​Choroby dziecięce z wysypką – wirusy i bakterie atakują dzieci

Ospa, szkarlatyna, świnka, odra to choroby wieku dziecięcego. I to choroby często mające ciężki przebieg, wywoływane przez wirusy lub bakterie, a więc zakaźne.

Ospa, szkarlatyna, świnka, odra to choroby wieku dziecięcego. I to choroby często mające ciężki przebieg, wywoływane przez wirusy lub bakterie, a więc zakaźne.

Mimo wszystko dla dziecka to dobrze, by chorobę dziecięcą przeszło właśnie wówczas, gdy jest małe, ponieważ w organizmie dorosłego ta sama choroba może dokonać dużo większych spustoszeń (np. zakażenie różyczką w pierwszym trymestrze ciąży może doprowadzić do uszkodzenia płodu). Dlatego rodzice nie powinni panikować, kiedy już taka choroba zaatakuje ich dziecko, ale zrobić wszystko, by jej przebieg był dla pociechy jak najmniej uciążliwy. Aby tak się stało, warto na temat chorób wieku dziecięcego coś wiedzieć.


Ospa wietrzna u dzieci – pierwsze objawy


Ospa wietrzna to ostra choroba zakaźna. Wywołuje ją wirus Varicella zoster (ten sam, który wywołuje półpaśca). Choroba przenosi się przez kontakt z osobą chorą, choć może ją też przenieść zdrowa mama chorego dziecka.


Jakie są objawy ospy wietrznej? Typowym objawem jest swędząca, nieregularna wysypka pojawiająca się w kilku rzutach. Pęcherzyki występujące w ospie to najczęściej drobne ubytki błony śluzowej. Niezakażone przysychają, tworząc krostki z czerwoną obwódką, a następnie przekształcają się w brązowawe strupki. Po mniej więcej tygodniu po odpadnięciu strupka widać najczęściej owalną, małą bliznę, która znika bez śladu.


Uwaga! Dziecko zaraża już 1-2 dni przed wystąpieniem wysypki i to do czasu, aż przyschną ostatnie strupki.


Czytaj też: Wszystko o ospie wietrznej wietrznej


Szkarlatyna u dziecka. Czy szkarlatyna jest zaraźliwa?


Szkarlatyna to ostra choroba zakaźna wywoływana przez bakterie paciorkowca. Atakuje najczęściej dzieci między 3. a 8. rokiem życia. Choroba ta, zwana również płonicą, jest przenoszona drogą kropelkową i poprzez przedmioty, z którymi miało kontakt chore dziecko.


Jakie są objawy szkarlatyny? Szkarlatyna rozpoczyna się złym samopoczuciem i gorączką, która może sięgać nawet 40°C. Pojawiają się także bóle brzucha, bóle głowy, nudności, czasami wymioty. Charakterystyczna dla szkarlatyny jest drobna wysypka „rozsypująca się” po całym ciele z wyjątkiem trójkąta pomiędzy nosem i fałdami policzkowymi. Wysypka utrzymuje się do tygodnia. Parę dni później płatami zaczyna się złuszczać skóra dłoni i stóp. Dziecko zdrowieje.


Krztusiec u dzieci (dawniej: koklusz)


Krztusiec jest ostrą chorobą zakaźną układu oddechowego wywoływaną przez bakterie – pałeczki krztuśca. Najbardziej typowe, a jednocześnie niebezpieczne objawy krztuśca występują u nieuodpornionych niemowląt i małych dzieci, a najmniej typowe, łagodne – u młodzieży i osób dorosłych.


Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową. Po dostaniu się do organizmu bakterie wnikają do tkanek, gdzie namnażają się, produkując toksynę krztuścową i inne czynniki zjadliwości.


Jakie są objawy krztuśca? W pierwszych tygodniach choroby objawy krztuśca są podobne do przeziębienia – jest to suchy kaszel, katar, stany podgorączkowe, zapalenie gardła. Następnie pojawiają się typowe i przedłużające się napady uciążliwego, długotrwałego kaszlu, który często kończy się głośnym wdechem (zwanym pianiem), wymiotami lub bezdechem. Sam kaszel o różnym nasileniu może utrzymywać się wiele tygodni.


Czytaj też: Krztusiec atakuje


Odra u dziecka. Jakie są pierwsze objawy? Czy odra swędzi?


Odra to wirusowa, wysypkowa choroba zakaźna. Atakuje głównie dzieci, które – co ważne – nie są zaszczepione. Najczęściej występuje u maluchów w wieku od 2 do 5 lat, ale może pojawić się też u trochę starszych dzieci, które nie ukończyły jeszcze 15 lat. Zdarza się, że choruje także dorosły. Jak dochodzi do zakażenia? Najczęściej dziecko zaraża się od innego dziecka, np. w przedszkolu. Również dorosły, jeśli już zachoruje, „zawdzięcza” to jakiemuś dziecku. Największe niebezpieczeństwo zakażenia występuje w okresie zwiastunów i do około 5 dni od pojawienia się wysypki.


Jakie są objawy odry u dziecka? Okres zwiastunowy rozpoczyna się podwyższeniem temperatury i nieżytem błon śluzowych. Lekarze mówią też o obrzęku powiek, łzawieniu, zapaleniu spojówek ze światłowstrętem, wodnistym katarze, suchym kaszlu i luźniejszych stolcach. Parę dni przed pojawieniem się wysypki na wewnętrznej stronie policzków pojawiają się białe plamki na czerwonym tle. Są to tzw. plamki Koplika-Fiłatowa. Kolejny skok gorączki wiąże się z pojawieniem się gruboplamistej wysypki (najpierw na twarzy, za uszami, potem na całym ciele). Wysypka początkowo jest w kolorze żywej czerwieni, później przyjmuje barwę ceglastą (wykwity zlewają się ze sobą). Po kilku dniach skóra twarzy i tułowia złuszcza się drobnymi płatami. Dziecko zdrowieje.


Czytaj też: Odra wróciła, bo ludzie unikają szczepień


Różyczka u dzieci


To łagodna, ale zakaźna choroba wysypkowa. Dopada najczęściej dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Wywoływana jest przez wirusa różyczki, który przenosi się drogą kropelkową i kontaktową. Okres wylęgania różyczki to najczęściej 16-18 dni. A jakie daje objawy?


Różyczka w niektórych przypadkach może przebiegać bezobjawowo, ale najczęściej jej głównym objawem jest wysypka: średnioplamkowa, grudkowa, o bladoróżowym kolorze. Najczęściej pojawia się na twarzy, po czym w ciągu kilkunastu godzin rozprzestrzenia się na tułów, a następnie na kończyny. Wysypka nie pozostawia śladów.


W trakcie choroby dochodzi do powiększenia węzłów chłonnych, z których najbardziej charakterystyczne jest powiększenie węzłów potylicznych i szyjnych. U niektórych dzieci zdarza się zapalenie gardła, powiększenie wątroby, śledziony – nie są to jednak stałe objawy.


Świnka, czyli nagminne zapalenie przyusznic. Jak wygląda świnka u dzieci?


Świnka to ostra choroba wirusowa. Występuje najczęściej u nastolatków, dzieci w wieku szkolnym i – bardzo rzadko – przed 2. rokiem życia. Zarazić się świnką można poprzez kontakt z chorym.


Jakie są objawy świnki? Świnka rozpoczyna się nagle, temperatura nie zawsze jest podwyższona, ale zdarza się, że dochodzi do 39-40°C. Poza tym występuje osłabienie, ogólne rozbicie, nudności, czasem wymioty. Typowym i najbardziej charakterystycznym objawem jest bolesny obrzęk ślinianki przyusznej, najczęściej w pierwszej kolejności lewej. Po paru dniach dochodzi do obrzęku drugiej ślinianki. Mali pacjenci skarżą się także na bóle ucha, a także ból podczas żucia czy otwierania ust. Przebieg choroby określany jest jako ciężki. Nie zdarza się raczej, by ktoś, kto zachorował na świnkę w dzieciństwie, zmagał się z nią w wieku dojrzałym.


Uwaga! Świnka może przebiegać całkowicie bezobjawowo. A nieleczona może doprowadzić do bezpłodności (zapalenie jąder), zapalenia płuc, nerek, mięśnia sercowego.


Mononukleoza zakaźna u dzieci


Mononukleoza zakaźna jest ostrą chorobą, którą wywołuje wirus Epsteina-Barr (EBV). Najczęściej chorują na nią dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym oraz osoby między 15. a 30. rokiem życia. Do zakażenia wirusem EBV dochodzi w wyniku bezpośredniego kontaktu z osobą chorą, rzadko drogą kropelkową. Materiałem zakaźnym jest ślina zawierająca wirusy EBV.


Jakie są pierwsze objawy mononukleozy? Mononukleoza zakaźna zaczyna się zwykle wysoką gorączką i anginą lub gorączką i powiększeniem węzłów chłonnych szyi, które przy dotykaniu są niebolesne. Gorączka może się utrzymywać nawet do 14 dni i co ważniejsze, po lekach przeciwgorączkowych obniża się tylko nieznacznie. Po 3-4 dniach gorączki może się też powiększać wątroba i śledziona (z medycznych danych wynika, że dochodzi do tego u połowy chorych). Dość częstym objawem mononukleozy zakaźnej jest też nieżyt nosa. Przewody nosowe są wypełnione gęstą, śluzową wydzieliną, która upośledza ich drożność. U małych dzieci często występuje obrzęk powiek górnych.


W ostrym okresie mononukleozy pacjent jest zmęczony, senny, apatyczny. W późniejszym okresie, zwłaszcza w przypadku powiększenia śledziony, konieczny jest oszczędzający tryb życia.


Uwaga! Okres wylęgania mononukleozy zakaźnej jest dość długi, bo wynosi 30-50 dni. Zakaźność może się utrzymywać przez wiele miesięcy.


Choroby dziecięce – szczepionki

  • Szczepienie dzieci przeciwko odrze jest obowiązkowe, a więc refundowane. Dzięki takiemu szczepieniu dziecko jest chronione niemal w 100 proc.
  • Podobnie jest z różyczką i krztuścem. Tu też szczepienie jest obowiązkowe.
  • Również zachorowaniu na ospę wietrzną można zapobiec dzięki szczepieniu. Szczepienie takie w kalendarzu szczepień jest jednak ujęte tylko jako „zalecane”, nie jest więc refundowane, podobnie jak szczepienie przeciwko śwince.
  • Szkarlatyna to choroba zakaźna wieku dziecięcego, na którą nie ma szczepionki.
  • Nie ma też szczepionki zapobiegającej zakażeniu wirusem EBV, który wywołuje mononukleozę.


Czytaj też: Siedem chorób wieku dziecięcego


Choroby dziecięce z wysypką – leczenie


  • Ospa. Leczenie ospy wietrznej jest przede wszystkim objawowe. Podaje się leki przeciwgorączkowe, czasem przeciwświądowe. Dodatkowo stosuje się preparaty nakładane bezpośrednio na skórę. U osób z osłabioną odpornością lub w ciężkim przebiegu choroby stosuje się leki przeciwwirusowe.
  • Odra. Leczy się ją tylko objawowo, np. lekami przeciwkaszlowymi i przeciwgorączkowymi.
  • Szkarlatyna. Stosuje się antybiotyki z grupy penicylin, a w przypadku uczulenia na nie – makrolidy.
  • Krztusiec. W początkowym okresie stosuje się antybiotyk, w późniejszym – leczenie objawowe.
  • Różyczka. Stosuje się jedynie leczenie objawowe. Przez kilka dni zaleca się leżenie w łóżku, a w razie wysokiej gorączki – leki obniżające temperaturę.
  • Świnka. Leczy się ją objawowo, np. lekami przeciwgorączkowymi.
  • Mononukleoza. Leczenie mononukleozy zakaźnej jest tylko objawowe, jednak często pojawiają się nadkażenia bakteryjne, a te leczy się antybiotykami.


Czytaj też: Rodzice mylą te zaburzenia z niezdarnością dziecka. To może być poważna choroba! (wideo)

Autor: Joanna Grzegorzewska / Jacek Krajl