​Gdzie znajduje się trzustka? Czym są hormony trzustkowe?

Trzustka położona jest w górnej części jamy brzusznej i ma nieregularny, wydłużony i spłaszczony kształt, a jej przeciętna masa to 70-100 g. Wysepki trzustkowe wydzielają hormony: insulinę oraz glukagon. Jedną z podstawowych funkcji trzustki jest również produkcja soku trzustkowego.

Trzustka położona jest w górnej części jamy brzusznej i ma nieregularny, wydłużony i spłaszczony kształt, a jej przeciętna masa to 70-100 g. Wysepki trzustkowe wydzielają hormony: insulinę oraz glukagon. Jedną z podstawowych funkcji trzustki jest również produkcja soku trzustkowego.

Trzustka jest narządem gruczołowym położonym zaotrzewnowo – w górnej części jamy brzusznej. Produktem części zewnątrzwydzielniczej trzustki jest sok trzustkowy, zaś część wewnątrzwydzielnicza (hormonalna) trzustki produkuje kilka hormonów trzustkowych, które odpowiadają przede wszystkim za proces przemiany węglowodanów.


Trzustka – funkcje w organizmie

Trzustka w większości (ok. 85 proc. masy) składa się z pęcherzyków, które pełnią funkcję zewnątrzwydzielniczą (przede wszystkim: wytwarzanie enzymów trawiennych), reszta masy trzustki (ok. 15 proc.) pełni funkcję wewnątrzwydzielniczą. Enzymy trawienne wydzielane przez trzustkę to: amylaza trzustkowa, elastaza, lipaza trzustkowa, hydrolaza estrów cholesterolowych, fosfolipaza A2, karboksypeptydaza, trypsynogen, chymotrypsynogen.

Ważnym elementem trzustki są wyspy trzustkowe, które produkują substancje dokrewne (komórki B - wytwarzające insulinę, proinsulinę, amylinę, peptyd C; komórki D – wytwarzają somatostatynę; komórki A – wytwarzają glukagon; komórki F – wytwarzają polipeptyd trzustkowy).


trzustka - lekarz omawia budowęWysepki trzustkowe wydzielają hormony: insulinę oraz glukagon. Jedną z podstawowych funkcji trzustki jest również produkcja soku trzustkowego / 123RF


Hormony trzustkowe – glukagon i insulina

Najważniejsze hormony trzustki to glukagon i insulina.


  • glukagon (komórki A) – hormon polipeptydowy (powstający przy udziale komórek alfa wysp trzustkowych Langerhansa) stymulujący wzrost stężenia glukozy we krwi;
  • insulina (komórki B) – hormon peptydowy (produkowany przez komórki beta wysp trzustkowych) o działaniu obniżającym poziom cukru we krwi.


gdzie znajduje się trzustkaGdzie znajduje się trzustka? Narząd ten położony jest w górnej części jamy brzusznej; ma nieregularny, wydłużony i spłaszczony kształt; przeciętna masa trzustki to 70-100 g / 123RF


Współdziałanie glukagonu i insuliny

U zdrowego człowieka insulina współdziała z glukagonem, by utrzymać odpowiedni poziom energii w ustroju. W sytuacjach awaryjnych, gdy dochodzi do zaburzeń pracy trzustki, dołączają trzy zewnętrzne hormony:


  • kortyzol (wydzielany przez korę nadnerczy, pod wpływem stanu zapalnego lub innych bodźców zwiększa poziom glukozy we krwi),
  • adrenalina (wywołuje stan napięcia odpowiednich mięśni i wzmożony przepływ krwi oraz pobudza działanie kortyzolu)
  • tyroksyna (hormon tarczycy, pod którego wpływem przemiana materii nasila się i następuje wzmożony metabolizm glukozy).


Czytaj też: Zapalenie trzustki – ostre, przewlekłe, autoimmunologiczne


Choroby trzustki

Najbardziej znaną chorobą trzustki jest cukrzyca, spowodowana nieprawidłowościami wydzielania insuliny lub wrażliwością tkanek na ten hormon – najczęściej występujące typy cukrzycy to cukrzyca typu 1. i cukrzyca typu 2. Inne choroby trzustki: torbiele, ostre i przewlekłe zapalenie trzustki, nowotwory trzustki (rak trzustki).


Czytaj też: Jakie są objawy cukrzycy typu 1. i typu 2.?

Autor: jot