Dania na Wielkanoc - sprawdzone przepisy

Wielkanocny stół musi być zastawiony tradycyjnymi potrawami. Jak kraj długi i szeroki królują na nim przysadziste baby w otoczeniu pisanek, kolorowe mazurki i gotowana szynka oraz żur. Każdy dom ma swoje sekretne przepisy na te potrawy i to właśnie stanowi o rodzinnym charakterze tego święta.

Wielkanocny stół musi być zastawiony tradycyjnymi potrawami. Jak kraj długi i szeroki królują na nim przysadziste baby w otoczeniu pisanek, kolorowe mazurki i gotowana szynka oraz żur. Każdy dom ma swoje sekretne przepisy na te potrawy i to właśnie stanowi o rodzinnym charakterze tego święta.

Dania wielkanocne to głównie jaja na różne sposoby, ale też biała kiełbasa, żurek, szynki, kiełki, wiosenne sałatki. Do tego tradycyjne baby, mazury, keks, pascha i ciasto drożdżowe.


Żur

Ta tradycyjna wielkanocna zupa znana jest w wielu odmianach na terenie całej Polski. Choć nie tylko, bo znają ją również Białorusini czy Słowacy. Czym jest żur? Najprościej mówiąc, zupą zakwaszoną specjalnie przygotowanym zakwasem na bazie mąki. Żurek, bo i tak nazywa się ta potrawa, często mylony jest z białym barszczem. Różnica polega głównie na tym, że zakwas do żurku przygotowuje się z mąki żytniej, a do białego barszczu z mąki pszennej (jednak w niektórych regionach i on nazywany jest żurem).


Co ciekawe, żur może być postny, bez mięsa, żurem może też być zalewajka, czyli zupa ziemniaczana na zakwasie. Wiele kuchni regionalnych bije się o to, by uznać ich żur za najlepszy. Ale jak wybrać? Żur śląski z wędzonką jest w niektórych domach traktowany jak danie jednogarnkowe, treściwe i bogate w mięsne dodatki. Żurek kujawski często przygotowywano przed Wielkanocą na bazie wody z gotowanej szynki z kością i białej kiełbasy i podawano z wielkanocnym jajkiem ze święconki. Inny charakter ma natomiast żur świętokrzyski, który podaje się z jajkiem pokrojonym na cztery części, świeżym chrzanem i chlebem zanurzonym w zupie. Zamiast cząbru czy majeranku dodaje się tu koperku.



Pierwszy zapisany przepis na żur pochodzi z XVI wieku. Wtedy kiszono roślinę o nazwie barszcz (spokrewnioną z barszczem Sosnowskiego) i na tej bazie przyrządzano zupę.



Jak zrobić zakwas na żurek?


Trzeba go nastawić przynajmniej na pięć dni przed planowanym gotowaniem zupy. Tradycyjnie zakwas przygotowuje się z mąki żytniej razowej zmieszanej z ciepłą wodą. Aby przyspieszyć fermentację, dodajemy skórkę razowego chleba, ale musi być on naturalny, bez ulepszaczy. Niektórzy dodają też czosnek i liście laurowe, potem nie trzeba przyprawiać nimi zupy. Zakwas natomiast dodajemy do zupy tuż przed końcem gotowania. Bardzo ważne jest, by go nie przegotowywać: 10 minut warzenia wystarczy.





Jajka


Jajo to skondensowane zdrowie. Zawiera proteiny i prawie wszystkie witaminy (z wyjątkiem witaminy C). Ma też niacynę, która reguluje poziom cukru i cholesterolu we krwi. Poza tym znajdziemy w nich cynk, wapń, żelazo, selen i jod.

Na świątecznym stole jajko symbolizuje narodziny i początek, a także zmartwychwstanie. W czasie wielkanocnym także przyroda budzi się po zimie do życia, więc jajko jest też symbolem płodności. Podajemy je zazwyczaj pięknie udekorowane, gotowane na twardo.


Jak ugotować jajo idealne?


Przede wszystkim nie za długo. Jeśli będzie we wrzątku dłużej niż 10 minut, wokół żółtka może pojawić się nieestetyczna sina obwódka. Żeby łatwiej obrać skorupkę, do wody, w której gotujemy jajka, należy dodać łyżeczkę soli. Natomiast żeby jajka nie pękały, przed włożeniem do wrzątku muszą mieć temperaturę pokojową, niektórzy dodają do wody łyżkę octu. W sklepach można już kupić specjalny nakłuwacz. Przebija się nim skorupkę w dwóch miejscach i ma się pewność, że jajko nie pęknie i łatwo da się obrać.

Nie obieramy natomiast jajek, które będziemy faszerować i podawać na ciepło. Nie gotujemy też ich na twardo, tylko na półtwardo, by żółtko stało się spoiwem dla nadzienia. Możemy je zrobić na wiele sposobów, jest tylko jedna zasada – muszą być na koniec posypane bułką tartą i zapieczone na patelni lub w piekarniku.


Przygotowanie jajek w koszulkach wymaga trochę zachodu, można sobie jednak ułatwić zadanie. Filiżankę wyłożyć natłuszczoną folią spożywczą i wbić do niej jajko. Ostrożnie związać folię, tworząc mieszek. Przywiązać torebki z jajkami do długiego kijka i zanurzyć je w wodzie z solą i odrobiną octu, tak by nie dotykały dna. Gotować około 2-3 minut – w zależności od wielkości jajek.