Dna moczanowa – objawy, dieta, leczenie. Co to jest podagra (artretyzm)?

Objawy dny moczanowej to m.in. ból stawów (ból jest ostry), zapalenie stawów, obrzęki, gorączka, dreszcze, guzki dnawe. Pierwsze objawy pojawiają się w nocy lub rano – zapalenie stawów szybko przyjmuje ostry charakter. W zależności od miejsca występowania dny moczanowej mogą wystąpić: podagra (palec u stopy), gonagra (stawy kolanowe), rachidagra (kręgosłup) lub chiragra (nadgarstki, barki i łokcie). Przyczyny dny moczanowej mogą być pierwotne (dna moczanowa może być genetycznie uwarunkowana) lub wtórne (nabyta postać choroby może być efektem niewydolności nerek). Jak leczyć dnę moczanową? Jak powinna wyglądać dieta przy dnie moczanowej? Komu grozi choroba?

Dna moczanowa – co to jest?

Czym jest dna moczanowa, komu grozi i jak powstaje? Dna moczanowa (inne nazwy: artretyzm, podagra) to choroba, która polega na odkładaniu się złogów kwasu moczowego w stawach, ścięgnach, więzadłach oraz w nerkach. Zmiany chorobowe w przebiegu artretyzmu mogą zaatakować różne stawy – najczęściej jest to staw dużego palca stopy (staw śródstopno-paliczkowy palucha).


Czytaj też: Witamina C zapobiega dnie moczanowej


Pierwsze objawy dny moczanowej są silnie związane z miejscem występowania choroby – zapalenie stawu dodatkowo może objawiać się gorączką i zaczerwienieniem w miejscu zapalenia.


Dna moczanowa często współwystępuje z chorobami, które składają się na zespół metaboliczny (cukrzyca typu 2., nadciśnienie tętnicze, nadwaga i otyłość, wysoki poziom cholesterolu, wysoki poziom trójglicerydów – zaburzenia lipidowe). Artretyzm leczony jest farmakologicznie – dieta przy dnie moczanowej odkrywa bardzo ważną rolę.


Czytaj też: Nadciśnienie tętnicze – pierwsze objawy. Które objawy nadciśnienia wskazują na powikłania?


Dna moczanowa – objawy

Pierwszym zwiastunem dny moczanowej jest zwykle ostre zapalenie stawów. Wcześniej może wystąpić stan bez objawów – hiperurykemia, czyli utrzymujący się dłuższy czas podwyższony poziom kwasu moczowego w surowicy krwi.


Czytaj też: Ból mięśni ostrzega przed chorobą


Pierwszym zauważalnym objawem dny moczanowej może być ból stawów najczęściej pojawia się w nocy lub wcześnie rano, trwa kilka godzin. Pierwsze objawy dny moczanowej są bardzo uciążliwe – ostry początek choroby sprawia, że dna moczanowa jest szybko diagnozowana przez lekarza – pacjent zwykle nie jest w stanie odkładać wizyty na później. Najczęściej atakowanym stawem jest podstawowy staw palucha.


Objawy dny moczanowej

  • ostre bóle stawów;
  • obrzęki stawów;
  • ból dużego palca u stopy (podagra);
  • ból stawu kolanowego (gonagra);
  • ból w kręgosłupie (rachidagra – zapalenie stawu kręgosłupa);
  • ból nadgarstków, łokci, barków (chiragra);
  • zaczerwieniona skóra;
  • napięta skóra;
  • gorączka;
  • dreszcze;
  • uczucie rozbicia;
  • złuszczenie naskórka;
  • złe samopoczucie;
  • problemy z zasypianiem;
  • budzenie się w nocy z bólem stawów;
  • guzki dnawe na stawach.

Dna moczanowa (inne nazwy: podagra, artretyzm) objawia się bólami stawów. W przebiegu dny moczanowej mogą pojawić się guzki dnawe/ Fotolia



Dna moczanowa daje podobne objawy do takich chorób, jak: infekcje bakteryjne stawów, reumatoidalne zapalenie stawów (RZT), zwyrodnienie stawów.


Czytaj też: Gdy bolą stawy. Reumatyzm – imię wielu chorób


Dna moczanowa – jak wyglądają guzki dnawe?

Guzki dnawe (łac. tophi) występują w zaawansowanym stadium dny moczanowej. To efekt odkładania się kryształków kwasu moczowego – złogi tworzą guzki. Jeśli dojdzie do nagromadzenia guzków dnawych w jednym miejscu, mogą powstać nadżerki kostne.


Guzki dnawe mogą osiągać rozmiary kurzego jaja – zwykle jednak mają mniejszy rozmiar. Najczęściej guzki dnawe pojawiają się w okolicy stawów stóp, stawów rąk i małżowin usznych. Guzki dnawe mogą również pojawić się w narządach wewnętrznych, powodując ucisk na nerw, co może skutkować np. zespołem cieśni nadgarstka. W niektórych przypadkach konieczne jest usunięcie operacyjne guzków dnawych.


Czytaj też: Boli kciuk, palec wskazujący i środkowy, nie można spać ani pracować - to zespół cieśni nadgarstka


Dna moczanowa – przyczyny

Wyróżnia się dnę moczanową pierwotną oraz wtórną. Pierwszy rodzaj artretyzmu polega na genetycznym uwarunkowaniu – dochodzi wówczas do zaburzeń w metabolizmie kwasu moczowego.


Kwas moczowy, którego nadmiar prowadzi do powstania dny moczanowej, to związek chemiczny powstający w wyniku metabolizmu guaniny, ksantyny, hipoksantyny i adeniny, czyli puryn. Puryny to jeden z podstawowych elementów budujących komórki roślinne i zwierzęce, występują w jądrze komórkowym. Produkty bogate w puryny to m.in. czerwone mięso, owoce morza, fruktoza, alkohol. Dna moczanowa nie rozwija się jednak z powodu niewłaściwej diety – jak dawniej sądzono. Przyczyną dny moczanowej są mutacje genów, które prowadzą do zaburzeń w transporcie kwasu moczowego w organizmie.


Dna moczanowa nabyta może powstać jako efekt innych chorób, takich jak: niewydolność nerek; choroby nowotworowe krwi; białaczka; łuszczyca. Przyczyną artretyzmu mogą być również: radioterapia; zatrucie ołowiem; niektóre leki - m.in. niektóre leki na nadciśnienie (leki moczopędne), aspiryna.


Dna moczanowa – czynniki ryzyka

  • genetyczne uwarunkowanie do zaburzeń metabolizmu kwasu moczowego;
  • płeć męska (mężczyźni chorują na dnę moczanową 7-10 razy częściej niż kobiety);
  • wiek;
  • dieta bogata w puryny;
  • zażywanie niektórych leków (aspiryna, leki moczopędne);
  • nadużywanie alkoholu;
  • odwodnienie;
  • stan po przeszczepie.


Dna moczanowa – badanie

Podstawowym badaniem w diagnostyce dny moczanowej jest badanie stężenia kwasu moczowego we krwi. Podwyższony wynik nie świadczy od razu o dnie moczanowej - występuje wówczas hiperurykemia, która wymaga dalszej diagnostyki.


Dodatkowo zalecane jest wykonanie lipidogramu – wysoki poziom cholesterolu może współwystępować z zaburzeniami metabolizmu kwasu moczowego. Dodatkowe badania w diagnostyce dny moczanowej to m.in.: dobowa utrata kwasu moczowego z moczem; analiza płynu stawowego pod mikroskopem; RTG; USG stawów.


Czytaj też: Cholesterol pod kontrolą


Dna moczanowa – leczenie i leki

Nieodpowiednio leczona dna moczanowa może skutkować takimi powikłaniami, jak nefropatia moczanowa czy powstawanie kamieni nerkowych. Pierwsze objawy dny moczanowej powinny skłonić do wizyty u lekarza – reumatologa. W leczeniu dny moczanowej często zalecane są leki przeciwzapalne i przeciwbólowe, które pozwalają zmniejszyć ostre dolegliwości bólowe. Pacjenci z dną moczanową nie powinni stosować kwasu acetylosalicylowego, który może nasilać objawy artretyzmu.


Czytaj też: Kamień odlewowy w nerce


Stosowane są też leki moczopędne oraz leki obniżające stężenie kwasu moczowego (m.in. peglotykaza). Pacjentom z nawracającymi atakami dny moczanowej zapisywane są inhibitory oksydazy ksantynowej lub leki urykozuryczne.


Uzupełnieniem leczenia jest stosowanie zimnych okładów i specjalnej diety przy dnie moczanowej.


Dna moczanowa – dieta

Pacjenci z dną moczanową nie powinni spożywać alkoholu – w przypadku artretyzmu każda postać i ilość alkoholu jest szkodliwa. Nie są wskazane podroby, wieprzowina, czekolada, pikantne i tłuste potrawy.


Dieta przy dnie moczanowej powinna się składać przede wszystkim z warzyw i owoców.


Dieta przy dnie moczanowej – podstawowe zasady:

  • nie są zalecane głodówki i dieta restrykcyjna;
  • dieta powinna być odpowiednio zbilansowana;
  • należy wypijać minimum dwa litry wody mineralnej dziennie;
  • należy zrezygnować z alkoholu;
  • zupy lepiej przygotowywać na wywarach warzywnych;
  • wskazane są produkty bogate w witaminę C;
  • można stosować zioła: skrzyp, rumianek, pokrzywa.


Produkty generujące duże ilości kwasu moczowego: ryby, przetwory rybne, owoce morza; galarety mięsne; podroby (wątróbki, serca, ozory) – te produkty nie są wskazane w diecie przy dnie moczanowej.


Produkty generujące małe ilości kwasu moczowego: warzywa, owoce, orzechy, makarony, zboża – te produkty są dozwolone w diecie przy dnie moczanowej.


Czytaj więcej: Zdrowa dieta

Autor: Jacek Krajl