Leki na ból mięśni i stawów, leki przeciwzapalne - jak wybrać?

„O rany, ale łamie mnie w kościach” – to zdanie, które każdy z nas wypowiedział nie raz. Niejeden w takiej sytuacji sięgnął po jakiś lek, a później zastanawiał się, czy wybór był słuszny.

„O rany, ale łamie mnie w kościach” – to zdanie, które każdy z nas wypowiedział nie raz. Niejeden w takiej sytuacji sięgnął po jakiś lek, a później zastanawiał się, czy wybór był słuszny.


Ważne jest, co to łamanie w kościach oznacza, od przyczyny bowiem zależeć będzie, po jaki lek sięgnąć najlepiej.

I tak: łamanie w kościach, czyli inaczej bóle mięśni i stawów, najczęściej są objawem reumatyzmu, przeziębienia lub urazu. W każdym z tych przypadków rozwija się stan zapalny, który jest reakcją obronną na zmiany, które w zaszły w organizmie.


Leki, po które powinniśmy sięgnąć w takiej sytuacji, to leki przeciwzapalne. Tych jednak jest bez liku…


Specjaliści od wielozadaniowości


Najpopularniejsze na polskim rynku składniki aktywne mające działanie przeciwzapalne to paracetamol, ibuprofen i kwas acetylosalicylowy. Substancje te różnią się od siebie siłą i zakresem działania. Można je kupić bez recepty.


  • Kwas acetylosalicylowy – substancja ta, znana najlepiej pod nazwą aspiryna, uważana jest za najbardziej „wszechstronną”. Oprócz działania przeciwzapalnego ma działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Może też – zdaniem naukowców z Wielkiej Brytanii – zmniejszyć ryzyko zachorowania na nowotwory przełyku, prostaty, jelit i płuc. Dodatkowo kwas acetylosalicylowy sprawdza się jako lek przeciwzakrzepowy, pod warunkiem jednak, że jest stosowany regularnie przez dłuższy czas.
  • Ibuprofen – stosuje się go w leczeniu stanu zapalnego, który jest jedną z przyczyn bólu. Działa też przeciwgorączkowo oraz – podobnie jak kwas acetylosalicylowy, ale w mniejszym stopniu – hamuje zlepianie się płytek krwi i zmniejsza jej krzepliwość.
  • Paracetamol – lek o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym; działanie przeciwzapalne jest tu znikome w porównaniu z ibuprofenem czy kwasem acetylosalicylowym. Paracetamol nie sprawdza się też, w odróżnieniu od kwasu acetylosalicylowego, jako lek przeciwzakrzepowy. O substancji tej warto wiedzieć, że dobrze wchłania się z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie we krwi po około 30 minutach.


Wszystkie trzy substancje można przyjmować, gdy łamanie w kościach towarzyszy zarówno przeziębieniu, jak i jest objawem choroby zwyrodnieniowej, np. kręgosłupa, czy zapalenia stawu kolanowego.


Pokonaj ból kręgosłupa


Czy wiesz, że kwas acetylosalicylowy…

  • jest acetylowaną pochodną kwasu salicylowego, czyli związku naturalnie występującego w wielu roślinach, np. w korze wierzby białej?
  • w małych dawkach może znacznie obniżyć ryzyko wystąpienia niektórych chorób układu krążenia, ponieważ ma zdolność zapobiegania powstawaniu skrzepów krwi, które mogłyby spowodować powstanie zatoru w naczyniach?
  • przyjmowany w dużych dawkach może powodować dzwonienie w uszach lub nasilać szumy uszne?



Żyć jak mucha

Badania laboratoryjne przeprowadzone m.in. na muchach dowodzą, że ibuprofen przyjmowany regularnie przedłuża życie. O ile? Przeliczając czas życia muchy na czas życia człowieka, wyszłoby, że o ponad 10 lat.



Co dla dzieci?


Który popularny lek przeciwzapalny jest odpowiedni dla małych dzieci? Zdaniem lekarzy, choć ibuprofen jest lekiem bezpiecznym i silniejszym niż paracetamol, to jednak paracetamol jest lekiem znacznie bezpieczniejszym dla dzieci.

Lekarze odradzają stosowanie preparatów będących połączeniem tych dwóch substancji oraz leczenie naprzemienne. A kwas acetylosalicylowy? Podawanie tego leku dzieciom jest zabronione, bo jest on po prostu dla dziecka toksyczny, może np. doprowadzić do krwawienia, uszkodzić błonę śluzową żołądka czy nerki. Światowa Organizacja Zdrowia zaleca więc, by kwas acetylosalicylowy był stosowany tylko przez dorosłych.


Paracetamol czy ibuprofen? Gorączka u dzieci


Przeziębiony? Pomoże czopek lub saszetka


Czopki polecane są do stosowania zarówno u osób dorosłych, jak i u dzieci, nawet od 3. miesiąca życia (oczywiście inne dawki przeznaczone są dla dorosłych, a inne dla dzieci). Ta forma leku, poza działaniem przeciwzapalnym i przeciwbólowym, ma często właściwości przeciwgorączkowe. Czopki można stosować do zwalczania dolegliwości bólowych różnego pochodzenia: od bolesnego ząbkowania, bólu po szczepieniach u dzieci, po leczenie objawowe stanów grypopodobnych i przeziębień u dorosłych. Substancją czynną jest w nich często paracetamol lub ibuprofen.


Saszetki, czyli proszek lub granulat o działaniu przeciwzapalnym do bezpośredniego rozpuszczenia w wodzie, mają w swoim składzie różne substancje czynne, zazwyczaj o dużym stężeniu, np. kwas acetylosalicylowy bądź paracetamol, a oprócz tego nasilającą działanie przeciwbólowe kofeinę czy substancje zmniejszające przekrwienie błony śluzowej nosa, np. pseudoefedrynępseudoefedrynę. Takie wieloskładnikowe preparaty zalecane są zwłaszcza w bólach mięśni i stawów towarzyszących przeziębieniu, stanach ogólnego rozbicia, infekcjach grypopodobnych, czyli w sytuacjach, w których wskazane jest rozgrzanie się, bo takie właśnie działanie ma zawartość saszetki, zwłaszcza gdy rozpuścimy ją w gorącej wodzie.



Preparaty wieloskładnikowe – żelazne zasady

  • Nie przyjmuje się kilku preparatów wieloskładnikowych naraz, ponieważ najprawdopodobniej będą miały w swoim składzie podobne substancje. Takie zwielokrotnienie może nam bardziej zaszkodzić niż pomóc.
  • Preparaty zawierające pseudoefedrynę nie powinny być stosowane u osób cierpiących na nadciśnienie.
  • Dzieciom poniżej 12. roku życia nie należy podawać żadnych leków wieloskładnikowych. Wyjątek stanowią preparaty przeznaczone specjalnie dla nich.



Wrzody i nadciśnienie

Leki, po które sięgamy, gdy łamie nas w kościach, podobnie zresztą jak wszystkie lecznicze substancje chemiczne, mogą wywołać działania niepożądane, zwłaszcza gdy przyjmuje się je długotrwale. Mogą np. przyczyniać się do podrażnień, owrzodzeń i krwawień z żołądka oraz dwunastnicy, mogą też powodować zmiany przepływu krwi przez nerki i prowadzić do zaburzeń ich czynności bądź zaburzeń elektrolitowych, a także być przyczyną wystąpienia nadciśnienia tętniczego. Szczególną ostrożność powinni zachować też chorzy na astmę i alergicy ze względu na ryzyko wystąpienia napadu astmy lub skurczu oskrzeli powodującego trudności w oddychaniu.


Leki przeciwzapalne mogą zwiększać ryzyko wystąpienia incydentów zakrzepowych, zawału serca lub udaru mózgu, zwłaszcza podczas długotrwałego stosowania dużych dawek oraz u osób z chorobami serca.





Od reumatyzmu po skręcenia

Aerozole przeciwbólowe. Dzięki odpowiednio dobranym substancjom czynnym preparaty takie są zazwyczaj stosowane w leczeniu stanów zapalnych spowodowanych mniejszymi lub większymi kontuzjami, leczeniu urazów takich jak skręcenia czy stłuczenia, naciągnięć mięśni i łagodzeniu obrzęków stawów, stanów zapalnych tkanek miękkich oraz w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów kręgosłupa, kolanowych, barkowych i reumatyzmu pozastawowego.

Maści i żele rozgrzewające. Ich zadanie jest proste: po aplikacji na bolące miejsce zawarte w nich substancje czynne mają rozgrzać, zlikwidować stan zapalny oraz zmniejszyć ból (substancja lecznicza, czyli jeden z niesteroidowych leków przeciwzapalnych, wchłania się przez skórę). Maści i żele są zalecane zwłaszcza w reumatycznych stanach zapalnych, gdy łamie nas w krzyżu, oraz w przypadku kontuzji i problemów z oddychaniem podczas przeziębienia (w takiej sytuacji smarujemy maścią lub żelem klatkę piersiową i plecy). Pacjenci z RZS stosują takie preparaty, by zmniejszyć poranną sztywność stawów.

Plastry rozgrzewające. Używanie ich przynosi ulgę m.in. w spowodowanych stanem zapalnym bólach pleców, mięśni, karku, szyi czy stawów. Takie plastry mogą zawierać różne składniki, w tym salicylan glikolu, sproszkowane żelazo, węgiel drzewny bądź kapsaicynę. Przyklejone na chore miejsce rozszerzają naczynia krwionośne, co polepsza ukrwienie obolałego miejsca, dzięki czemu zmniejsza się stan zapalny i dolegliwości bólowe.


Plastry przeciwbólowe, rozgrzewające i chłodzące - skład i zastosowanie


Reumatyzm – na ratunek super leki


Kiedyś leczenie reumatyzmu polegało tylko na zwalczaniu objawów: bólu stawów, zapalenia i ograniczenia ruchów w zaatakowanych stawach. Przepisywane środki farmakologiczne miały wiele działań niepożądanych, niebezpiecznych dla przewodu pokarmowego. Zawsze też najpierw podawano leki najsłabsze, ale najmniej szkodliwe, a dopiero w miarę postępu choroby coraz silniejsze. Dziś jest inaczej.

Na przykład w reumatoidalnym zapaleniu stawów już na początku wprowadza się silne, blokujące podziały komórkowe leki, które u wielu chorych mogą całkowicie zahamować postęp choroby. W ciężkich przypadkach pomagają tylko farmaceutyki najnowszej generacji, czyli tzw. leki biologiczne. Wiążą one rozwijające się w sposób niekontrolowany białe ciałka krwi, które niszczą stawy. Dzięki tym środkom białe krwinki stają się biologicznie nieaktywne, a rozwój choroby jest zahamowany (niestety, całkowite pozbycie się problemu nie jest możliwe).


Uwaga, biorąc leki przeciwzapalne, pod żadnym pozorem nie powinniśmy pić alkoholu! Takie połączenie działa zabójczo na wątrobę.



Antybiotyk? Nie na przeziębienie!

Przeziębienie – katar, ból gardła, lekko podwyższona temperatura, kaszel, złe samopoczucie – to infekcja wywołana przez wirusy, którym antybiotyki nie są w stanie w żaden sposób zagrozić. Dlatego zwalczanie powyższych objawów antybiotykiem to jeden z najczęściej popełnianych błędów. Na infekcję wirusową antybiotyk nie tylko nie pomoże, ale potem może okazać się zupełnie nieskuteczny w przypadku innej, znacznie poważniejszej infekcji o podłożu bakteryjnym.


Jak stosować antybiotyki?

Autor: Joanna Grzegorzewska