Czego nie wiesz o… środkach na uspokojenie

Środki na uspokojenie mają różne postaci, ale jedno zadanie: uwolnić nas od negatywnych emocji, zmniejszyć napięcie nerwowe, zredukować stres czy pomóc w zaśnięciu. Co powinniśmy wiedzieć o takich preparatach?

Preparaty na uspokojenie dostępne w polskich aptekach występują w różnych postaciach: mogą to być tabletki, kapsułki, drażetki, syropy, krople, herbatki, napary, wywary. W składzie takich środków znajdziemy zarówno zioła, jak i chemiczne substancje czynne, co oznacza, że część z nich będzie dostępna tylko na receptę.

Na bezsenność, stres, obniżenie nastroju oraz zespół napięcia przedmiesiączkowego stosuje się tabletki uspokajające, herbatki na uspokojenie oraz krople na uspokojenie, np. krople walerianowe. Preparaty, które łagodzą łagodne objawy depresji i zespołu depresyjno-lękowego, wspierają fizjologiczne zasypianie oraz uspokajają, mają w swoim składzie, takie substancje jak: melisa, korzeń kozłka, magnez z witaminą B6, głóg, wyciąg z lawendy, chmiel, melatonina, dziurawiec.


Zioła na uspokojenie

Preparaty ziołowe są zazwyczaj skuteczne tylko w łagodnych stanach napięcia psychicznego i w przypadku krótkotrwałych problemów. Są dostępne bez recepty nie tylko w aptekach, ale i niektórych marketach czy drogeriach. To często suplementy diety, a nie leki, więc na ich stosowanie nie musimy mieć zgody lekarza. Nie oznacza to jednak, że nie powinniśmy z nim skonsultować przyjmowania takich środków.

Preparaty ziołowe – wbrew powszechnej opinii – mogą bowiem negatywnie wpłynąć na funkcjonowanie naszego organizmu oraz wchodzić w szkodliwe interakcje z lekami, które już przyjmujemy, nie mówiąc o tym, że problem, który próbujemy załagodzić ziołami, może się okazać o wiele poważniejszy, niż nam się wydaje.

Lekarz jest też jedyną osobą, która może zadecydować o podawaniu ziołowych preparatów na uspokojenie dzieciom.

>>> Jak podawać leki dzieciom? Czy dziecko może pić zioła?




To ważne!

Nie wszystkie preparaty ziołowe mogą być stosowane przez cukrzyków. Na skład preparatu powinni także zwrócić uwagę alergicy. Nie należy też, mimo że to „tylko” zioła, przekraczać zalecanej dziennej dawki. Warto przy tym pamiętać, że najlepszy efekt ziołowe środki na uspokojenie przynoszą po co najmniej dwóch tygodniach stosowania.


Co siedzi w preparatach ziołowych

Preparaty ziołowe o działaniu uspokajającym, odprężającym i ułatwiającym sen dostępne są m.in. w formie tabletek, herbatek, naparów, nalewek i kropli. Najpopularniejszymi składnikami takich środków są:

  1. melisa – działa kojąco na układ nerwowy, polecana jest na bezsenność i nadmierne pobudzenie, często występuje w postaci herbaty (100 proc. suszu z melisy) i tabletek (skondensowane wyciągi), w których zioło to jest głównym składnikiem;
  2. kozłek lekarski – stosowany przy problemach ze snem i w stanach lękowych, najczęściej podawany jest w formie kropli (krople walerianowe) lub tabletek i kapsułek;
  3. szyszki chmielu – polecane są w stanach rozdrażnienia, zdenerwowania, nadpobudliwości, przy przemęczeniu spowodowanym długotrwałym stresem, często występują jako drugi składnik preparatów na uspokojenie; na opakowaniach tych preparatów znajdziemy też charakterystyczny zapis: „dla zachowania pozytywnego nastroju”;
  4. męczennica cielista – najczęściej stosowana jest w stanach pobudzenia nerwowego, w zaburzeniach czynności serca wywołanych bodźcami emocjonalnymi, w mało nasilonych napadach drgawek pochodzenia ośrodkowego oraz w dolegliwościach okresu przekwitania;
  5. różeniec górski – wyciąg z tej rośliny zwiększa odporność na stres i wspomaga wydolność umysłową;
  6. goryczka żółta – surowcem zielarskim są tu kłącza z korzeniami; działa przeciwzapalnie oraz uspokajająco, poza tym wzmaga wydzielanie soku żołądkowego, dzięki czemu pobudza apetyt i reguluje trawienie.

>>>Czego nie wiesz o… lekach naturalnych. Zdrowie z łodygi i liścia



Cenne dodatki do ziół

Niektóre preparaty ziołowe na uspokojenie mają w swoim składzie dwa, trzy lub więcej ziół. Są też wzbogacane witaminami i innymi związkami, które mogą pozytywnie wpłynąć na nasz układ nerwowy. Najpopularniejszymi „dodatkami” są: magnez, witamina B6 oraz witamina B12, wspomagające funkcje poznawcze oraz redukujące skutki zmęczenia. W niektórych „mieszankach uspokajających” można też znaleźć L-tryptofan – aminokwas niezbędny do wytwarzania serotoniny, czyli hormonu szczęścia.


Leki uspokajające na receptę

W odróżnieniu od preparatów ziołowych leki uspokajające na receptę są zazwyczaj silnymi środkami. Stosuje się je w celu osłabienia stresu, któremu towarzyszy napięcie, niepokój i lęk, a także nadwrażliwość, rozdrażnienie czy rozkojarzenie, oraz w dolegliwościach psychosomatycznych i czynnościowych zaburzeniach snu.

Leki na uspokojenie wykorzystywane są również w terapii skojarzonej z lekami przeciwdepresyjnymi i przeciwpadaczkowymi.

Główną grupę leków uspokajających na receptę stanowią benzodiazepiny. Nie mniej popularna jest hydroksyzyna.

  • Benzodiazepiny działają hamująco na struktury ośrodkowego układu nerwowego związane z regulacją czynności emocjonalnych. Działają jedynie objawowo, nie likwidując przyczyn schorzenia. Ich przyjmowanie musi być ściśle kontrolowane, podobnie jak wszystkich pochodnych benzodiazepiny.
  • Hydroksyzyna ma właściwości uspokajające dzięki zahamowaniu pewnych funkcji mózgu. Stosowana jest w psychiatrii jako środek uspokajający i silnie hamujący aktywność układu nerwowego w stanach napięcia, niepokoju, strachu oraz w zaburzeniach równowagi emocjonalnej czy też nadpobudliwości.


Jak stosować leki na uspokojenie

Wszystkie preparaty chemiczne o właściwościach uspokajających należy stosować zgodnie z zaleceniami lekarza lub wskazaniami podanymi w ulotce. Należy też uważać w sytuacji, gdy przyjmujemy inne farmaceutyki, ponieważ leki na uspokojenie mogą wchodzić w niekorzystne reakcje z innymi lekami, np. hydroksyzyny nie powinno się przyjmować podczas antybiotykoterapii w zakażeniu bakteryjnym czy razem czy z niektórymi lekami stosowanymi w leczeniu raka. Dlatego też przed wzięciem recepty należy lekarzowi powiedzieć o wszystkich lekach przyjmowanych obecnie lub ostatnio, a także o lekach, które dopiero planujemy przyjmować.


Przeciwwskazania do stosowania leków na uspokojenie

Najczęstszymi przeciwwskazaniami do stosowania preparatów ziołowych i leków na uspokojenie są: nadwrażliwość na substancję czynną, uszkodzenia wątroby, czasami nerek (dotyczy zwłaszcza leków), choroba alkoholowa, uszkodzenia mózgu, choroby umysłowe.


Działania niepożądane leków na uspokojenie

W trakcie stosowania środków na uspokojenie mogą wystąpić zaburzenia żołądkowo-jelitowe, takie jak nudności, bóle skurczowe w obrębie jamy brzusznej oraz inne dolegliwości. Leki te często wpływają niekorzystnie na zdolność prowadzenia pojazdów oraz powodują nadwrażliwość skóry na światło słoneczne. Poza tym pojawić się może uczucie zmęczenia, wrażenie oszołomienia, zawroty głowy, zaburzenia koordynacji ruchowej, czasami osłabienie funkcji intelektualnych.


Tekst pochodzi z październikowego wydania magazynu "Świat Zdrowia"


Autor: Joanna Grzegorzewska