Niedoczynność tarczycy – objawy, przyczyny, leczenie

Czym jest niedoczynność tarczycy? To zaburzenie funkcji tarczycy, które polega na zbyt małej produkcji hormonów tarczycowych. Częstymi przyczynami niedoczynności tarczycy są: choroba Hashimoto, inne zapalenia tarczycy, stan po operacyjnym usunięciu tarczycy.

Czym jest niedoczynność tarczycy? To zaburzenie funkcji tarczycy, które polega na zbyt małej produkcji hormonów tarczycowych. Częstymi przyczynami niedoczynności tarczycy są: choroba Hashimoto, inne zapalenia tarczycy, stan po operacyjnym usunięciu tarczycy.

Jeśli wciąż jest ci zimno – niezależnie od temperatury otoczenia, przez cały dzień jesteś senna i apatyczna, szybko przybierasz na wadze, masz kłopoty z pamięcią i wypadają ci włosy – te pozornie bez związku objawy mogą świadczyć o tym, że masz niedoczynność tarczycy.


Problemy z tarczycą

Tarczyca to niewielki gruczoł położony w okolicy szyi. Jest niezbędny do życia, bo reguluje przemiany metaboliczne organizmu, temperaturę ciała, pracę serca i wpływa na naszą aktywność życiową. Zaburzenia w funkcjonowaniu tarczycy powodują problemy zdrowotne, gorsze samopoczucie i obniżenie poziomu jakości życia.


Hormony tarczycy są odpowiedzialne za aktywność organizmu, więc ich niedobór sprawia, że organizm przechodzi na wolniejsze obroty.


Czytaj też: Objawy chorej tarczycy


Niedoczynność tarczycy – objawy

Jakie są objawy niedoczynności tarczycy? Chory staje się apatyczny, brakuje mu energii, proste codzienne czynności zaczynają sprawiać trudność. Obniża się koncentracja uwagi, pojawiają się kłopoty z pamięcią. Pacjent czuje się ogólnie osłabiony, nadmiernie senny. Skarży się na ciągłe uczucie zimna, ubiera się cieplej od innych osób. Na niedoczynność tarczycy może także wskazywać sucha, blada skóra, z tendencją do zrogowaceń (szczególnie na łokciach i kolanach), słabe, łamiące się paznokcie i wypadające włosy.


Zdarza się, że niedoczynności tarczycy towarzyszą obrzęki podskórne, szczególnie powiek i dłoni (pojawia się trudność w zdejmowaniu pierścionków), także objawy ze strony serca, zwolnione tętno, płytkość oddechów. Charakterystyczne jest występowanie zaparć.


Częste objawy niedoczynności tarczycy


  • uczucie zimna
  • zaburzenie miesiączkowania
  • senność
  • zmęczenie
  • problemy z pamięcią
  • niepłodność
  • przyrost masy ciała
  • problemy skórne – sucha skóra, łuszczenie naskórka
  • wypadające i suche włosy


Niedoczynność tarczycy a otyłość brzuszna

Choroba sprawia też, że pacjent szybko przybiera na wadze i ma trudności z jej zrzuceniem, mimo zmiany diety. Wielu chorych skarży się na stany depresyjne. Bywa, że początkowo leczeni są właśnie w tym kierunku. U kobiet niedoczynność tarczycy może sprzyjać problemom z nieregularnymi miesiączkami, niepłodnością czy trudnościami z utrzymaniem ciąży. U mężczyzn może powodować problemy z potencją, spadek libido.


Czytaj też: Przytarczyce, choroby przytarczyc


Niespecyficzne objawy niedoczynności tarczycy

Niestety, objawy niedoczynności tarczycy są bardzo niespecyficzne i nie u wszystkich pacjentów manifestują się w jednakowy sposób. Dlatego pacjent często jest leczony z powodu innych dolegliwości i czasem mija wiele czasu, zanim zostaje postawiona właściwa diagnoza. Szczególną rolę we właściwym rozpoznaniu choroby odgrywa więc wnikliwy wywiad lekarski i zważanie na swój stan zdrowia.


hormony tarczycoweChoroba Hashimoto jest chorobą autoimmunologiczną, która stopniowo niszczy tarczycę, zaburza pracę tego gruczołu i produkcję hormonów tarczycy / 123RF


Niedoczynność tarczycy – przyczyny

Jakie są przyczyny niedoczynności tarczycy?


  • Zapalenie tarczycy, choroba Hashimoto – do niewydolności tarczycy dochodzi najczęściej w wyniku stanu zapalnego gruczołu, a najpowszechniejszą jego postacią (ponad 90%) jest przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy, zwane także chorobą Hashimoto (od nazwiska lekarza japońskiego, który jako pierwszy ją sklasyfikował). Wiąże się ono z wadliwym funkcjonowaniem układu immunologicznego, który oprócz funkcji zwalczania drobnoustrojów chorobotwórczych atakuje także swoje tkanki, w tym przypadku niszczy składniki gruczołu tarczowego. W ten sposób uszkodzona tarczyca nie funkcjonuje prawidłowo.
  • Niedoczynność tarczycy od stresu – podejrzewa się, że część stanów zapalnych ma podłoże psychosomatyczne, czyli związane jest na przykład z silnym, długotrwałym stresem. Występują także zapalenia tarczycy związane z ciążą i porodem, ale u ponad 80 proc. spośród nich mają charakter przejściowy.
  • Niedoczynność tarczycy w wyniku leczenia nadczynności – do niewydolności tarczycy dochodzi wskutek leczenia jej nadczynności (która jest inną groźną postacią choroby tarczycy). Czasem terapia wymaga częściowego zniszczenia jej komórek, by ograniczyć nadmierną (chorobotwórczą) produkcję hormonów. Wskutek tych działań często upośledzeniu ulega cały organ i nadczynność przechodzi w niedoczynność. Takie działanie jest jednak często nieuniknione i jest wyborem mniejszego zła dla pacjenta. Niezwykle rzadko upośledzoną czynność tarczycy można przypisać nieprawidłowemu funkcjonowaniu przysadki lub podwzgórza. Zazwyczaj wiąże się ona jednak z uszkodzeniem samej tkanki gruczołu.


Czytaj też: Choroba Hashimoto a niedoczynność tarczycy – różnice


Niedoczynność tarczycy – badania i diagnostyka

Lekarz, który podejrzewa niedoczynność tarczycy u pacjenta, zleca przede wszystkim zbadanie poziomu hormonów: TSH, FT4 i FT3.


Czytaj więcej o badaniu: Badanie TSH – jak się przygotować?


Dla wyeliminowania lub potwierdzenia choroby Hashimoto oznacza się także poziom przeciwciał przeciwtarczycowych. Ponieważ normy dotyczące poziomu hormonów tarczycowych są szerokie – to, co dla jednego pacjenta jest wystarczające, dla drugiego może być powodem zaburzeń w organizmie – dlatego ważnym diagnostycznie elementem badania jest wykonanie USG tarczycy. Często dopiero obraz USG pozwala zobaczyć, w jakim stanie znajduje się tarczyca – czy jej wielkość i struktura tkankowa są prawidłowe, a więc, czy jest wydolna produkować odpowiednią ilość hormonów.


Scyntygrafia tarczycy - badanie, guzki tarczycy, podejrzenie choroby tarczycy/choroby HashimotoScyntygrafia tarczycy to badanie obrazowe, które umożliwia ocenę gruczołu tarczycy (wskazaniami do wykonania badania są stany zapalne, podejrzenie chorób tarczycy lub guzki. Lekarz od chorób tarczycy to tyreolog - jeśli występują problemy z tarczycą, guzki na tarczycy lub podejrzenie choroby Hashimoto, to należy udać się właśnie do tyreologa / 123RF


Niedoczynność tarczycy – leczenie

Na czym polega leczenie niedoczynności tarczycy? Przede wszystkim podawane są hormony tarczycy, które uzupełniają ich brak w organizmie. Dawka ustalana jest indywidualnie dla każdego pacjenta przez lekarza endokrynologa. Czasem leczenie wspomagane jest zażywaniem odpowiednich dawek jodu. Terapia jest długotrwała, zazwyczaj wiąże się z przyjmowaniem hormonów do końca życia. Wymaga od pacjenta okresowych wizyt kontrolnych u lekarza i badania poziomu hormonów.


Przyjmowanie środków hormonalnych jest obarczone złą sławą. Pacjenci obawiają się negatywnych skutków ubocznych. Tymczasem hormony tarczycowe oprócz spełniania swojej naturalnej, pozytywnej funkcji, są całkowicie neutralne dla organizmu i nie wpływają w żaden szkodliwy sposób na zdrowie ani pracę innych narządów. Są łatwe do stosowania i, co najważniejsze, właściwie określony poziom hormonów gwarantuje, że organizm nie jest obciążony objawami niedoczynności. Nie leczy przyczyn schorzenia, ale eliminuje jego skutki. Dlatego wiele osób, których tarczyca uległa zanikowi lub została operacyjnie usunięta, funkcjonuje dzięki nim bez żadnych zakłóceń.


Niedoczynność tarczycy – skutki niewłaściwego leczenia

Następstwa nieleczonej niedoczynności tarczycy mogą być groźne. Zwolnione tempo metaboliczne organizmu skutkuje podwyższonym poziomem cholesterolu i trójglicerydów we krwi, co stwarza zagrożenie chorobą naczyniowo-sercową. Mogą pojawić się zaburzenia rytmu serca, niedokrwistość.


Czytaj też: Jak działa układ hormonalny?

Autor: jot / Eliza Koźmińska-Sikora