Objawy oparzenia 1. i 2. stopnia


Leki mogą być toksyczne od słońca

Dlaczego ważne jest przestrzeganie zaleceń dotyczących przechowywania leków? Ano dlatego, że niektóre medykamenty pod wpływem wysokiej temperatury zmieniają swoje właściwości, co oznacza, że mogą stać się zagrożeniem dla zdrowia, a nawet życia osoby, która je przyjmuje. Zdaniem lekarzy takie wystawione na działanie słońca leki w najlepszym przypadku przestają być skuteczne (to ważna informacja m.in. dla kobiet stosujących tabletki antykoncepcyjne), a w najgorszym – mogą stać się tak groźne dla naszego organizmu jak dopalacze!


Mdłości, omdlenia i ostre zatrucia to tylko niektóre z objawów występujących po zażyciu lekarstwa trzymanego przez dłuższy czas w wysokiej temperaturze. A wszystko przez to, że wystawione na słońce leki, które mają przecież swój unikalny skład chemiczny, pod wpływem temperatury – oraz wilgotności – podlegać będą takim reakcjom jak hydroliza, utlenianie, redukcja, dekarboksylacja i karboksylacja, a więc procesom towarzyszącym rozkładowi. W wyniku tych reakcji może dojść do obniżenia lub utraty aktywności oraz do zwiększenia toksyczności lekarstwa.


Warto wiedzieć: Fotouczulające zioła – po których ziołach nie wolno się opalać?


Leki wrażliwe na ciepło

Które leki na receptę są najbardziej wrażliwe na ciepło? Między innymi insulina i antybiotyki. Te drugie pod wpływem ciepła tracą swoją moc, co oznacza, że nie zwalczą chorobotwórczych bakterii.


Jeśli chodzi o insulinę, to wysoka temperatura może wpłynąć na jej chemiczną strukturę w ten sposób, że przestanie ona być aktywna. Dlatego warto trzymać ją w lodówce, a jeśli nosimy pompę insulinową i spędzamy latem dużo czasu na świeżym powietrzu, zmieniajmy insulinę częściej – co drugi dzień lub nawet codziennie. Poza tym wysoka temperatura może negatywnie wpływać na wartość doustnych leków podawanych podczas chemioterapii oraz na właściwości leków hormonalnych, regulujących układ odpornościowy i przeciwpadaczkowych.


Bezpieczne nie są też leki, które można kupić bez recepty. Słabą wytrzymałość termiczną mają np. leki przeciwbólowe, uspokajające czy tak popularne ostatnimi czasy probiotyki.


Czytaj też: Wakacje pełne zdrowia


Leki tylko z apteki

Warto pamiętać, że wysoka temperatura mająca zgubny wpływ na właściwości leków panuje nie tylko w domu, lecz także w innych miejscach bez klimatyzacji czy specjalnej lodówki na farmaceutyki, np. w kioskach, małych sklepach spożywczych, niektórych drogeriach i na stacjach benzynowych czy w wakacyjnych budkach ustawianych przy nagrzanych słońcem deptakach (czasami opakowania z tabletkami przeciwbólowymi leżą na półce wystawowej, na którą bezpośrednio padają promienie słoneczne!).


Jeśli to możliwe, lepiej nie kupować lekarstw bez recepty w takich miejscach. Jedynym bezpiecznym miejscem, czyli takim, w którym zapewnione są optymalne warunki do przechowywania leków, są apteki, które pod tym kątem regularnie są sprawdzane przez inspektorów nadzoru farmaceutycznego. Alternatywą może być platforma Apteline.pl – preparaty zamówione na tej stronie odbiera się u pobliskiego farmaceuty, nie poprzez firmę kurierską. Dzięki temu pacjent ma pewność, że preparat był prawidłowo przechowywany, bezpiecznie dostarczony i nie jest podróbką.


>>> Leki światłouczulające – te leki mogą powodować przebarwienia skóry od słońca [LISTA]


Nie przechowuj leków w bagażniku

Wiemy, jak przechowywać leki w domu i gdzie je kupować, ale co robić, gdy wybieramy się w podróż i musimy zabrać je ze sobą? Czy kilka godzin podróży ma dla lekarstw znaczenie? Ma. Zwłaszcza gdy jedziemy samochodem i leki chowamy do walizki, którą wrzucamy do bagażnika.


Można wierzyć lub nie, ale temperatura panująca w nagrzanym słońcem bagażniku jest naprawdę bardzo wysoka, podobnie zresztą jak na siedzeniu w aucie, które zostawimy przed pensjonatem, oraz w plecaku, który zazwyczaj mamy przy sobie podczas wędrówki. Nie oznacza to jednak, że nie powinniśmy zabierać w podróż leków, wręcz przeciwnie, czasem jest to po prostu konieczne.


Trzeba tylko odpowiednio te lekarstwa zabezpieczyć. A pomogą nam w tym utrzymujące niższą temperaturę saszetki, termotorby, jednorazowe opakowania transportowe, medyczne pojemniki, specjalne podróżne apteczki. Większość tych rzeczy można kupić w aptece lub internecie, czasami w wyspecjalizowanym sklepie turystycznym.


Czytaj też: Alfabet rodzinnej wycieczki rowerowej – co ze sobą zabrać?Alfabet rodzinnej wycieczki rowerowej – co ze sobą zabrać?


Jak rozpoznać zepsuty od słońca?

Czy lek oprócz tego, że pod wpływem temperatury zmienia swoje właściwości, zmienia też wygląd, co byłoby wskazówką dla nas pacjentów, że nie zabezpieczyliśmy go tak, jak powinniśmy? Bywa, że tak. I jest to najczęściej:

  • lek zmienił kolor – jeśli tabletki były białe, a kapsułki przezroczyste, mogą zmienić kolor na żółty bądź ciemnożółty, mogą się też pojawić brązowe plamy
  • lek ma dziwny, nietypowy zapach lub smak
  • w leku pojawiły się: osad, męty, fermentacja – dotyczy zwłaszcza syropów, ponieważ często zawierają one cukier, który jest pożywką dla drobnoustrojów
  • zmieniona konsystencja leku, inny kształt – tabletki mogą łatwiej się kruszyć, kapsułki mogą się rozpuścić lub posklejać w słoiczku.

Co robić, gdy zauważymy którąkolwiek z wyżej wymienionych zmian? Tylko jedno: pozbyć się leku i kupić nowy, przy czym to „pozbywanie się” nie powinno polegać na wyrzuceniu lekarstwa do kosza, lecz do specjalnego pojemnika w aptece.


>>> Po których lekach nie wolno się opalać? Te leki powodują oparzenia [LISTA]

Autor: oprac. jot / Joanna Grzegorzewska