Na łonie polskiej natury

Wrzesień. Dla niektórych koniec wakacji, dla innych - początek. Czy dla tych innych oznacza to przymusowy wyjazd do ciepłych krajów? W Polsce o tej porze roku pogoda jest kapryśna, leżakowanie na plaży odpada, więc... 

Mamy w naszym kraju tyle pięknych miejsc, że starczy ich na kilka urlopów z rzędu: mamy przecież 120 parków krajobrazowych, ponad 1400 rezerwatów przyrody i mnóstwo szlaków turystycznych, które aż się proszą, by po nich chodzić właśnie we wrześniu - gdy słońce nie praży, temperatura jest znośna, a turystów jakby trochę mniej. I taką właśnie mamy propozycję na wrześniowy urlop:
• krótszą, górską, czyli szlak turystyczny na Szczelińcu Wielkim, który jest jednym z najstarszych rezerwatów przyrody w Polsce,
• dłuższą, nadmorską, czyli Nadmorski Park Krajobrazowy ze swoimi dziewięcioma rezerwatami przyrody,
• średnią, jeziorną, czyli Suwalski Park Krajobrazowy, najstarszy obszar chroniony w Polsce.
Jakie czekają nas tam atrakcje? Na pewno niezapomniane. A dokładniej? Zacznijmy od najwyższego szczytu w Górach Stołowych, bo mającego 919 m n.p.m. Szczelińca Wielkiego.
Małpy, słonie i Serce Ducha Gór
Szczyt Szczelińca Wielkiego, do którego prowadzi 665 krętych schodów, jest widoczny już z daleka - to przypominający trapez blok skalny porośnięty lasem iglastym. Na piaskowcowej powierzchni szczytu wytworzyły się różnorodne formy skalne przypominające swoim wyglądem ludzi i zwierzęta. Nie trzeba specjalnie puszczać wodzy fantazji, by zobaczyć Wielbłąda, Mamuta, Słonia, Kwokę, Małpę, Psa, Żółwia, Sowę czy Fotel Pradziada (to tu anonimowi mnisi wyryli w XVI wieku napis IHSV 1576). Ale na tym nie koniec atrakcji.
Wspinając się na szczyt Szczelińca, przechodzić będziemy uroczymi, a czasami trochę strasznymi WĄWOZAMI i tworzącymi labirynt skał KORYTARZAMI, takimi jak Piekiełko czy Diabelska Kuchnia. I tu warto zwrócić uwagę na dwie SKAŁY, zwane chybotkami. Jedna to Kołyska Księżniczki Emilki, druga to Serce Ducha Gór, które - mimo znacznej masy - można niewielkim wysiłkiem poruszyć. No dobrze, ale jak tam dotrzeć?
Szlak turystyczny, który doprowadzi nas do Szczelińca, a później z niego sprowadzi, zaczyna się i kończy w okolicach Karłowa (jest tam płatny parking). Od strony północnej trasa wiedzie ze schroniska Pasterka na przełęcz między Szczelińcami, a na okrężnej, jednokierunkowej trasie o długości około 5 kilometrów, biegnącej wierzchowiną Szczelińca, znajduje się schronisko Szwajcarka (Szwajcarka wybudowana została w 1846 roku, w stylu tyrolskim).
Szczeliniec Wielki to jeden z najstarszych rezerwatów przyrody w Polsce, często odwiedzanych nie tylko przez turystów łaknących wrażeń, ale i artystów potrzebujących natchnienia (bywał tu Wolfgang Goethe), jak i filmowców, szukających specyficznej atmosfery i niezwykłych krajobrazów (na Szczelińcu, a dokładniej w Piekiełku, kręcono film pt. „Opowieści z Narnii: Książę Kaspian").
Wydmy, foki i Dwunastu Apostołów
Byliśmy w górach, więc teraz czas na morze, a dokładniej na Nadmorski Park Krajobrazowy. Park ten obejmuje pas wybrzeża od Białogóry (i najlepiej od tej miejscowości zacząć podróż) po Mierzeję Helską, Zatokę Pucką oraz jej zachodnie wybrzeże. Jednym słowem, będziemy się przemieszczać. Jednego dnia tu, drugiego tam - dwa tygodnie niezapomnianych wrażeń gwarantowane, choć - rzecz jasna - jeśli się uprzemy, cały Nadmorski Park Krajobrazowy zaliczymy w tydzień. Będzie to jednak trudne. Do „zaliczenia" mamy bowiem aż DZIEWIĘĆ REZERWATÓW PRZYRODY:
• Rezerwat przyrody Beka, czyli ptasi rezerwat nad Zatoką Pucką u ujścia rzeki Redy do Bałtyku (najbliższe miejscowości to Mrzezion, Rewa i Osłonino),
• Rezerwat przyrody Białogóra w Białogórze, który chroni fragmenty nadmorskiego lasu bagiennego otaczającego unikatowe w skali Polski torfowisko typu atlantyckiego (coś podobnego do wrzosowisk),
• Rezerwat przyrody Dolina Chłapowska, czyli Wąwóz Chłapowski (wejście do wąwozu zaczyna się w Chłapowie, a kończy przy plaży),
• Helskie Wydmy, czyli rezerwat florystyczny, który znajduje się w części cyplowej Mierzei Helskiej,
• Mechelińskie Łąki w gminie Kosakowo,
• Piaśnickie Łąki w Dębkach,
• Przylądek Rozewie, czyli rezerwat buków,
• Słone Łąki - rezerwat florystyczny we Władysławowie,
• Rezerwat przyrody Widowo (najbliższa miejscowość to Karwieńskie Błoto Drugie).
W Nadmorskim Parku występują wszystkie typy wybrzeża charakterystyczne dla południowego Bałtyku. Charakterystycznym elementem są tu TORFOWISKA. Prawie połowa parku porośnięta jest lasem, przede wszystkim sosnowym (nie licząc rezerwatu buków na Przylądku Rozewie). Oprócz tego w Nadmorskim Parku Krajobrazowym możemy liczyć na towarzystwo mew, myszołowów, batalionów; mocząc nogi w wodzie - cierników, płoci, okoni i węgorzy, a docierając do Zatoki Puckiej - fok szarych (można je również obejrzeć w helskim fokarium). Jakieś ciekawostki? Oczywiście.
Nad brzegiem „foczej" zatoki natknąć się możemy na Dwunastu Apostołów, czyli na grupę - wypłukanych przez fale sztormowe - głazów narzutowych (największy ma w obwodzie ponad 7 metrów).
Kraina głazów i jezior
Zostawiamy góry i morze i ruszamy na północny-wschód, do województwa podlaskiego, czyli blisko granicy polsko-litewskiej. To tam, w 1976 r. na obszarze zagłębienia Szeszupy i terenach otaczających jezioro Hańcza utworzono Suwalski Park Krajobrazowy. I był to wtedy pierwszy tego typu obszar chroniony w Polsce. Jego powierzchnia wynosi ponad 6 tys. hektarów.
Dwadzieścia cztery jeziora i duże otwarte przestrzenie doskonale odsłaniają bogatą rzeźbę terenu, którą możemy poznać przemierzając park trasami rowerowymi, szlakami pieszymi bądź ścieżkami poznawczymi. Cały obszar znajduje się w dorzeczu Niemna, do którego doprowadzają wody dwie rzeki: Czarna Hańcza i Szeszupa.
Będąc w Suwalskim Parku Krajobrazowym warto zobaczyć m.in.: Głazowisko Barchanowo, GŁAZOWISKO ŁOPUCHOWSKIE i Głazowisko Rutka; Górę Cisową, Górę Leszczynową i Górę Zamkową; dolinę Czarnej Hańczy i „wiszącą dolinę" Gaciska, miejscowość Jeleniewo, w której możemy pójść do zabytkowego drewnianego kościoła z 1878 roku i na cmentarz żydowski, Przerośl z drewnianą dzwonnicą z początku XIX wieku, Turtul z ruinami młyna z lat 30. poprzedniego wieku, Wiżajny oraz Jeziora Kleszczowieckie i NAJGŁĘBSZE JEZIORO W POLSCE - Hańcza.
Park leży na terenie Zielonych Płuc Polski oraz wchodzi w sieć obszarów Europejskiej Sieci Ekologicznej NATURA 2000 jako Ostoja Suwalska. Siedziba Suwalskiego Parku Krajobrazowego znajduje się w Malesowiźnie-Turtulu. Na nocleg proponujemy typowo letniskową miejscowość Smolniki nad jeziorem Jaczno, które uważane jest za perłę Suwalskiego Parku Krajobrazowego.

Mamy w naszym kraju tyle pięknych miejsc, że starczy ich na kilka urlopów z rzędu: mamy przecież 120 parków krajobrazowych, ponad 1400 rezerwatów przyrody i mnóstwo szlaków turystycznych, które aż się proszą, by po nich chodzić właśnie we wrześniu - gdy słońce nie praży, temperatura jest znośna, a turystów jakby trochę mniej. I taką właśnie mamy propozycję na wrześniowy urlop:

 

• krótszą, górską, czyli szlak turystyczny na Szczelińcu Wielkim, który jest jednym z najstarszych rezerwatów przyrody w Polsce,
• dłuższą, nadmorską, czyli Nadmorski Park Krajobrazowy ze swoimi dziewięcioma rezerwatami przyrody,
• średnią, jeziorną, czyli Suwalski Park Krajobrazowy, najstarszy obszar chroniony w Polsce.
Jakie czekają nas tam atrakcje? Na pewno niezapomniane. A dokładniej? Zacznijmy od najwyższego szczytu w Górach Stołowych, bo mającego 919 m n.p.m. Szczelińca Wielkiego.

 

 

Małpy, słonie i Serce Ducha Gór

 

Szczyt Szczelińca Wielkiego, do którego prowadzi 665 krętych schodów, jest widoczny już z daleka - to przypominający trapez blok skalny porośnięty lasem iglastym. Na piaskowcowej powierzchni szczytu wytworzyły się różnorodne formy skalne przypominające swoim wyglądem ludzi i zwierzęta. Nie trzeba specjalnie puszczać wodzy fantazji, by zobaczyć Wielbłąda, Mamuta, Słonia, Kwokę, Małpę, Psa, Żółwia, Sowę czy Fotel Pradziada (to tu anonimowi mnisi wyryli w XVI wieku napis IHSV 1576). Ale na tym nie koniec atrakcji.

 

Wspinając się na szczyt Szczelińca, przechodzić będziemy uroczymi, a czasami trochę strasznymi WĄWOZAMI i tworzącymi labirynt skał KORYTARZAMI, takimi jak Piekiełko czy Diabelska Kuchnia. I tu warto zwrócić uwagę na dwie SKAŁY, zwane chybotkami. Jedna to Kołyska Księżniczki Emilki, druga to Serce Ducha Gór, które - mimo znacznej masy - można niewielkim wysiłkiem poruszyć. No dobrze, ale jak tam dotrzeć?

 

Szlak turystyczny, który doprowadzi nas do Szczelińca, a później z niego sprowadzi, zaczyna się i kończy w okolicach Karłowa (jest tam płatny parking). Od strony północnej trasa wiedzie ze schroniska Pasterka na przełęcz między Szczelińcami, a na okrężnej, jednokierunkowej trasie o długości około 5 kilometrów, biegnącej wierzchowiną Szczelińca, znajduje się schronisko Szwajcarka (Szwajcarka wybudowana została w 1846 roku, w stylu tyrolskim).
Szczeliniec Wielki to jeden z najstarszych rezerwatów przyrody w Polsce, często odwiedzanych nie tylko przez turystów łaknących wrażeń, ale i artystów potrzebujących natchnienia (bywał tu Wolfgang Goethe), jak i filmowców, szukających specyficznej atmosfery i niezwykłych krajobrazów (na Szczelińcu, a dokładniej w Piekiełku, kręcono film pt. „Opowieści z Narnii: Książę Kaspian").

 

 

Wydmy, foki i Dwunastu Apostołów

 

Byliśmy w górach, więc teraz czas na morze, a dokładniej na Nadmorski Park Krajobrazowy. Park ten obejmuje pas wybrzeża od Białogóry (i najlepiej od tej miejscowości zacząć podróż) po Mierzeję Helską, Zatokę Pucką oraz jej zachodnie wybrzeże. Jednym słowem, będziemy się przemieszczać. Jednego dnia tu, drugiego tam - dwa tygodnie niezapomnianych wrażeń gwarantowane, choć - rzecz jasna - jeśli się uprzemy, cały Nadmorski Park Krajobrazowy zaliczymy w tydzień. Będzie to jednak trudne. Do „zaliczenia" mamy bowiem aż DZIEWIĘĆ REZERWATÓW PRZYRODY:

 

• Rezerwat przyrody Beka, czyli ptasi rezerwat nad Zatoką Pucką u ujścia rzeki Redy do Bałtyku (najbliższe miejscowości to Mrzezion, Rewa i Osłonino),
• Rezerwat przyrody Białogóra w Białogórze, który chroni fragmenty nadmorskiego lasu bagiennego otaczającego unikatowe w skali Polski torfowisko typu atlantyckiego (coś podobnego do wrzosowisk),
• Rezerwat przyrody Dolina Chłapowska, czyli Wąwóz Chłapowski (wejście do wąwozu zaczyna się w Chłapowie, a kończy przy plaży),
• Helskie Wydmy, czyli rezerwat florystyczny, który znajduje się w części cyplowej Mierzei Helskiej,
• Mechelińskie Łąki w gminie Kosakowo,
• Piaśnickie Łąki w Dębkach,
• Przylądek Rozewie, czyli rezerwat buków,
• Słone Łąki - rezerwat florystyczny we Władysławowie,
• Rezerwat przyrody Widowo (najbliższa miejscowość to Karwieńskie Błoto Drugie).

 

 

W Nadmorskim Parku występują wszystkie typy wybrzeża charakterystyczne dla południowego Bałtyku. Charakterystycznym elementem są tu TORFOWISKA. Prawie połowa parku porośnięta jest lasem, przede wszystkim sosnowym (nie licząc rezerwatu buków na Przylądku Rozewie). Oprócz tego w Nadmorskim Parku Krajobrazowym możemy liczyć na towarzystwo mew, myszołowów, batalionów; mocząc nogi w wodzie - cierników, płoci, okoni i węgorzy, a docierając do Zatoki Puckiej - fok szarych (można je również obejrzeć w helskim fokarium). Jakieś ciekawostki? Oczywiście.

 

Nad brzegiem „foczej" zatoki natknąć się możemy na Dwunastu Apostołów, czyli na grupę - wypłukanych przez fale sztormowe - głazów narzutowych (największy ma w obwodzie ponad 7 metrów).



Kraina głazów i jezior

 

Zostawiamy góry i morze i ruszamy na północny-wschód, do województwa podlaskiego, czyli blisko granicy polsko-litewskiej. To tam, w 1976 r. na obszarze zagłębienia Szeszupy i terenach otaczających jezioro Hańcza utworzono Suwalski Park Krajobrazowy. I był to wtedy pierwszy tego typu obszar chroniony w Polsce. Jego powierzchnia wynosi ponad 6 tys. hektarów.

 

Dwadzieścia cztery jeziora i duże otwarte przestrzenie doskonale odsłaniają bogatą rzeźbę terenu, którą możemy poznać przemierzając park trasami rowerowymi, szlakami pieszymi bądź ścieżkami poznawczymi. Cały obszar znajduje się w dorzeczu Niemna, do którego doprowadzają wody dwie rzeki: Czarna Hańcza i Szeszupa. 
Będąc w Suwalskim Parku Krajobrazowym warto zobaczyć m.in.: Głazowisko Barchanowo, GŁAZOWISKO ŁOPUCHOWSKIE i Głazowisko Rutka; Górę Cisową, Górę Leszczynową i Górę Zamkową; dolinę Czarnej Hańczy i „wiszącą dolinę" Gaciska, miejscowość Jeleniewo, w której możemy pójść do zabytkowego drewnianego kościoła z 1878 roku i na cmentarz żydowski, Przerośl z drewnianą dzwonnicą z początku XIX wieku, Turtul z ruinami młyna z lat 30. poprzedniego wieku, Wiżajny oraz Jeziora Kleszczowieckie i NAJGŁĘBSZE JEZIORO W POLSCE - Hańcza. Park leży na terenie Zielonych Płuc Polski oraz wchodzi w sieć obszarów Europejskiej Sieci Ekologicznej NATURA 2000 jako Ostoja Suwalska. Siedziba Suwalskiego Parku Krajobrazowego znajduje się w Malesowiźnie-Turtulu. Na nocleg proponujemy typowo letniskową miejscowość Smolniki nad jeziorem Jaczno, które uważane jest za perłę Suwalskiego Parku Krajobrazowego.

Autor: Joanna Grzegorzewska