Letnie zagrożenia

Wakacyjny wypoczynek na łonie przyrody możemy przypłacić niebezpiecznymi ukąszeniami i ukłuciami. Jak powinna wyglądać pierwsza pomoc w takich sytuacjach?

Czym się różni ukąszenie od ukłucia? To pierwsze polega na przerwaniu ciągłości tkanki skórnej zębami lub innymi narządami gryzącymi zwierzęcia. Powstała w ten sposób rana ma zazwyczaj nieregularny kształt, a otaczająca ją skóra wykazuje odczyn zapalny. Ukłucie jest z kolei raną zadaną wydłużoną częścią układu gębowego, przez które zwierzę wstrzykuje substancję toksyczną do krwiobiegu człowieka. W tym wypadku zauważalny jest centralny punkt, wokół którego toczy się stan zapalny. Ukłucia wywołują swędzenie, ból i nierzadko reakcję alergiczną. Oba typy uszkodzeń skóry mogą spowodować wystąpienie zatrucia lub zakażenia.


Ukąszenia zwierząt niejadowitych

Domowe i dzikie zwierzęta - ich ukąszenia niosą za sobą głównie ryzyko przeniesienia wścieklizny. Gdy dojdzie do takiego ugryzienia, ranę należy przemyć bieżącą wodą i zdezynfekować spirytusem, a następnie założyć jałowy opatrunek ochronny. Jako środek odkażający można zastosować także wyciąg z nagietka lekarskiego, arniki, pokrzywy lub dziurawca. W przypadku mocno krwawiącej rany należy położyć na nią zwitek chłonnego materiału i przyciskać palcami nie dłużej niż 10 minut. Jeżeli podejrzewamy, iż mogliśmy zarazić się wścieklizną, należy jak najszybciej udać się do lekarza, który zaleci wykonanie serii szczepień ochronnych zarówno przeciwko wściekliźnie, jak i tężcowi.


Ukąszenia zwierząt jadowitych

Węże - ukąszenia jadowitych węży są bolesne i niebezpieczne. Pozostawiają na ciele dwa krwawiące punkty. Mogą powodować osłabienie, senność, powiększenie węzłów chłonnych, mdłości, wymioty, zamglenie wzroku, osłabienie mięśni czy utratę świadomości. W skrajnych przypadkach mogą doprowadzić do śmierci.

W razie ukąszenia ranę należy przemyć wodą i zdezynfekować. Można także założyć opaskę uciskową powyżej miejsca ugryzienia. Uwaga! Wbrew obiegowej opinii nie wolno wysysać jadu z rany, gdyż jest to nieskuteczne i ryzykowne - wysysający sam może narazić się na działanie trucizny. Osobę poszkodowaną należy uspokajać i unieruchomić, gdyż przyspieszenie bicia serca oraz ruch sprzyjają rozprzestrzenianiu się trucizny w organizmie. Po przewiezieniu do placówki zdrowia choremu podaje się specyficzną surowicę odpornościową. Pamiętajmy, że jadowite węże występują na całym świecie, wśród nich należy wymienić żmije, grzechotniki, mamby, kobry oraz węże wodne.


Pająki - najbardziej znanymi jadowitymi pająkami są: czarna wdowa, tarantula oraz ptaszniki. Ukąszenia tych pajęczaków powodują zwykle tylko miejscowe objawy zapalne: ból, obrzęki, reakcje alergiczne. Jednakże po kilku godzinach możliwe jest wystąpienie ogólnych objawów, takich jak złe samopoczucie, zaburzenia rytmu serca, trudności w oddychaniu, gorączka, mdłości i śpiączka. Bezpośrednio po ukąszeniu ranę należy przemyć i zdezynfekować oraz bezzwłocznie zgłosić się do lekarza, który zaleci podanie odpowiedniej surowicy lub antidotum.


Ukłucia zwierząt lądowych

Skorpiony - ukłucia występujących w Europie i Ameryce Północnej skorpionów mogą powodować ból i reakcje alergiczne, jednak nie są one szczególnie niebezpieczne dla zdrowia i życia człowieka. W miejscu ukłucia można przykładać lód w celu zmniejszenia objawów reakcji zapalnej. Ukłucia skorpionów żyjących w strefach klimatu gorącego mogą wywołać dreszcze, kurcze, drgawki, gorączkę, porażenia układu oddechowego i w konsekwencji śmierć. Miejsce po ukłuciu skorpiona należy unieruchomić i bezzwłocznie udać się do najbliższego ośrodka zdrowia, gdzie zastosowane zostanie odpowiednie leczenie.


Osy i pszczoły - użądlenia tych owadów powodują ostry, piekący ból, obrzęk i zaczerwienienie. U osób uczulonych na jad osy lub pszczoły możliwe jest wystąpienie tzw. wstrząsu anafilaktycznego, charakteryzującego się zaburzeniami oddychania, przyspieszonym biciem serca, obrzękiem gardła i warg, zawrotami głowy, nudnościami i wymiotami. W takim wypadku należy bezzwłocznie udać się do lekarza, gdyż pojawiający się obrzęk, zwłaszcza w okolicy gardła lub ust, grozi uduszeniem. W razie użądlenia przez pszczołę należy usunąć paznokciem, tępą częścią noża lub wysterylizowaną igłą żądło, gdyż jego pozostawienie grozi zgrubieniem skóry oraz rozerwaniem przytwierdzonego do żądła zbiorniczka z jadem.

Na miejsce użądlenia warto przyłożyć lód (zimny okład) plaster cebuli lub świeżo przekrojonego ziemniaka. W przypadku użądlenia przez osę można zastosować roztwór o słabym kwaśnym odczynie (np. sok cytrynowy lub ocet), a w razie ukłucia przez pszczołę - sodę oczyszczoną o odczynie lekko zasadowym. W obu typach użądleń miejsce ukłucia zaleca się posmarować lekiem przeciwhistaminowym w postaci kremu.


Kleszcze - mogą przenosić bakterie i wirusy, powodujące poważne choroby zakaźne, takie jak kleszczowe zapalenie mózgu, boreliozę, tularemię czy ehrlichiozę. Dlatego wkłutego w ciało kleszcza należy bezzwłocznie usunąć. W tym celu najpierw najlepiej przyłożyć na kleszcza na 15 minut kłębek waty nasączonej alkoholem lub eterem. Kleszcza nie wolno natłuszczać, kremować, przypalać i zgniatać, gdyż może on wstrzyknąć dodatkową porcję drobnoustrojów. Następnie tuż przy skórze należy uchwycić go pęsetą i zdecydowanym ruchem wyciągnąć, a miejsce po ukąszeniu zdezynfekować. Jeżeli główka kleszcza pozostała w skórze, należy niezwłocznie zasięgnąć porady lekarza.


Komary, meszki i gzy - choć ukłucia tych owadów są bardzo dokuczliwe, zazwyczaj nie powodują poważnych konsekwencji zdrowotnych. Czasami może jednak dojść do obrzęku płuc, wstrząsu anafilaktycznego, a na skutek ukłuć niektórych tropikalnych komarów - malarii, żółtej febry, filariozy oraz wirusowego zapalenia mózgu. Miejsca ukłuć warto smarować preparatami zmniejszającymi swędzenie i obrzęk.


Ukłucia i oparzenia zwierząt morskich

Meduzy - w czułkach meduz znajduje się substancja powodująca po kontakcie ze skórą podrażnienie, bolesność, zaczerwienienie, a także wysypkę. U niektórych ludzi może dochodzić do zawrotów i bólów głowy, wymiotów, zaburzeń krążenia i oddychania. Miejsce uszkodzenia skóry zaleca się przemywać ciepłą wodą z solą lub mydłem oraz smarować środkami łagodzącymi. Stosowanie chłodnych okładów jest w tym przypadku nieskuteczne, gdyż nie rozkładają one jadu meduz.


Jeżowce - ukłucia tych bezkręgowców są bardzo bolesne, a powstające rany trudno się goją i łatwo ulegają zakażeniom. Ponadto, igły jeżowca ciężko się usuwa, gdyż są bardzo kruche. Dlatego, w razie takiego ukłucia, igły lepiej pozostawić w skórze i zwrócić się po pomoc do lekarza.

Autor: Natalia Zachwieja

Komentarze