Leki przeciwbólowe. Rodzaje, działanie i dostępność

Leki przeciwbólowe to inaczej analgetyki – substancje chemiczne powodujące analgezję, czyli zniesienie czucia bólu. Najpopularniejsze na polskim rynku składniki aktywne o takim działaniu to kwas acetylosalicylowy, ibuprofen i paracetamol.

Polacy rocznie zażywają około 2 mld tabletek przeciwbólowych i tylko 8 proc. osób z tej grupy sięga po nie na wyraźne zalecenie lekarza. Ci więc przestrzegają: przyjmowanie leków zwalczających ból w ilościach hurtowych ma niewiele wspólnego z leczeniem.


Czytaj także: Eksperci ostrzegają! Co setny lek w Polsce może być podróbką


Kwas acetylosalicylowy

Za najbardziej wszechstronny uważa się kwas acetylosalicylowy: oprócz działania przeciwbólowego (również w migrenach), przeciwzapalnego i przeciwgorączkowego może on – zdaniem naukowców z Wielkiej Brytanii – zmniejszyć ryzyko zachorowania na nowotwory (najlepsze wyniki osiągnięto w przypadku raka przełyku, bo ryzyko zgonu spadło tu o 60 proc., choć dobre statystyki odnotowano również w przypadku raka prostaty, jelit i płuc). Jak często powinno się przyjmować aspirynę, by dała tak dobre rezultaty? Raz dziennie. A ile? Podobno wystarczy jedna piąta tabletki, czyli około 75 miligramów (mg). Dodatkowo kwas acetylosalicylowy sprawdza się jako lek przeciwzakrzepowy, pod warunkiem jednak, że jest stosowany regularnie przez dłuższy czas.

Kwas acetylosalicylowy to także kosmetyk. Przyspiesza gojenie się wyprysków i podrażnień, złuszcza martwe komórki naskórka oraz przenika przez warstwę sebum. Oczyszcza pory skóry i działa przeciwzaskórnikowo,wygładza cerę, zmiękcza naskórek i wyrównuje koloryt. Stosowany jako maseczka na włosy zapobiega ich przetłuszczaniu.


Czytaj także: STOP kłamstwom w internetowym handlu „lekami”. Kto oswoi dziki rynek suplementów?

Ibuprofen

Ibuprofen stosowany jest w leczeniu stanu zapalnego, który jest jedną z przyczyn bólu. Działa też przeciwgorączkowo oraz – podobnie jak kwas acetylosalicylowy, ale w mniejszym stopniu – hamuje zlepianie płytek krwi i zmniejsza jej krzepliwość. Ibuprofen nie kumuluje się w organizmie. Wydalany jest z moczem w 60 do nawet 90 proc. w postaci metabolitów, czyli związków organicznych, które nie są bezpośrednio potrzebne do wzrostu i rozwoju organizmu. Stosunkowo niedawno dziennikarze brytyjskiego magazynu „The Telegraph” poinformowali, że przeprowadzane m.in. na muchach badania laboratoryjne dowiodły, iż ibuprofen przyjmowany regularnie jest w stanie przedłużyć życie owadów o okres odpowiadający 12 latom życia człowieka. Muchy, którym podawano lek, miały nie tylko żyć dłużej, ale i wyróżniały się lepszą kondycją i zdrowiem.


Czytaj więcej: Ból mięśni ostrzega przed chorobą


Więcej ciekawych materiałów o znajdziesz w marcowym wydaniu magazynu "Świat Zdrowia"



Paracetamol

Paracetamol to przede wszystkim lek o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym; działanie przeciwzapalne jest tu znikome w porównaniu z ibuprofenem czy kwasem acetylosalicylowym. Paracetamol nie sprawdza się też, w odróżnieniu od kwasu acetylosalicylowego, jako lek przeciwzakrzepowy. O substancji tej warto wiedzieć, że dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie we krwi po około 30 minutach. Efekt przeciwbólowy utrzymuje się średnio przez 4 godziny.

Czy wiesz, że w odróżnieniu od paracetamolu kwas acetylosalicylowy i ibuprofen zalicza się do niesteroidowych leków przeciwzapalnych? Z tej samej grupy są też inne przeciwbólowe substancje czynne, takie jak ketoprofen, diklofenak czy naproksen.



Ostrożnie, skutki uboczne

Leków przeciwbólowych nie wolno łączyć z alkoholem oraz przyjmować na pusty żołądek. W pierwszym przypadku w trosce o wątrobę, ponieważ może dojść do jej uszkodzenia, w drugim – o układ pokarmowy (środki przeciwbólowe zwiększają niebezpieczeństwo krwawień z żołądka).


Czytaj także: Uwaga na nowe metody oszustów: fałszywe leki i cudowne preparaty na odchudzanie. Jak nie dać się oszukać?


Leków przeciwbólowych nie powinny przyjmować – albo powinny to robić jedynie pod nadzorem lekarza – osoby uczulone na którąś z obecnych w nich substancji czynnych, doświadczające krwawień z układu pokarmowego, mające chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy, problemy z wątrobą, nerkami lub cierpiące na dolegliwości sercowe.


Dorosłemu – o ile lekarz nie zaleci inaczej – nie wolno zażyć więcej niż 4 g paracetamolu w ciągu 24 godzin oraz stosować go dłużej niż 5 dni.


Czytaj także: Różne oblicza gorączki.


Warto wiedzieć:

  1. Zespół naukowców z Uniwersytetu Kopenhaskiego odkrył, że ibuprofen może doprowadzić do bezpłodności u mężczyzn.
  2. Przyjmowanie paracetamolu zmniejsza zdolność odczuwania współczucia i obniża wrażliwość na hałas – twierdzą naukowcy z Uniwersytetu Stanowego w Ohio, opierając się na wynikach przeprowadzonych przez siebie badań.
  3. Leki przeciwbólowe, w tym ibuprofen i diklofenak, zwiększają ryzyko udaru i ataku serca, zwłaszcza gdy przyjmowane są regularnie w wysokich dawkach i przez dłuższy czas – przestrzegają naukowcy ze Szwajcarii. Z ich badań wynika, że ibuprofen może aż trzykrotnie zwiększyć ryzyko wystąpienia udaru, a diklofenak aż czterokrotnie zwiększa ryzyko śmierci z powodu powikłań sercowo-naczyniowych.
  4. Długotrwałe przyjmowanie środków przeciwbólowych może prowadzić do uszkodzenia, a nawet niewydolności nerek.
  5. Z powodu zatrucia lekami, zwłaszcza paracetamolem, u chorego może rozwinąć się ostra niewydolność wątroby.
  6. Kwas acetylosalicylowy może powodować skurcz oskrzeli i wywoływać napady astmy.




Autor: Joanna Grzegorzewska