Jak rozpoznać i leczyć depresję

Według danych Światowej Organizacji Zdrowia depresja zajmuje czwarte miejsce na liście najczęściej występujących chorób. Eksperci przewidują, że do 2020 r. przesunie się na drugą pozycję, a do 2030 r. znajdzie się na pierwszym miejscu tego zestawienia. W Polsce zdiagnozowanych jest 1,5 mln osób. To mniej więcej tyle, ile mieszka w Warszawie!


Najprościej rzecz ujmując, depresja to zaburzenie nastroju charakteryzujące się stałym uczuciem smutku, pustki i beznadziejności, utrzymującymi się przez co najmniej dwa tygodnie. U osób cierpiących na tę chorobę obserwuje się wyraźnie zmniejszone zainteresowanie lub przyjemność z wykonywania codziennych czynności, uczucie zmęczenia, utraty energii, zmniejszoną zdolność koncentracji uwagi i myślenia, a także niezdecydowanie czy nieumiejętność podejmowania decyzji.


Objawy depresji

Osoby z depresją mają poczucie, że są bezwartościowe. Często mają nieuzasadnione poczucie winy.

Zaobserwować można wyraźne zmiany apetytu oraz wagi (tycie lub chudnięcie), a także zaburzenia snu (bezsenność lub nadmierna senność).

Znamienne przy tym zaburzeniu są też objawy psychomotoryczne (fizyczne), czyli pobudzenie lub spowolnienie ruchowe, które u chorego zauważają przede wszystkim osoby z najbliższego otoczenia.

Człowiek z depresją ma też nawracające myśli o śmierci i samobójstwie, w skrajnych przypadkach podejmuje próby samobójcze.

Aby mówić o depresji, opisane symptomy muszą utrzymywać się przez większą część dnia, pojawiać się niemal codziennie i trwać przez 14 dni lub dłużej. Gdy dostrzegamy u siebie co najmniej pięć z wymienionych wyżej objawów, powinniśmy zgłosić się do lekarza.


>>> TEST "Inwentarz Depresji Becka" w ocenie nastroju osób zdrowych i chorych


Przyczyny depresji

Bardzo trudno jednoznacznie wskazać przyczynę depresji. Czynniki wywołujące chorobę można natomiast uporządkować, dzieląc je na dwie kategorie – somatyczne i psychologiczne.

Do pierwszej grupy czynników zaliczymy poród, chorobę, uraz fizyczny, zaburzenia hormonalne lub zażywanie niektórych leków. Zaburzeniom depresyjnym często towarzyszy nadużywanie substancji psychoaktywnych – alkoholu lub narkotyków. Szacuje się, że dotyczy to nawet 30 proc. przypadków. Zależność jest dwustronna. Z jednej strony osoby nadużywające alkoholu lub narkotyków doświadczają depresji wynikającej z uzależnienia, a z drugiej strony sięgają po alkohol lub narkotyki w celu szybkiej poprawy nastroju.

Czynnikami psychologicznymi, które mogą doprowadzić do depresji, mogą być różne wydarzenia życiowe związane ze stratą lub porażką. Depresję może więc wywołać śmierć bliskiej osoby, rozwód, rozstanie, utrata pracy czy trudności finansowe.


>>> Nowa choroba psychiczna na liście WHO. W Polsce może chorować ponad 2 miliony osób

Niedobór serotoniny a depresja

Serotonina to hormon odpowiedzialny m.in. za regulację cyklu snu i apetyt. Jej niedobór w organizmie skutkuje bezsennością, obniżeniem nastroju, zwiększeniem apetytu, które pojawiają się u chorych na depresję. Dlatego w leczeniu tego schorzenia stosuje się m.in. leki, których działanie polega na zwiększaniu stężenia serotoniny w układzie nerwowym.


>>> Naturalne antydepresanty. Dieta na depresję i poprawienie nastroju


Jak leczyć depresję?

Do leczenia depresji wykorzystywane są np. selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI), inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny i noradrenaliny (SNRI) czy trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TLPD). Zdiagnozowanym pacjentom leki może przepisać lekarz psychiatra lub lekarz rodzinny. Zaleca się jednak leczenie u specjalisty.

Farmakoterapię najlepiej połączyć z psychoterapią. Jednym z nurtów psychoterapii stosowanych w leczeniu depresji jest psychoterapia poznawczo-behawioralna, która skupia się na analizie sposobów myślenia i zachowania pacjenta oraz wykształcaniu nowych, funkcjonalnych reakcji.


>>> Antydepresanty - rodzaje, zastosowanie, działanie, skutki uboczne. Antydepresanty a ciąża


Rodzaje depresji

Depresja to skomplikowana choroba. Wyróżnia się wiele jej odmian i rodzajów. Są to m.in.:

  • Depresja lękowa – przejawia się wyjątkowo silnym uczuciem niepokoju, z nerwowym pobudzeniem włącznie. U osób z tym typem depresji istnieje wysokie ryzyko samobójstwa.
  • Zaburzenie afektywne dwubiegunowe – naprzemiennie występujące stany depresji i manii. W okresach maniakalnych chory przeżywa gonitwę myśli, jest nienaturalnie pobudzony, ma zawyżoną samoocenę; często zdarzają się też zaburzenia snu.
  • Depresja atypowa – stan depresyjny, w którym następuje odwrócenie cech typowej depresji: zwiększony apetyt zamiast obniżonego, nadmierna senność zamiast bezsenności.
  • Sezonowe zaburzenie nastroju – występuje w okresie jesienno-zimowym. Charakterystyczne objawy to nadmierna senność (z wyraźnym pogorszeniem jakości snu), obniżenie energii życiowej, wzmożony apetyt i przyrost masy ciała.
  • Dystymia – przewlekłe obniżenie nastroju trwające co najmniej dwa lata. Osoby z dystymią odczuwają smutek, chroniczne zmęczenie, mają poczucie beznadziei.
  • Zaburzenia depresyjne często współwystępują również z zespołem lęku napadowego, zaburzeniem obsesyjno-kompulsyjnym, jadłowstrętem psychicznym, bulimią oraz zaburzeniem osobowości typu granicznego (borderline).


>>> Zioła na poprawę nastroju

Co mówią statystyki

  • Na depresję cierpi 350 mln osób na świecie, w tym 83 mln Europejczyków.
  • W Polsce zdiagnozowanych jest 1,5 mln osób, co stanowi 4 proc. populacji naszego kraju.
  • Nieoficjalnie szacuje się, że na depresję choruje 1 na 10 Polaków.
  • Depresja dotyka kobiety 1,5 do 3 razy częściej niż mężczyzn. Istnieją typy depresji występujące tylko u kobiet, np. depresja okołoporodowa czy menopauzalna.
  • Depresja jest najczęstszą przyczyną samobójstw. Aż 15 proc. cierpiących na tę chorobę dopuszcza się zamachu na własne życie. Osoby z depresją popełniają samobójstwo 20 razy częściej niż ludzie zdrowi.


>>> Psychoterapia poznawczo-behawioralna - sprawdzona metoda leczenia depresji

GDZIE SZUKAĆ POMOCY

Poradnia zdrowia psychicznego jest placówką, gdzie pomoc świadczą lekarze psychiatrzy i psychologowie, specjaliści z zakresu leczenia, terapii chorób i zaburzeń psychicznych, w tym depresyjnych. W stanach nagłych – bezpośrednio zagrażających życiu chorego lub zdrowiu i życiu innych osób – niezbędna może okazać się pomoc zespołu ratownictwa medycznego i całodobowego oddziału psychiatrycznego.


CZYTAJ WIĘCEJ

Fot. Pixabay

Autor: Anna Komorowska