#JakPrzygotowaćSięDoBadań Cytologia - jak się przygotować, przebieg badania. Jak czytać wyniki cytologii?

Cytologia jest badaniem bezpłatnym, dostępnym, zabierającym mało czasu i wystarczy ją wykonywać raz na trzy lata!

Cytologia jest badaniem bezpłatnym, dostępnym, zabierającym mało czasu i wystarczy ją wykonywać raz na trzy lata!

Nowy cykl Swiat-zdrowia.pl #JakPrzygotowaćSięDoBadań

Chcecie wiedzieć, jak przygotować się do badań? Macie obawy? Kiedy ostatnio robiliście badania?

Śledźcie nasz hasztag #JakPrzygotowaćSięDoBadań i czytajcie serwis swiat-zdrowia.pl

Zapraszamy serdecznie!

#JakPrzygotowaćSięDoBadań to cykl, z którego dowiecie się, jak odpowiednio przygotować się do różnego typu badań. Skorzystaj z naszych poradników, aby przygotować swój organizm do badań oraz wykonać je o odpowiedniej porze.Odpowiednie przygotowanie zwiększa efektywność oraz wiarygodność wyników badania. Pozwala to na szybszą i lepszą diagnozę, oraz ocenę stanu zdrowia naszego organizmu.


Cytologia #JakPrzygotowaćSięDoBadań

Każda Polka w wieku od 25 do 59 lat może skorzystać raz na trzy lata z bezpłatnej cytologii (na NFZ) dzięki Populacyjnemu Programowi Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Raka Szyjki Macicy. Jeśli okaże się, że kobieta powinna zgłaszać się częściej na cytologię, zostanie o tym powiadomiona. Jeśli podczas badania wykryte zostaną nieprawidłowe komórki, zostanie skierowana do dalszej diagnostyki.


Cytologia - co to za badanie? Co wykrywa cytologia?

Powszechnie mówi się, że cytologia wykrywa raka szyjki macicy, ale to uproszczenie; cytologia wykrywa nieprawidłowe komórki, które mogą świadczyć o tym, że rozwija się rak. Najważniejsze: dzięki regularnie wykonywanej cytologii chorobę wykrywa się na etapie przedinwazyjnym, a zatem wtedy, kiedy leczenie jest zarówno skuteczne, jak i stosunkowo krótkie.

Badanie cytologiczne (inaczej wymaz lub rozmaz cytologiczny) to jedno z podstawowych badań ginekologicznych. To prosta, bezpieczna i skuteczna metoda profilaktyki i wczesnego wykrywania raka szyjki macicy. Pozwala na ocenę stanu szyjki macicy oraz wykrycie niepokojących zmian lub nieprawidłowości. Badanie jest bezbolesne i trwa kilka minut.

Rak szyjki macicy jest jednym z nielicznych nowotworów, które można wykryć na etapie przedinwazyjnym. Dzięki takiej wczesnej diagnozie, a możliwość tę daje cytologia, choroba jest całkowicie wyleczalna.


Jak się przygotować do cytologii

Czy do cytologii trzeba się specjalnie przygotować? Na badanie nie należy zgłaszać się podczas menstruacji (krwawienia miesięcznego),

  • Badanie najlepiej wykonać jest około połowy cyklu miesiączkowego, najwcześniej 4 dni po ustaniu krwawienia i nie później niż 4 dni przed rozpoczęciem kolejnej miesiączki (pierwszy dzień cyklu to pierwszy dzień krwawienia miesiączkowego),
  • Na 3-4 dni przed badaniem należy odstawić wszelkie leki stosowane dopochwowo,
  • Na 4 dni przed badaniem nie należy stosować leków/preparatów dopochwowych, tamponów ani irygacji (płukania pochwy),
  • Co najmniej 24 h przed badaniem należy powstrzymać się od stosunków płciowych,
  • 24 godziny przed badaniem cytologicznym nie należy poddawać się badaniu ginekologicznemu, przezpochwowemu badaniu USG oraz pobieraniu posiewów ani wymazów z kanału szyjki macicy,
  • W przypadku wystąpienia stanu zapalnego narządu rodnego (mogą o tym świadczyć m.in. upławy), należy najpierw wyleczyć stan zapalny i dopiero zgłosić się na badanie,
  • Należy również odczekać co najmniej 1 dzień po badaniu ginekologicznym lub USG transwaginalnym,
  • W dniu badania nie należy wykonywać irygacji (płukania pochwy).

Przed wizytą u lekarza dobrze jest przypomnieć sobie datę ostatniej miesiączki, wyliczyć długość trwania cyklu oraz przygotować informacje o stosowaniu ewentualnych leków oraz antykoncepcji (dobrze, jeśli znamy nazwy), przebytych i przewlekłych chorobach, ciążach oraz porodach.


Jak przebiega badanie cytologiczne

Do badania cytologicznego konieczne jest rozebranie się z majtek, jednak do badania cytologicznego dochodzi w gabinecie ginekologicznym lub położniczym u specjalisty lub specjalistki medycznej, zobowiązanych do poszanowania intymności pacjentki oraz zachowania tajemnicy zawodowej.



Cytologia to bezbolesne i bezpieczne badanie komórek z szyjki macicy, polega na założeniu wziernika do pochwy, pobraniu komórek specjalną szczoteczką z tarczy i kanału szyjki macicy, a następnie nałożeniu rozmazu na szkiełko cytologiczne.

Pobrany materiał przekazywany jest do oceny mikroskopowej.

Cytolog ocenia prawidłowość komórek nabłonkowych. Cytologia pozwala wykryć nieprawidłowości sugerujące stan przednowotworowy lub nowotworowy szyjki macicy, w czasie, kiedy nie ma żadnych objawów. Daje możliwość oceny, czy kobieta znajduje się w grupie ryzyka zachorowania na raka szyjki macicy.


Cytologia na podłożu płynnym

Jeśli chodzi o procedurę, różnica polega na tym, że pobrany materiał przenoszony jest nie na szkiełko, a na podłoże płynne. Dzięki temu uzyskane do badania preparaty są pozbawione niepożądanych elementów i zanieczyszczeń powstających m.in. wskutek wysuszenia. Jedną z zalet jest także to, że raz pobrany materiał można wykorzystać w razie wykrycia nieprawidłowości do dalszych badań, np. w kierunku sprawdzenia, czy zawiera onkogenne szczepy wirusa HPV odpowiedzialnego za powstawanie raka szyjki macicy, bez konieczności kolejnego wezwania kobiety na badanie.




Wyniki badania cytologicznego

Popularna kiedyś ocena wyniku badania cytologicznego w klasyfikacji Papanicolaou, według której otrzymywało się „dwójkę”, „trójkę” lub „czwórkę” (drugą, trzecią lub czwartą grupę), to dziś już historia medycyny. Obecnie obowiązuje opis wyniku cytologicznego według systemu Bethesdy.

- Wynik badania cytolog przedstawia teraz w formie opisowej – pisze o tym, jak wyglądają komórki nabłonkowe, czy mają one cechy patologiczne, jeśli tak, to jakiego typu, opisuje czynniki infekcyjne, czy w rozmazie pojawiają się bakterie lub grzyby, opisuje elementy i cechy regeneracji, zmiany popromienne – czyli krótko mówiąc opisuje wszystko to, co tam zauważa – mówi w rozmowie z PAP - ginekolog prof. Ewa Barcz, kierownik Oddziału Ginekologiczno-Położniczego w Międzyleskim Szpitalu Specjalistycznym w Warszawie.

Starego nazewnictwa używa się więc już raczej tylko z przyzwyczajenia. W praktyce wciąż się je spotyka, ale raczej jako dopisek.

- Dostajemy opisy według skali systemu Bethesdy i na końcu jest sformułowanie, np.: „co odpowiada grupie 2 według Papanicolaou”. W środowisku specjalistów nie trzeba tego tłumaczyć. Czasem też pacjentki przyzwyczajone do takiego nazewnictwa dopytują, używając starej nomenklatury: „Pani doktor, czy to znaczy że mam dwójkę?”, ale oficjalnie już się nie stosuje tego nazewnictwa – mówi specjalistka.

Czy tzw. „dwójka” w cytologii to powód do niepokoju? Z punktu widzenia badań przesiewowych w kierunku wykrycia nowotworu, „dwójka” to cytologia prawidłowa - w systemie Bethesdy oznacza, że nie stwierdzono nieprawidłowości nabłonkowych, czyli raka ani dysplazji czyli stanu przednowotworowego.

- To z punktu widzenia profilaktyki onkologicznej prawidłowy wynik. Co więcej, niekoniecznie wymaga korygowania. Mogą to być prawidłowe komórki nabłonkowe o odczynie zapalnym, co nie zawsze wymaga leczenia. Odczyn zapalny w rozumieniu cytologicznym to bowiem nie zawsze czynna infekcja. Naturalnie, jeżeli pacjentka ma objawy lub cechy infekcji, konieczne będzie leczenie, ale jeżeli nie ma innych wykładników infekcji, taki wynik jest fizjologiczny - wyjaśnia w rozmowie z PAP prof. Ewa Barcz.

Grupa trzecia w starej typologii, czyli „trójka”, która kiedyś była równoznaczna z podejrzeniem dysplazji, czyli podejrzeniem stanu przednowotworowego lub raka, dzisiaj jest opisywana jako nieprawidłowości w komórkach nabłonkowych odpowiadające dysplazji małego, średniego lub dużego stopnia.

- Dysplazja to rozpoznanie patomorfologiczne określające zmiany w komórkach nabłonkowych, które mogą dotyczyć różnych warstw nabłonka. Nie są to jeszcze komórki rakowe, jednak nieleczone mogą przejść transformację nowotworową - mówi ginekolog.


Jak często wykonywać cytologię?

Cytologię powinno wykonywać się od momentu podjęcia współżycia, ale nie później niż w 21 roku życia. Początkowo powinna być wykonywana co roku, a w przypadku dwóch kolejnych prawidłowych wyników - raz na 3 lata.



Zdjęcia 123RF

Autor: zdrowie.pap.pl /IH