Jak wzmocnić układ immunologiczny u dorosłych i dzieci?

​Układ immunologiczny (układ odpornościowy, odporność) jest układem narządów w organizmie, które umożliwiają działanie odporności. Jedni łapią kilkanaście infekcji w ciągu roku, inni przez całe dorosłe życie opierają się nawet najbardziej agresywnym bakteriom i wirusom. Wszystko zależy od tego, jak sprawnie działa układ immunologiczny. Częściowo o odporności decydują geny, częściowo wypracowujemy ją sami – niestety nie w kilka dni, lecz przez miesiące i lata.

​Układ immunologiczny (układ odpornościowy, odporność) jest układem narządów w organizmie, które umożliwiają działanie odporności. Jedni łapią kilkanaście infekcji w ciągu roku, inni przez całe dorosłe życie opierają się nawet najbardziej agresywnym bakteriom i wirusom. Wszystko zależy od tego, jak sprawnie działa układ immunologiczny. Częściowo o odporności decydują geny, częściowo wypracowujemy ją sami – niestety nie w kilka dni, lecz przez miesiące i lata.

Podstawą skutecznej medycyny nie jest leczenie już istniejących chorób, lecz zapobieganie ich powstawaniu. Jest to rozwiązanie korzystne zarówno dla pacjenta, którego omijają trudności i nieprzyjemności związane z diagnostyką, leczeniem i rekonwalescencją, jak i dla płatnika, gdyż profilaktyka kosztuje państwo znacznie mniej niż chociażby hospitalizacja czy refundacja leków. Aby uniknąć częstych chorób i powracających infekcji konieczne jest wzmocnienie układu odpornościowego. To właśnie układ immunologiczny decyduje o odporności.


Układ immunologiczny – dwa rodzaje odporności

Gdy mówimy o układzie pokarmowym, na myśl przychodzi nam żołądek, gdy chodzi o układ krwionośny, wiemy, że to przede wszystkim serce. Gdzie jednak powstaje odporność? W skład układu odpornościowego, zwanego też układem immunologicznym, wchodzi wiele różnorodnych elementów, m.in. narządy limfoidalne (np. szpik kostny, grasica, migdałki, węzły chłonne, śledziona) oraz naczynia chłonne, komórki uczestniczące w reakcjach immunologicznych, przeciwciała, cytokiny.


Dieta na odporność powinna być bogata w witaminy: C, A, B1, B6 / PixabayPolacy nie są mistrzami świata w dbaniu o swoje zdrowie. Jak ognia unikamy badań profilaktycznych, kontrolnych wizyt u dentysty, corocznych rentgenów płuc czy USG jamy brzusznej. / Pixabay


Niedawno do tej grupy dołączył też wyrostek robaczkowy – niegdyś uważany za narząd szczątkowy, dziś wiadomo, że odgrywa istotną rolę, m.in. magazynując pożyteczne bakterie.


Wszystkie elementy układu odpornościowego uzupełniają się, a czasem nawet zastępują, a ich wspólny cel to identyfikacja i likwidacja patogenów.


Ludzka odporność dzieli się na dwa typy:


  • odporność nieswoista – inaczej: odporność wrodzona, która jest uwarunkowana genetycznie i tworzą ją anatomiczne i fizykochemiczne bariery ustrojowe (np. skóra i błony śluzowe);
  • odporność swoista – jest mechanizmem indywidualnym, nabywanym przez całe życie, a główną rolę odgrywają w nim limfocyty (które albo bezpośrednio atakują szkodliwe patogeny, albo wytwarzają przeciwko nim odpowiednie przeciwciała). Odporność swoistą możemy „trenować”, chociażby poddając się szczepieniom, a cały układ immunologiczny ma szansę działać lepiej, gdy będziemy mobilizować do pracy poszczególne jego elementy.


Czytaj też: Jak wybierać preparaty na odporność?


Słaby układ immunologiczny – przyczyny

  • zła dieta;
  • brak profilaktyki;
  • palenie papierosów;
  • nadużywanie alkoholu;
  • niewystarczająca higiena;
  • niedobory witaminowe (niedobór witaminy D, niedobór witaminy C);
  • niedobór żelaza;
  • brak snu;
  • ciągły stres.


Niestety, Polacy nie są mistrzami świata w dbaniu o swoje zdrowie. Jak ognia unikamy badań profilaktycznych, kontrolnych wizyt u dentysty, corocznych rentgenów płuc czy USG jamy brzusznej.


Wciąż też za dużo palimy i pijemy za dużo alkoholu, zbyt tłusto jemy, za mało się ruszamy. Lubimy natomiast leki przeciwbólowe (które niestety często zastępują nam wizytę u lekarza) oraz wszelkie suplementy diety, które zażywamy nieregularnie, w dodatku „na oko”, bez konsultacji ze specjalistą.


Nic dziwnego, że jesteśmy łatwym celem dla bakterii i wirusów – nasza bariera odpornościowa jest jak dziurawy płot, przez który bez trudu przemykają wszelkie patogeny. Jak można go wzmocnić?


Czytaj też: Witaminy i minerały na odporność. Jak wzmocnić odporność?


Słaby układ immunologiczny – objawy

  • częste infekcje;
  • zmęczenie, osłabienie;
  • wolne gojenie ran;
  • wolna regeneracja po chorobie;
  • częste przeziębienia;
  • infekcje grzybicze;
  • zapalenie dziąseł;
  • opryszczka;
  • alergie i uczulenia.


Jak wzmocnić układ immunologiczny u dorosłych i dzieci?

Na rynku jest mnóstwo preparatów OTC (dostępnych bez recepty) opatrzonych etykietą „na odporność”. Nie wszystkie są skuteczne, co potwierdzi każdy lekarz – o ile zdecydujemy się go o to zapytać. Niektóre mogą nam wręcz zaszkodzić, wchodząc w interakcje z lekami lub pożywieniem.


Dieta na odporność powinna być bogata w witaminy: C, A, B1, B6 / PixabayŻaden preparat podnoszący odporność z pewnością nie będzie też skuteczny, gdy zastosujemy go sporadycznie, nieregularnie, a już na pewno nie wtedy, gdy na horyzoncie pojawi się choroba / Pixabay


Żaden preparat podnoszący odporność z pewnością nie będzie też skuteczny, gdy zastosujemy go sporadycznie, nieregularnie, a już na pewno nie wtedy, gdy na horyzoncie pojawi się choroba. Po co więc warto sięgnąć i jak to stosować, by osiągnąć wymierne efekty?


Co na odporność? Jak wzmocnić układ odpornościowy?

  • Jeżówka purpurowa – wśród suplementów działających korzystnie, pod warunkiem regularnego stosowania, wymienia się preparaty z jeżówką purpurową (echinacea), która aktywizuje układ odpornościowy m.in. poprzez pobudzenie leukocytów do wydzielania substancji przeciwwirusowych (interferonu). Dodatkowo jeżówka pomaga też na stany zapalne jamy ustnej;
  • Rutyna – można postawić też na rutynę, która wspomaga działanie witaminy C i dodatkowo uszczelnia ściany naczyń krwionośnych;
  • Aloes – tabletki z aloesem (oraz aloesowy miąższ, sok czy syrop) zwiększają produkcję przeciwciał i ilość limfocytów we krwi;
  • Żeń-szeń – wyciąg z żeń-szenia pobudza aktywność limfocytów cytotoksycznych;
  • Porost islandzki;
  • Czystek;
  • Goryczka żółta;
  • Mniszek lekarski;
  • Pokrzywa;
  • Rumianek pospolity.


Tran na odporność

Ten prawdziwy musi pochodzić z wątroby dorsza atlantyckiego (lub innych ryb dorszowatych), a zawarte w nim witaminy, przede wszystkim cenna witamina D, a także A i E, oraz kwasy omega-3 i omega-6 wzmacniają ścianki naczyń krwionośnych oraz chronią komórki przed wolnymi rodnikami, które pojawiają się w organizmie wraz z infekcją.


Tran w płynie o nieprzyjemnym smaku i zapachu to już na szczęście przeszłość, obecnie można zażywać tran w kapsułkach lub syropach smakowych. Pod nazwą „tran” sprzedawany jest też często olej z wątroby rekina – równie zdrowy, lecz o nieco innym składzie. W tym przypadku szczególnie cenne są alkiloglicerole i skwalen, czyli substancje o potwierdzonym działaniu antynowotworowym, a także wspierającym odporność.


Probiotyki na odporność

Nie wolno też zapominać o probiotykach na odporność, czyli żywych bakteriach, które namnażając się w jelitach, utrzymują naturalną mikroflorę chroniącą organizm przed patogenami. Najłatwiej zażywać je w kapsułkach, warto jednak pamiętać, że ich naturalne źródła to np. kiszonki, kwas chlebowy i niektóre fermentowane produkty mleczne
Autor: Kamila Śnieżek / Jacek Krajl