Dieta przyszłej mamy

W czasie ciąży wzrasta zapotrzebowanie na witaminy i minerały. Jeśli nie jesteś w stanie dostarczyć ich z pożywieniem, powinnaś sięgnąć po preparat wielowitaminowy przeznaczony dla kobiet w ciąży.

Dieta powinna zapewnić kobiecie i jej dziecku odpowiednie ilości białka, węglowodanów i tłuszczów. Każdy z tych składników odgrywa bardzo ważną rolę.


– Przyszła mama powinna przywiązywać ogromną wagę do tego, co je i ile je. Spożywane przez nią produkty muszą być świeże i dobrej jakości – podkreślają dietetycy. Radzą unikać w ciąży surowych produktów (np. mięsa, wędlin, sushi), serów pleśniowych, kawy, mocnej herbaty i alkoholu. Niewskazane są również gotowe produkty, zwłaszcza typu fast food, sosy i zupki z torebki, konserwy. Im mniej przetworzona żywność, tym lepiej, bo zawiera mniej soli, cukru, szkodliwego tłuszczu i konserwantów. Dieta kobiety w ciąży powinna uwzględniać przede wszystkim:


- ryby morskie – stanowią bogate źródło kwasów omega-3, które obniżają poziom trójglicerydów i zmniejszają krzepliwość krwi, zapobiegając tworzeniu się niebezpiecznych zakrzepów;


- przetwory mleczne – są źródłem wapnia niezbędnego dla prawidłowego rozwoju kości przyszłej mamy i jej dziecka;


- ciemne pieczywo – dostarcza witamin i błonnika, który zapobiega zaparciom;


- oliwę z oliwek lub olej roślinny – tłuszcze roślinne nie zawierają szkodliwych tłuszczów trans;


- warzywa i owoce – najwartościowsze są zielone warzywa (np. brokuły, sałata, szpinak), zawierające kwas foliowy niezbędny dla prawidłowego rozwoju jej dziecka.


Ostrożnie z suplementacją

Na pytanie, czy przyjmowanie przez kobietę w ciąży syntetycznych witamin i minerałów zawartych w suplementach diety jest w 100 proc. bezpieczne, nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Dlaczego? – Ponieważ nie ma wiarygodnych informacji, jakie ilości witamin i minerałów dostarcza typowa dieta w krajach Unii Europejskiej, a dostępne dane pozyskiwane są przy użyciu różnych, często nieporównywalnych metod. Nie wiemy również, czy witaminy i minerały syntetyczne są tak samo wchłaniane i wbudowywane do istotnych z punktu widzenia funkcjonowania organizmu enzymów i innych związków. Nie ma tak szczegółowych badań – tłumaczy dr Jarosław Woroń, specjalista farmakologii klinicznej z Zakładu Farmakologii Klinicznej Katedry Farmakologii Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego i Uniwersyteckiego Ośrodka Monitorowania i Badania Niepożądanych Działań Leków w Krakowie.


Groźny niedobór kwasu foliowego

Jedno jest jednak pewne: kobiety spodziewające się dziecka są narażone na niedobory różnych witamin i minerałów, zwłaszcza jeśli przed zajściem w ciążę stosowały środki antykoncepcyjne i paliły papierosy. Zwykle brakuje im kwasu foliowego oraz witamin z grupy B – przede wszystkim B6 i B12. Jeśli nie są w stanie uzupełnić tych braków codzienną dietą, powinny zaopatrzyć się w aptece w preparat wielowitaminowy przeznaczony specjalnie dla kobiet w ciąży, bo tylko on zawiera wszystkie potrzebne im witaminy, minerały i pierwiastki śladowe w odpowiednich dawkach.

Kluczowe znaczenie dla rozwoju płodu – obok kwasu foliowego, którego niedobór może doprowadzić do rozwoju wad cewy nerwowej u płodu – mają witaminy A, D, B6 i B12, wapń, magnez, potas, jod, żelazo, cynk, selen i nienasycone kwasy tłuszczowe. – Średni wzrost zapotrzebowania na witaminy w czasie ciąży wynosi ok. 30 proc., natomiast zapotrzebowanie na niektóre minerały może wzrosnąć nawet dwukrotnie – podkreśla dr Jarosław Woroń.

Zgodnie z aktualnymi zaleceniami, kwas foliowy należy stosować profilaktycznie w dawce 0,4 mg na dzień już cztery miesiące przed zajściem w ciążę. – Jeśli kobieta nie przyswaja kwasu foliowego, powinna przyjmować metafolinę – tłumaczy prof. Violetta Skrzypulec-Plinta, ginekolog-położnik, endokrynolog i seksuolog, kierownik Katedry Zdrowia Kobiety Śląskiego Uniwersytetu Medycznego.


Zapytaj lekarza

Z badań wynika, że ok. 80-90 proc. kobiet przyjmuje w czasie ciąży po jednym leku, ale tylko w 30 proc. są to leki przepisane przez lekarza. Na ogół przyszłe mamy zażywają bez konsultacji ze swoim ginekologiem leki przeczyszczające, przeciwwymiotne, przeciwbólowe i uspokajające, zawierające różne wyciągi roślinne. Są przekonane, że to bezpieczne preparaty. Nic bardziej mylnego. – Wyciągi roślinne mogą wpływać niekorzystnie na płód oraz na gospodarkę witaminowo-mineralną ciężarnej kobiety – przestrzega dr Woroń.

Na przykład leki przeciwbólowe mogą hamować wchłanianie witaminy C i żelaza. Preparaty zobojętniające kwas solny w żołądku, przyjmowane z powodu zgagi, hamują wchłanianie kwasu foliowego, żelaza, cynku, wapnia i witaminy B12. Leki przeczyszczające wypłukują z organizmu potas, magnez i witaminy z grupy B.

Dlaczego tak się dzieje? – U kobiety w ciąży zmienia się pH żołądka, a bardzo często również perystaltyka przewodu pokarmowego. W związku z tym może ulec zmianie wchłanianie leków i suplementów diety – podkreśla dr Jarosław Woroń. Nie bez wpływu na gospodarkę witaminowo-mineralną przyszłej mamy pozostaje również wydzielający się w czasie ciąży hormon progesteron. – Może on wpływać na metabolizm leków i suplementów – podsumowuje nasz ekspert.


Nie przekraczaj dawek

• Nie stwierdzono, by witaminy B1, B2, B12, biotyna oraz kwas pantotenowy, nawet przy wysokim spożyciu, były toksyczne.

• W przypadku witaminy C, kwasu foliowego, magnezu i potasu ryzyko przedawkowania jest niewielkie.

• Nadmiar witaminy A może być przyczyną utraty apetytu, łysienia, owrzodzeń skóry, obrzęku powiek, łamliwości kości, osłabienia mięśni, krwotoków, zaburzeń rytmu serca. U kobiet w ciąży przedawkowanie tej witaminy jest szczególnie niebezpieczne, ponieważ może działać toksycznie na płód i doprowadzić do jego uszkodzenia.

• Nadmiar witaminy D może być przyczyną niebezpiecznego podwyższenia poziomu wapnia we krwi, zwiększa ryzyko kamicy nerkowej oraz uszkodzenia serca, nerek, płuc i naczyń krwionośnych.

• Zbyt duże dawki witaminy E mogą spowodować zaburzenia czynności przewodu pokarmowego, układu sercowo-naczyniowego, osłabienie i zmęczenie. W literaturze naukowej zostały opisane pojedyncze przypadki teratogennego działania nadmiaru witaminy E, którego efektem były wady rozwojowe płodu.

• Przedawkowanie witaminy K zwiększa ryzyko powstania zakrzepów.

Autor: Mariola Marklowska-Dzierżak