Na czym polega leczenie zimnem? Na co pomaga krioterapia?

Coraz modniejsza w Polsce krioterapia to leczenie z zastosowaniem bardzo niskich temperatur. Sprawdza się przede wszystkim w leczeniu schorzeń układu ruchu, takich jak choroba zwyrodnieniowa stawów, reumatyzm, czy świeżych urazów. Wykorzystywana jest również do odnowy biologicznej oraz w profilaktyce osteoporozy.


Pierwsze zapiski na temat stosowania zimna w celach terapeutycznych dotyczą starożytnego Egiptu. Zimnem leczono tam przede wszystkim urazy i stany zapalne. W V w. p.n.e. Hipokrates schładzał ciała swoich pacjentów w celu zmniejszenia obrzęków, krwawienia i bólu. W XVIII w. we Francji z powodzeniem stosowano lód jako środek znieczulający przy amputacjach kończyn, a w XIX w. popularne było miejscowe schładzanie tkanek w czasie zabiegów dentystycznych.

Prekursorem krioterapii ogólnoustrojowej był Japończyk, prof. Toshiro Yamauchi, którego zespół naukowy skonstruował w 1978 r. pierwszą na świecie kriokomorę i zastosował ją z powodzeniem do leczenia pacjentów chorujących na zesztywniające zapalenie stawów. Pierwsza polska komora kriogeniczna postała w 1989 r. we Wrocławiu – jako druga w Europie i trzecia na świecie. Za inicjatora i twórcę wrocławskiej szkoły krioterapii, która dała podstawy rozwoju krioterapii ogólnoustrojowej w Polsce, uważa się prof. Zdzisława Zagrobelnego.


Czytaj także:



Jak działa krioterapia?

Zimno hartuje ciało i trenuje układ odpornościowy, a przez to wydłuża życie – doskonale wiedzą to morsy, czyli miłośnicy kąpieli w lodowatej wodzie. Nie trzeba jednak nacierać się śniegiem, by odczuć korzystny wpływ niskiej temperatury na organizm. Wystarczy wziąć rano zimny prysznic lub zanurzyć ręce głęboko w lodowatej wodzie – krążenie natychmiast poprawi się, stawiając nas na nogi szybciej i skuteczniej niż kofeina. Intuicyjnie sięga się po zimny kompres w przypadku wysokiej gorączki, oparzoną skórę chłodzimy pod strumieniem chłodnej wody, a okłady z lodu to pierwszy ratunek przy skręceniach czy stłuczeniach.

Niska temperatura powoduje obkurczanie się naczyń krwionośnych, ale to zaledwie pierwsza faza reakcji ciała na zimno. W drugiej (w ramach działań obronnych organizmu) naczynia gwałtowne rozszerzają się, zwiększając przepływ krwi, a w konsekwencji również dopływ składników odżywczych i tlenu do wszystkich komórek ciała.


Krioterapia korzystnie wpływa na;

  • układ odpornościowy
  • układ hormonalny, m.in. zwiększając produkcję endorfin działających przeciwzapalnie i przeciwbólowo.


Wśród dobroczynnych efektów krioterapii wymienia się m.in.:

  • zmniejszenie napięcia mięśni,
  • zmniejszenie obrzęków,
  • zwiększenie zakresu ruchomości stawów,
  • skrócony okres rekonwalescencji po urazach sportowych.



Rodzaje krioterapii

Wyróżnia się krioterapię miejscową i ogólnoustrojową. Krioterapia miejscowa, czyli działanie na określoną część ciała za pomocą różnych źródeł zimna, służy uzyskaniu zmian fizjologicznych wyłącznie w jej obrębie. Wśród czynników kriogennych wciąż jest w użyciu lód (woreczki, kubki) i zimna woda, a także specjalistyczne żele i spraye chłodzące, mankiety i kombinezony krioterapeutyczne (stosowane np. w terapii stwardnienia rozsianego), a przede wszystkim krioaplikatory schładzające określone partie ciała parą o temperaturze nawet poniżej −100°C.


Krioterapię miejscową stosuje się m.in.:

  • w leczeniu zmian skórnych,
  • zmian na błonach śluzowych,
  • łagodnych zmian nowotworowych (np. naczyniaki, włókniaki),
  • w celu łagodzenia dolegliwości bólowych stawów i mięśni,
  • do usuwania cellulitu.



W krioterapii ogólnoustrojowej stosuje się kriokomory – specjalne kabiny przypominające saunę, ale schładzane ciekłym azotem do temperatury sięgającej ‒176°C. Zabieg składa się z trzech etapów (przygotowanie, kriogenia i kriorehabilitacja) i wymaga pełnej współpracy między pacjentem a specjalistą. Konieczne jest zakrycie części dystalnych ciała, czyli uszu, dłoni, stóp, nosa i ust, a także oddychanie w szczególny sposób (krótki wdech, długi wydech). Pobyt w głównej kriokomorze trwa od 2,5 do 4 minut, pacjenci nie odczuwają przenikliwego zimna, a jedynie szczypanie skóry.


Dowiedz się więcej: Jak przebiega seans w kriokomorze?


Krioterapia ogólnoustrojowa polecana jest przy takich schorzeniach jak:

  • choroby reumatyczne tkanek miękkich,
  • zapalenie stawów oraz ścięgien i mięśni,
  • zespoły bólowe kręgosłupa,
  • obrzęki po operacjach,
  • przykurcze stawów,
  • gorączka reumatyczna,
  • RZS i niektóre schorzenia neurologiczne.



Skierowanie na terapię zimnem mogą otrzymać też osoby cierpiące na:

  • przewlekły ból,
  • depresję
  • stwardnienie rozsiane,
  • w profilaktyce osteoporozy.



Przeciwwskazania do krioterapii

Wśród ogólnych przeciwwskazań do stosowania zabiegów krioterapii wymienia się m.in.:

  • nadwrażliwość na zimno,
  • obniżoną zdolność odczuwania zimna,
  • chorobę Raynauda,
  • otwarte oparzenia i inne ropno-zgorzelinowe zmiany na skórze,
  • krioglobulinemię,
  • hemoglobinurię wywoływaną zimnem,
  • znaczną niedokrwistość,
  • niedoczynność tarczycy,
  • miejscowe zaburzenia ukrwienia,
  • ostrą niewydolność krążenia,
  • zaawansowaną miażdżycę,
  • zapalenie żył głębokich,
  • ostre schorzenia dróg oddechowych,
  • zaburzenia rytmu serca,
  • klaustrofobia.


Osoby, które chciałyby skorzystać z wizyt w kriokomorach ze względów profilaktycznych, dla poprawy funkcjonowania układu odpornościowego, powinny wcześniej skonsultować to ze swoim lekarzem rodzinnym.


Czytaj więcej:


Fot. Pixabay

Autor: Kamila Śnieżek