​Niewydolność nerek – objawy. Czym jest przewlekła choroba nerek?

W początkowych stadiach objawy niewydolności nerek nie występują, a pacjent poza uczuciem ciągłego zmęczenia lub oddawaniem moczu w nocy przez długi czas nie odczuwa wyraźnych niepokojących symptomów. Tymczasem statystyki mówią, że na przewlekłą chorobę nerek cierpi 4 mln Polaków, a jej powikłania powodują 80 tys. przedwczesnych zgonów co roku.

W początkowych stadiach objawy niewydolności nerek nie występują, a pacjent poza uczuciem ciągłego zmęczenia lub oddawaniem moczu w nocy przez długi czas nie odczuwa wyraźnych niepokojących symptomów. Tymczasem statystyki mówią, że na przewlekłą chorobę nerek cierpi 4 mln Polaków, a jej powikłania powodują 80 tys. przedwczesnych zgonów co roku.

Dlaczego nerki są takie ważne, a ich choroby takie groźne? Najważniejszym zadaniem nerek jest usuwanie z organizmu końcowych produktów przemiany materii, np. będącego produktem rozpadu białek mocznika czy kreatyniny.


Nerki filtrują krew, oczyszczają ją ze szkodliwych substancji i wydalają je wraz z moczem. Nie mniej istotną funkcją nerek jest utrzymywanie homeostazy (równowagi) organizmu, regulacja objętości i ciśnienia krwi, a także funkcja endokrynna, polegająca na produkcji ważnych dla organizmu hormonów, np. erytropoetyny – hormonu pobudzającego szpik kostny do wytwarzania czerwonych krwinek.


Czytaj też: Choroby nerek: po czym możemy poznać, że z naszymi nerkami dzieje się coś niedobrego? Z nefrologiem Ryszardem Trafnym rozmawia Daria Kaczmarek.


Przewlekła choroba nerek (PChN) – jak powstaje?

– Przewlekła choroba nerek (PChN) to zespół chorobowy powstały w wyniku trwałego uszkodzenia lub zmniejszenia liczby czynnych nefronów (jednostek czynnościowych nerek obejmujących kłębuszki nerkowe wraz z cewkami nerkowymi odprowadzającymi i zagęszczającymi przesączony w kłębuszkach mocz), które są niszczone przez różnorodne procesy chorobowe zachodzące w miąższu nerek – wyjaśnia prof. dr hab. Przemysław Rutkowski z Kliniki Nefrologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.


– W początkowych stadiach PChN może przebiegać bezobjawowo, wręcz skrycie, a pacjent przez długi czas nie będzie odczuwał żadnych niepokojących symptomów. Niestety, im później wykryta, tym rokowania mogą być gorsze. Do najczęstszych przyczyn PChN zaliczamy: cukrzycową chorobę nerek, nefropatię nadciśnieniową, kłębuszkowe zapalenie nerek, cewkowo-śródmiąższowe choroby nerek, wielotorbielowate zwyrodnienie nerek, ostrą niewydolność nerek i nefropatię niedokrwienną – dodaje prof. Rutkowski.


Czytaj też: Dna moczanowa – objawy, dieta, leczenie. Co to jest podagra (artretyzm)?


Niewydolność nerek – objawy

  • uczucie osłabienia;
  • utrata apetytu (wrażenie, że jedzenie ma dziwny smak);
  • zmniejszenie objętości moczu lub potrzeba oddawania moczu w nocy;
  • wymioty i nudności;
  • przebarwienia i skłonność do zranień skóry;
  • obrzęki wokół kostek i podudzi;
  • obniżenie aktywności seksualnej;
  • trudności z oddychaniem;
  • bóle w klatce piersiowej;
  • skurcze i mrowienia;
  • świąd.


Niewydolność nerek – trudno zauważyć początek choroby

Co się dzieje, kiedy nerki chorują i nie mogą już należycie spełniać swoich funkcji? Na początku nic, bo organizm jakoś sobie radzi. Jednak postępująca choroba nerek powoduje, że szkodliwe produkty przemiany materii rozprzestrzeniają się po całym organizmie. Z upływem czasu cały organizm zaczyna coraz gorzej pracować.


Niewydolność nerek – profilaktyka

To wszystko bardzo groźnie brzmi, a tymczasem profilaktyka w przypadku niewydolności nerek jest dosyć prosta: zdaniem specjalistów wystarczy zrobić badania krwi i moczu, aby sprawdzić stan swoich nerek. I w razie gdyby wyniki wykazały nieprawidłowości, można podjąć natychmiastowe kroki, aby zatrzymać chorobę.


Badania naukowe dowiodły, że dostarczanie do organizmu zbyt dużej ilości białka (mięsa, sery, wędliny, produkty pochodzące z mleka itd.) zmusza nerki do intensywniejszej pracy i w dłuższym czasie może doprowadzić do ich uszkodzenia.


Podstępność choroby nerek polega na tym, że ciągle postępując, prowadzi wcześniej czy później do terapii nerkozastępczej. Jednak u niektórych chorych można spowolnić rozwój choroby i odsunąć w czasie bardzo agresywną dla chorego i kosztowną metodę dializowania czy wreszcie przeszczep nerki.


– Zastosowanie ketoaminokwasów nie tylko istotnie redukuje zatrucie organizmu gromadzącymi się toksynami przemiany białkowej, ale również zapobiega niedożywieniu i hamuje postęp zmian chorobowych w nerkach. Wdrożenie tej terapii we wczesnych stadiach choroby może znacząco odwlec w czasie jej progresję – podkreśla prof. Ryszard Gellert, konsultant krajowy w dziedzinie nefrologii.


– Wprowadzenie ketoaminokwasów do standardowego leczenia przewlekłej choroby nerek w ramach programu lekowego będzie stanowiło nie tylko korzyść dla pacjentów, ale także ogromne oszczędności dla budżetu państwa.


Niestety, w Polsce leczenie PChN z zastosowaniem ketoaminokwasów, w przeciwieństwie do innych krajów Unii Europejskiej, w tym sąsiadujących z Polską Niemiec, Czech czy Słowacji, nie jest refundowane.


Dieta na niewydolność nerek

– W terapii PChN prawidłowo zbilansowana, dostosowana do indywidualnych potrzeb pacjenta dieta niskobiałkowa ma szczególne znaczenie terapeutyczne. Niska podaż białka wiąże się z koniecznością kontroli spożycia produktów będących dobrym źródłem tego składnika i monitorowaniem stanu odżywienia pacjenta. Dieta niskobiałkowa sprawia wiele trudności pacjentom, stąd też w zespole terapeutycznym sprawującym opiekę nad chorym powinien być także dietetyk. Zadaniem dietetyka jest nie tylko zaplanowanie optymalnej dla pacjenta ilości energii, białka, pozostałych makro- i mikroskładników, ale także ocena realizacji zaleceń dietetycznych. Niestety, w Polsce dostęp do dietetyka w poradniach nefrologicznych jest bardzo ograniczony – zaznacza dr inż. Danuta Gajewska, prezes Polskiego Towarzystwa Dietetyki, adiunkt w Katedrze Dietetyki Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego.


Ciekawostka: Na nerki... sok z granatów


Ostra i przewlekła niewydolność nerek

Pierwszy: ostra niewydolność nerek, która może nastąpić w wyniku nagłego urazu, niedokrwienia czy działania substancji toksycznych. Możliwa jest sytuacja, w której nerki samoistnie przestaną pracować na określony, niedługi czas, po czym ich czynność częściowo lub nawet całkowicie powróci.


Drugi: przewlekła niewydolność nerek – ma charakter postępujący, prowadząc do nieodwracalnego pogarszania się stanu nerek. Przyczyną mogą być nawracające zakażenia, nadciśnienie tętnicze, cukrzyca lub wady wrodzone układu moczowego.


Niewydolność nerek – badania

Badania w diagnostyce PChN:

  • pomiar ciśnienia krwi,
  • stężenie kreatyniny we krwi (na jej podstawie wylicza się wielkość filtracji kłębuszkowej – GFR),
  • badanie moczu metodą paskową na obecność albuminy.


Badania dodatkowe w diagnostyce niewydolności nerek, pomagające wykryć ewentualne niekorzystne zmiany w nerkach:

  • cholesterol,
  • kwas moczowy,
  • poziom elektrolitów,
  • USG jamy brzusznej.



Badania profilaktyczne należy wykonywać raz w roku, a w przypadku osób będących w grupie ryzyka nawet dwa razy w roku.


Fot. Unsplash



Autor: Iwonna Widzyńska-Gołacka / jot