Minerały dla dzieci

Są dostarczane wraz z jedzeniem. Bez nich niemożliwe byłyby podstawowe procesy biochemiczne w organizmie. Dlatego: uwaga na menu naszych maluchów.

Roli pierwiastków w pracy każdego organizmu, a zwłaszcza młodego, nie da się przecenić. Te martwe składniki ziemi "ożywają" w ciele i uczestniczą we wszystkich procesach przemiany materii. Substancje mineralne biorą udział w transporcie składników odżywczych, wytwarzaniu i odnowie jąder komórkowych, syntezie białek. Ich niezwykła rola polega na aktywacji procesów biochemicznych. To od nich zależy, jak funkcjonuje organizm dziecka, czy prawidłowo się rozwija, rośnie i czy nie choruje. I chociaż składniki mineralne stanowią tylko 4 proc. masy ciała, to niedobór jakiegokolwiek z nich może wywołać katastrofę. Pamiętajmy, tylko urozmaicona dieta, zawierająca odpowiednie ilości składników mineralnych, jest gwarancją zdrowia naszego dziecka. A oto najważniejsze pierwiastki, jakie powinno zawierać codzienne menu.


Żelazo

Jest niezbędne w procesie tworzenia czerwonych ciałek krwi w szpiku kostnym, wiąże dwutlenek węgla w hemoglobinie i transportuje go do płuc. Żelazo jest składnikiem wielu enzymów i białek biorących udział w metabolizmie. Bierze udział w syntezie DNA, jest potrzebne do prawidłowej budowy skóry, włosów, paznokci, a także do funkcjonowania układu odpornościowego. Noworodki i niemowlęta w pierwszym kwartale życia mają dosyć żelaza w organizmie. Dopiero od 5-6 miesiąca zapotrzebowanie na nie gwałtownie rośnie. I wtedy pora sięgnąć po żywość wzbogaconą o żelazo: mleko i kaszki (posiłek przygotowany z 4 łyżek kaszki dostarcza 7 mg żelaza). Potem wystarczy jeść potrawy bogate w żelazo, a są to: mięso, wątroba, ryby, żółtka jaj, szpinak, brokuły, warzywa zielone. Przy czym pamiętać należy, że wchłanianie żelaza, nawet 2-3 krotnie, podnosi wit. C. Zalecane normy żelaza: niemowlęta: 6,5-7 mg, 1-3 lat: 7 mg dziennie, od 4-8 lat: 10 mg, powyżej 8 lat: 8-15 mg.

Skutki umiarkowanego niedoboru żelaza można zauważyć już u niemowląt jako spowolnienie rozwoju umysłowego i nieprawidłowości w zachowaniu. Dzieci z niedoborem żelaza w wieku szkolnym mają problemy z nauką, są niespokojne i "niegrzeczne", nie potrafią się na dłużej skoncentrować. Objawem ostrego niedoboru żelaza jest anemia. Ale szkodzi też nadmiar tego pierwiastka, prowadząc do blokowania wchłaniania cynku i miedzi. A nie wchłonięte przez organizm żelazo może być pożywką dla bakterii jelitowych i powodować biegunki.


Wapń

To składnik mineralny, który najobficiej występującym w organizmie, stanowi od 1,5 proc. do 2 proc. całkowitej wagi ciała. Wapń odpowiada za mineralizację kości i zębów, pracę układu nerwowego i mięśniowego. Jest niezbędny do prawidłowego rozwoju i wzrastania organizmu. Zapewnia odpowiednią krzepliwość krwi, reguluje pracę serca. Najlepszym źródłem wapnia jest mleko i jego przetwory. Dużo jest go w rybach, słoneczniku, dyni, płatkach owsianych. Wchłanianie tego biopierwiastka poprawia witamina D. Dlatego podaje się ją dziecku (w kroplach) od 3-4 tygodnia życia przez pierwsze 2 lata.

Zalecane normy: 0-12 mies.: 350-600 mg, 1-3 lat: 700 mg, 4-8 lat: 1000 mg, powyżej 9 lat: 1300 mg. Niedobór wapnia skutkuje nieprawidłowościami w kostnieniu ciała i psuciem się zębów. Z kolei z powodu przedawkowania wapnia dochodzi do nadwrażliwości skóry i oczu na światło, wzrostu ciśnienia krwi, wymiotów, dolegliwości kostnych i mięśniowych.


Cynk

Cynk odgrywa kluczową rolę w podziałach komórkowych, regeneracji tkanek, dojrzewaniu płciowym i osiągnięciu prawidłowego wzrostu. Pełni funkcje regulacyjne w systemie odpornościowym i metabolizmie insuliny. Cynk znajdziemy w chudym mięsie, owocach morza, mące pełnoziarnistej, warzywach. Uwaga! Spożywanie dużych ilości słodyczy powoduje utratę cynku z organizmu. Absorbcję cynku zwiększają za to owoce, kefir, jogurt, wit. A i E. Normy dzienne: niemowlęta: 4-5 mg 1-3 lat: 6 mg, 4-8 lat: 7 mg, powyżej 9 lat: 8-11 mg. Zbyt niska podaż cynku w dzieciństwie powoduje spowolnienie wzrostu, wysypkę, obniżenie apetytu, opóźnienie gojenia się ran. Nadmiar prowadzi do wymiotów, a także do wytworzenia deficytu miedzi.


Fluor

Zapobiega próchnicy zębów, wzmacnia szkliwo i zębinę. Najlepszym jego źródłem jest woda pitna, jeśli fluor jest do niej dodawany. A także: niektóre wody mineralne, ryby, małże, ostrygi, żelatyna, herbata. Normy dzienne: 1-3 lat: 0,7 mg, 4-8 lat: 1 mg, powyżej 9 lat: 2 mg. Ale nadmiar fluoru też jest niebezpieczny. Może spowodować brązowe zabarwienie zębów i tzw. fluorozę kości szkieletowych, wywołując sztywność stawów, a nawet uszkodzenie nerwów. Dzieci nie powinny myć zębów dowolną pastą, bez uprzedniej kontroli rodziców.


Magnez

Bierze udział w budowie kości i zębów. Spełnia ważną rolę w przekazywaniu informacji między układem nerwowym a mięśniowym. Jest niezbędny przy przemianie materii. A ponadto hamuje krzepnięcie krwi. Od odpowiedniego poziomu magnezu w organizmie zależy praca serca. Możemy więc go znaleźć w: kaszy jęczmiennej, orzechach, kaszy gryczanej, czekoladzie, pestkach dyni, fasoli , grochu, kukurydzy, szpinaku, rybach morskich. Normy dzienne: niemowlęta: 77-110 mg, dzieci 1-3 lat: 130 mg, 4-8 lat: 140 mg, powyżej 9 lat: 240 mg. Pamiętajmy, że przyswajanie magnezu poprawia wit. D. Objawy dużego niedoboru magnezu to utrata apetytu, apatia, nudności, wymioty, biegunki, drżenie mięśni. Braki magnezu prowadzą do obniżenia odporności, a także tak chorób krążenia, białaczek.


Fosfor

Jest konieczny do utrzymania prawidłowej struktury kości i zębów, bierze udział w regulacji kwasowo-zasadowej, jest niezbędny do regulacji pracy serca i nerek. Współuczestniczy w procesach wzrostu i odnowy komórek. Jest potrzebny dla prawidłowego metabolizmu witamin z grupy B. Najwięcej go w produktach mlecznych, mięsie, rybach, wątrobie, jajach, serze żółtym. Normy dzienne: niemowlęta: 220-440 mg, dzieci 1-3 lat: 460 mg, 4-8 lat: 500 mg, powyżej 9 lat: 1100-1300 mg. Niedobory fosforu bywają rzadko. Ale jeśli do tego dojdzie, to pojawia się osłabienie, kruchość kości i krzywica. Z kolei nadmiar fosforu może spowodować przyśpieszony oddech, zaburzenie pracy serca, drgawki.

Autor: Barbara Jagas