​Choroba Alzheimera – objawy, leczenie, przyczyny

Choroba Alzheimera (potocznie „alzheimer”) jest chorobą zwyrodnieniową mózgu (neurodegeneracyjną). Objawy choroby Alzheimera to m.in. problemy z pamięcią (zaburzenia pamięci krótkotrwałej), problemy z orientacją przestrzenną, apatia, wahania nastroju, napady agresji, omamy i urojenia. Wyróżnia się trzy etapy choroby: łagodny, umiarkowany i zaawansowany – objawy nasilają się w zależności od jej stadium. Przyczyny choroby Alzheimera nie zostały do końca poznane – większość zachorowań to przypadki sporadyczne. Jakie są pierwsze objawy choroby Alzheimera?

Choroba Alzheimera (potocznie „alzheimer”) jest chorobą zwyrodnieniową mózgu (neurodegeneracyjną). Objawy choroby Alzheimera to m.in. problemy z pamięcią (zaburzenia pamięci krótkotrwałej), problemy z orientacją przestrzenną, apatia, wahania nastroju, napady agresji, omamy i urojenia. Wyróżnia się trzy etapy choroby: łagodny, umiarkowany i zaawansowany – objawy nasilają się w zależności od jej stadium. Przyczyny choroby Alzheimera nie zostały do końca poznane – większość zachorowań to przypadki sporadyczne. Jakie są pierwsze objawy choroby Alzheimera?

Pierwszy raz chorobę opisał w 1906 roku Alois Alzheimer, niemiecki neuropatolog. Na posiedzeniu Towarzystwa Neuropsychiatrii Południowo-Zachodnich Niemiec w Tybindze Alzheimer opisał studium przypadku „choroby kory mózgowej” u 56-letniej pacjentki.


U chorej zaobserwowano objawy: zaburzenia pamięci i orientacji czasoprzestrzennej, problem z wykonywaniem prostych czynności domowych, zmienność nastrojów. W badaniu mózgu pacjentki po jej śmierci stwierdzono liczne zwyrodnienia komórek nerwowych. Sam Alzheimer nazywał opisany wówczas zespół dolegliwości „chorobą zapominania”, kilka lat później w środowisku lekarskim zaczęto używać nazwy „choroba Alzheimera”, którą oficjalnie przyjęto w 1967 roku na kongresie lekarzy w Lozannie.


Co to jest choroba Alzheimera?

Choroba Alzheimera to postępująca i nieuleczalna choroba neurodegeneracyjna – zaliczana do grupy zaburzeń otępiennych (odpowiada za większość przypadków ogólnego otępienia). Najczęściej choroba Alzheimera występuje u osób starszych (po 65. roku życia), częściej u kobiet – pierwsze objawy choroby interpretowane są jako objawy starości, dlatego choroba często wykrywana jest dopiero w kolejnych stadiach.


Leczenie choroby Alzheimera ma charakter objawowy – celem jest niwelowanie symptomów choroby.


Czytaj też: Jak rozpoznać chorobę Alzheimera? 7 alarmujących symptomów


Choroba Alzheimera – objawy

  • zaburzenia pamięci;
  • problemy z pamięcią krótkotrwałą;
  • problemy z uczeniem się nowych rzeczy;
  • obniżenie sprawności psychicznej;
  • wahania nastroju;
  • osłabienie zainteresowań;
  • zaburzenia orientacji przestrzennej;
  • zaburzenia orientacji w czasie;
  • zaburzenia wzrokowo-przestrzenne;
  • niepokój, apatia, przygnębienie, myśli samobójcze;
  • halucynacje i urojenia;
  • spowolnione ruchy;
  • nietrzymanie moczu i stolca (na późniejszych etapach);
  • nagłe wybuch złości, agresja.


Czytaj też: Choroba Alzheimera – etapy. Jak szybko postępuje choroba Alzheimera?

Choroba Alzheimera – przebieg

  • 1. stadium choroby Alzheimera – w początkowym stadium choroby można zaobserwować zmianę osobowości i zmianę zachowań. Pacjent z chorobą Alzheimera na tym etapie choroby odkłada przedmioty w nietypowe miejsca – ma problemy z ich znalezieniem. Na tym etapie choroby pacjent może kilka razy powtarzać te same kwestie (nawet w trakcie jednej rozmowy), mieć problemy z obsługiwaniem nowych urządzeń i uczeniem się nowych rzeczy. Czasami obserwuje się również zaburzenia kontroli emocjonalnej, gubienie drogi na dobrze znanych trasach.
  • 2. stadium choroby Alzheimera – nasilają się objawy i zaburzenia zachowania, chory może nie rozpoznawać bliskich osób. Poza agresją słowną u pacjenta może występować agresja fizyczna. Często pojawiają się omamy, halucynacje i urojenia (np. przekonanie chorego, że został okradziony przez kogoś bliskiego). Pamięć długotrwała może na tym etapie ulec uszkodzeniu.
  • 3. stadium choroby Alzheimera – na tym etapie intensyfikują się zaburzenia ruchowe (przede wszystkim spowolnienie ruchów). Tryb życia staje się coraz bardziej siedzący, może wystąpić nietrzymanie moczu i stolca. Pacjent w zaawansowanym stadium choroby Alzheimera wymaga pomocy w podstawowych czynnościach.
Choroba Alzheimera to postępująca i nieuleczalna choroba neurodegeneracyjna – zaliczana do grupy zaburzeń otępiennych (odpowiada za większość przypadków ogólnego otępienia).


Czytaj też: Jak długo trwa choroba Alzheimera?


Choroba Alzheimera – przyczyny

W przebiegu choroby w mózgu pojawiają się patologiczne białka, które z czasem prowadzą do śmierci komórek nerwowych i zmniejszenia liczby neuronów. W konsekwencji rozwijają się zaburzenia funkcjonowania mózgu.

Nie są znane konkretne przyczyny choroby Alzheimera - istnieje kilka hipotez:

  • hipoteza tau (nieprawidłowości białka tau);
  • hipoteza amyloidowa (depozyty ß-amyloidu);
  • hipoteza cholinergiczna (zmniejszona synteza neuroprzekaźnika acetylocholiny);
  • inne możliwe przyczyny: rozpad mieliny w mózgu; stres oksydacyjny; wirusy opryszczki pospolitej, HHV-1).


Leczenie choroby Alzheimera ma charakter objawowy – celem jest niwelowanie symptomów choroby.

Jakie są czynniki ryzyka choroby Alzheimera?


  • wiek (ryzyko choroby rośnie z wiekiem);
  • płeć (częściej chorują kobiety);
  • geny (1,5-5 proc. przypadków występuje rodzinnie);
  • brak kontaktów społecznych;
  • mało aktywności fizycznej;
  • nadciśnienie tętnicze;
  • niewydolność serca;
  • cukrzyca typu 2.;
  • otyłość.

Choroba Alzheimera – leczenie

Leczenie choroby Alzheimera ma charakter objawowy – celem jest niwelowanie symptomów choroby. W leczeniu farmakologicznym stosuje się m.in.:


  • donepezil (pobudza układ nerwowy, poprawia funkcje poznawcze, stosowany jest w przypadkach łagodnego lub średnio ciężkiego ogólnego otępienia),
  • rywastygmina (inhibitor cholinoesteraz, może mieć pozytywny wpływ na ubytki funkcji poznawczych – m.in. pamięci, myślenia),
  • galantamina (ułatwia przewodnictwo nerwowe),
  • memantyna.


Poza leczeniem farmakologicznym zalecane są inne metody: ćwiczenia orientacji, ćwiczenia pamięci, muzykoterapia, fizjoterapia, terapia sztuką oraz inne zajęcia fizjoterapeutyczne.


Czytaj też: Badania diagnostyczne i farmakoterapia w chorobie Alzheimera

Autor: Jacek Krajl