Czerniak – jak go rozpoznać, co mu sprzyja i jak go uniknąć?

Trwa VI Tydzień Świadomości Czerniaka. Podczas tegorocznej edycji, odbywającej pod hasłem „7W przeciwko czerniakowi”, eksperci zachęcają do profilaktyki tego nowotworu. W kampanii edukacyjnej "Czerniakowe Abecadło" wystąpił prezydent Andrzej Duda.

Trwa VI Tydzień Świadomości Czerniaka. Podczas tegorocznej edycji, odbywającej pod hasłem „7W przeciwko czerniakowi”, eksperci zachęcają do profilaktyki tego nowotworu. W kampanii edukacyjnej "Czerniakowe Abecadło" wystąpił prezydent Andrzej Duda.

Wczesne rozpoznanie czerniaka daje aż 97 procent szans na całkowite wyleczenie. Niestety, pacjenci zgłaszają się do lekarza w zaawansowanym stadium choroby i, pomimo iż w Polsce dostępne są wszystkie nowoczesne leki a chorzy leczeni są według najlepszych światowych standardów, to możliwości walki z czerniakiem są już ograniczone ze względu na bardzo agresywny przebieg choroby.


Czytaj też: Sztuczna opalenizna zwiększa ryzyko zachorowania na czerniaka, czyli solarium tylko dla dorosłych


Jak uniknąć czerniaka

„#7W przeciwko czerniakowi” to proste do zapamiętania i stosowania reguły, które pozwolą zmniejszyć ryzyko zachorowania na czerniaka:

  1. Wrzuć na siebie koszulę
  2. Wetrzyj krem z filtrem UV
  3. Włóż kapelusz na głowę
  4. Wsuń na nos okulary z filtrem UV
  5. Wypoczywaj w cieniu od godz. 10 do 14
  6. Wystrzegaj się solarium
  7. W te pędy do lekarza, jeśli pojawił się nowy pieprzyk lub dotychczasowy uległ zmianie. Pamiętaj również o comiesięcznej samokontroli skóry.
  1. #7W


- Zasady profilaktyki i ochrony przed czerniakiem, zebrane pod wspólnym hasłem „7W” są zestawem prostych, ale jednocześnie bardzo cennych zachowań, których przestrzeganie może zminimalizować ryzyko wystąpienia czerniaka, a w konsekwencji może nawet uratować życie – wyjaśnia Joanna Łojko, Dyrektor Zarządzająca Fundacji „Rak’n’Roll – Wygraj życie!”.

Nagrania prezentujące kolejne hasła 7W można oglądać na stronie internetowej Akademii Czerniaka www.akademiaczerniaka.pl oraz na Facebooku kampanii „Znamię! Znam je?”.

- Namawiam wszystkich, korzystających z kąpieli słonecznych, do stosowania się do reguł 7W. Przede wszystkim, polecam je osobom, które prezentują szczególny typ urody, np. mają blond lub rude włosy, jasną skórę czy piegi oraz u których w rodzinie pojawiły się przypadki czerniaka lub innego nowotworu skóry, gdyż ryzyko zachorowania wzrasta głównie u tych osób – tłumaczy dr n. med. Grażyna Kamińska-Winciorek, specjalista dermatolog-wenerolog z Kliniki Transplantacji Szpiku i Onkohematologii Centrum Onkologii-Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie w Gliwicach.

Opalanie - niezbędnik:


Tegoroczny Tydzień Świadomości Czerniaka wypada w 100-lecie odzyskania niepodległości, dlatego odbywa się pod Patronatem Honorowym Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej Andrzeja Dudy, który wystąpił jako gość specjalny w jednym z materiałów wideo. Duda wspiera działania na rzecz upowszechniania prozdrowotnych postaw wśród Polaków. To właśnie z jego inicjatywy po raz pierwszy podpisano ustawę o ochronie zdrowia przed następstwami korzystania z solarium.

Serię spotów edukacyjnych "Czerniakowe Abecadło" zrealizowała Akademia Czerniaka z okazji VII Tygodnia Świadomości Czerniaka. Kampania edukacyjna jest pokazana w formie abecadła, gdzie każda literka ma swój przekaz.

  • A jak asymetria znamienia
  • B jak brzegi nierównomierne, poszarpane, posiadające zgrubienia
  • C jak czarny kolor lub wielobarwność znamienia
  • D jak duża zmiana skóra (czerniaki mają zwykle średnicę powyżej 0,6 mm)
  • E jak ewolucja, gdy w zmianie skórnej zachodzą zmiany – powiększa się, uwypukla, zmienia kolor
Andrzej Duda wystąpił w spocie opisującym literkę B, czyli nierównomierne brzegi. Sam udział prezydenta w tej kampanii na pewno zwróci uwagę Polaków na poważny problem, jakim jest nowotwór skóry.



Apel do młodych kobiet

Z danych pochodzących z Krajowego Rejestru Nowotworów wynika, że w ciągu ostatnich 20 lat w Polsce zapadalność na czerniaka drastycznie zwiększyła się. Trend ten widać szczególnie wśród kobiet – u pań w wieku 22-44 lata zapadalność na czerniaka wzrosła niemal 3-krotnie, natomiast w przypadku mężczyzn zanotowano 2-krotny wzrost zachorowalności na ten nowotwór. Ponadto, dane wskazują, że umieralność osób młodych oscyluje w okolicach 15 procent. Tymczasem wczesne stadium choroby daje szansę na wyleczenie 97% pacjentów. Niestety świadomość na temat czerniaka wśród Polaków wciąż jest niewystarczająca.

- W tym roku chcemy szczególnie zachęcić młodych ludzi, a w szczególności młode kobiety do zapoznania się z podstawowymi zasadami profilaktyki czerniaka i do wprowadzenia tych zasad w życie, ponieważ to właśnie oni z racji swojego stylu życia są teraz w grupie szczególnego ryzyka – wyjaśnia prof. dr hab. n. med. Piotr Rutkowski, Kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków w Centrum Onkologii – Instytucie im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie, przewodniczący Rady Naukowej Akademii Czerniaka. – Dlatego też do udziału w Tygodniu Świadomości Czerniaka zaprosiliśmy znanych i lubianych przez młode pokolenie artystów.

Czerniak – jak go rozpoznać?

Wczesne rozpoznanie czerniaka, w wielu przypadkach, oznacza samodzielne wykrycie zmian przez pacjenta. Nie jest to trudne – wystarczy regularnie obserwować swoje ciało i zwracać uwagę, czy już istniejące bądź nowe znamię posiada pewne charakterystyczne dla czerniaka cechy, określone za pomocą kryteriów ABCDE. Jeśli tak, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza. Cechy te to:




- Badanie diagnostyczne czerniaka jest całkowicie bezbolesne. Lekarz ogląda skórę za pomocą dermatoskopu, który pomaga zidentyfikować wszelkie patologiczne zmiany w obrębie znamion – wyjaśnia dr n. med. Monika Słowińska, specjalista dermatolog-wenerolog z Kliniki Dermatologii w Centralnym Szpitalu Klinicznym MSW w Warszawie. Rozpoznanie czerniaka w jego wczesnym stadium pozwala na ograniczenie terapii do chirurgicznego usunięcia zmiany z szerokim marginesem okolicznej tkanki, bez konieczności włączania leczenia systemowego. Dlatego tak istotne jest propagowanie wśród społeczeństwa profilaktyki czerniaka – dodaje dr Słowińska.

Czerniak – co mu sprzyja?

Ryzyko zachorowania na czerniaka wzrasta głównie wśród osób, które reprezentują szczególny typ urody oraz u których w rodzinie występowały już przypadki czerniaka lub innych nowotworów skóry. Poszczególne czynniki, które sprzyjają powstawaniu czerniaka, to:

  • jasna karnacja
  • jasne oczy
  • rude lub blond włosy
  • piegi lub liczne znamiona i zmiany barwnikowe
  • niska tolerancja słońca i utrudnione opalanie
  • łatwość ulegania poparzeniom słonecznym


Tydzień Świadomości Czerniaka już od sześciu lat realizowany jest w ramach kampanii „Znamię! Znam je?”, której organizatorem jest Akademia Czerniaka, sekcja naukowa Polskiego Towarzystwa Chirurgii Onkologicznej, działająca pod patronatem Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej i Polskiego Towarzystwa Patologów. Każdego roku celem Tygodnia Świadomości Czerniaka jest zwrócenie uwagi na konieczność regularnych badań skóry. Istotne pozostaje budowanie świadomości potrzeby profilaktyki czerniaka. Zwłaszcza wśród młodych ludzi, u których w ostatnich latach wzrasta zachorowalność na ten nowotwór. Dzięki akcji edukacyjnej prowadzonej już od 6 lat, u Polaków następuje wzrost wiedzy nt. czerniaka, jednak wciąż należy podejmować inicjatywy na rzecz zmiany postaw społeczeństwa w kierunku profilaktyki tego nowotworu.

„Zasady profilaktyki czerniaka 7W powstały w ramach kampanii "Czerniak to może być TO. Sprawdź TO" Fundacji Rak'n'Roll i Novartis Poland na podstawie Slip Slop Slap Seek Slide, opracowane przez SunSmart przy Cancer Council Australia.





Autor: Akademia Czerniaka/red.