Mity o szczepieniach ochronnych

Szczepionki są jednymi z najbardziej bezpiecznym produktów leczniczych, mimo to nadal pokutuje na ich temat wiele mitów i nieporozumień - twierdzi dr Anna Nitka i dr Paweł Grzesiowski.

Dr Nitka z Poradni Konsultacyjnej Szczepień Warszawskiego Szpitala Dla Dzieci podkreśla, że szczepienia ochronne ujęte w kalendarzu szczepień są obowiązkowe, ale nie są przymusowe. Namawia jednak, żeby z nich nie rezygnować, gdyż ryzyko choroby zakaźnej jest większe niż ewentualne zagrożenia, jakie stwarza. Dr Grzesiowski z Instytutu Profilaktyki Zakażeń podkreśla, że "pozytywny efekt szczepień, widoczny w badaniach epidemiologicznych jest niewidoczny dla ogółu osób, ale powikłania i niepożądane działania szczepień ochronnych nagłaśnia każdy". Obydwoje specjaliści wyjaśniają na czym polegają najczęstsze nieporozumienia dotyczące szczepień.


Mit 1: Lepiej przechorować w sposób naturalny chorobę zakaźną niż uzyskać sztuczną odporność, bo przechorowanie jest ważne dla prawidłowego rozwoju dziecka.

"Trzeba mieć dużo szczęścia, bo choroba zakaźna może się skończyć poważnymi powikłaniami, a nawet zgonem. Poza tym przechorowanie może nie zapewnić odporności. Nie dają jej groźne zakażenia wywoływane np. przez pneumokoki i meningokoki.


Mit 2: Cena szczepienia jest zbyt wysoka, naraża na ból i wielokrotne iniekcje.

"Szczepienie jest mniejszym cierpieniem niż choroba. Ceną naturalnego przechorowania choroby zakaźnej mogą być porażenie (na skutek zakażenia wirusem, polio), opóźnienie rozwoju psychoruchowego (bakteria H. influenzae), marskość wątroby (zakażenie wirusowym zapaleniem wątroby typu B) oraz zapalenie płuc (w wyniku zakażenia pneumokokami)".


Mit 3: Szczepionki nie działają, gdyż choroby same znikają, a większość zachorowań występuje wśród osób szczepionych.

"O tym jak błędne jest to przekonanie wystarczy porównać jak często choroby zakaźne występują w krajach rozwiniętych, gdzie szczepienia są powszechnie stosowane, oraz w krajach rozwijających się, gdzie ich brakuje".


Mit 4: Szczepionki są szkodliwe, osoby szczepione też chorują, a nawet umierają.

"U niektórych osób po zaszczepieniu mogą wystąpić działania niepożądane, ale najczęściej są to jedynie tzw. odczyny poszczepienne. Nie ma dowodów, że szczepienia mogą wywoływać autyzm, choroby autoimmunologiczne, cukrzycę oraz tzw. nagłą śmierć łóżeczkową".


Mit 5: Szczepienia ochronne przeciążają układ odpornościowy, bo wprowadzają do organizmu zbyt dużo antygenów (substancji wywołujących reakcję odpornościową).

"Ze znacznie większą liczbą antygenów stykamy się w naturze, w życiu codziennym".


Mit 6: Szczepionki podawane są zbyt wcześnie.

"Choroby zakaźne są szczególnie groźne dla dzieci najmłodszych, pozbawionych odporności. Na infekcję szczególnie narażone są dwumiesięczne dzieci, gdyż tracą odporność, jaką otrzymały od matki. Odporność daje im szczepienie.


Mit 7: Choroby zakaźne mają łagodny przebieg.

"Nawet zdrowe dzieci mogą na nie umierać. Trzeba pamiętać, że choroba, która powoduje stosunkowo niewiele powikłań, ale często występuje, w liczbach bezwzględnych może wywoływać wiele komplikacji. Przykładem jest ospa wietrzna: na ponad 180 tys. osób, które się zaraziły w 2010 r., ponad 1 tys. chorych trafiło do szpitala z powodu powikłań".


Mit 8: Szczepionki są nieskuteczne.

"Badania dowiodły wysokiej skuteczności szczepień. Czasami może się zdarzyć, że zachoruje osoba, która została zaszczepiona. Ale tak dzieje się wtedy, gdy zaatakuje ją odmiana zarazka, przed którą nie chroni podany preparat. Przebieg choroby zwykle jest wtedy łagodniejszy".


Mit 9: Szczepionki są ryzykowne.

"Szczepionki nie są wolne od jakiegokolwiek ryzyka. Nie ma szczepionek w 100 proc. bezpiecznych i w 100 proc. skutecznych. Ale ryzyko niezaszczepienia się jest wielokrotnie wyższe, gdyż można zachorować na groźną chorobę zakaźną".


Mit 10: Jest wiele przeciwwskazań do szczepień ochronnych.

"Przeciwwskazaniem do szczepień nie są alergia, astma, wcześniactwo i niska masa urodzeniowa, karmienie piersią, żółtaczka fizjologiczna (występująca u noworodków - PAP), antybiotyki, niskie dawki sterydów, zapalenia skóry, przewlekłe choroby serca, płuc, nerek i wątroby".

Autor: PAP