Zwiększa ryzyko problemów z sercem u młodych. Cholesterol - badanie, normy, dieta

Co trzeci Polak między 18. a 34. rokiem życia ma zbyt wysoki poziom cholesterolu. Co gorsza, większość tych młodych ludzi nic o tym nie wie. A jeśli nie wie, to nic z tym nie robi. A jeśli nic nie robi, to... pierwszy krok do nieszczęścia

Co trzeci Polak między 18. a 34. rokiem życia ma zbyt wysoki poziom cholesterolu. Co gorsza, większość tych młodych ludzi nic o tym nie wie. A jeśli nie wie, to nic z tym nie robi. A jeśli nic nie robi, to... pierwszy krok do nieszczęścia

Jaki obraz pojawia się przed oczami większości z nas, gdy słyszymy hasło „cholesterol”? Dojrzałego mężczyzny objadającego się kiełbaską z grilla lub seniora pochylonego nad soczystą karkówką. Bo mówi się, że podwyższony poziom cholesterolu zdarza się „w pewnym wieku”, bo powszechne jest przekonanie, że na zapchane żyły, zawał serca, udar pracuje się całe życie, a 30 lat to nawet nie połowa, bo w telewizji masło „obniżające” cholesterol reklamują seniorzy, a nie ludzie młodzi... Oczywiście to prawda. Rzeczywiście problemy z cholesterolem mają mężczyźni po 50. roku życia i kobiety po menopauzie, rzeczywiście konsekwencje błędów żywieniowych popełnianych za młodu odczujemy na starość, ale...






... prawdą jest też to, że coraz częściej zbyt wysoki poziom cholesterolu dotyczy ludzi całkiem młodych: 18-latków, 20-latków i 30-latków. I jest tak samo groźny dla ich zdrowia jak dla seniorów, a nawet bardziej. Z ostatnich badań wynika bowiem, że nawet nieznaczne podwyższenie cholesterolu u osób młodszych zwiększa ryzyko późniejszych problemów z sercem nawet o 40 proc.!


A wszystko przez to, że młodzi nie robią nic, żeby to zmienić, bo po pierwsze, nie czują potrzeby robienia badań, po drugie – nawet jeśli o podwyższonym poziomie cholesterolu dowiedzą się przez przypadek – sprawę bagatelizują. A to niestety prowadzi do miażdżycy, i to w wieku, w którym – teoretycznie – choroba nie ma prawa się rozwinąć.


Miażdżyca – krok do udaru


Do miażdżycy dochodzi po długoletnim procesie odkładania się w ścianie tętnic złogów cholesterolu, które przyjmują formę tzw. blaszek miażdżycowych mogących istotnie zmniejszyć przepływ krwi w naczyniu, a w najgorszym przypadku doprowadzić do jego całkowitego zapchania.


Miażdżyca to choroba przewlekła, postępująca i groźna: miażdżyca tętnic mózgu powoduje jego niedokrwienie i zmiany psychiczne, to przez nią dochodzi do pęknięć naczyń i udarów; miażdżyca tętnic wieńcowych jest jedną z przyczyn choroby wieńcowej, a miażdżyca aorty może prowadzić do powstania tętniaka.


Miażdżyca nie boli, co oznacza, że na pierwszym etapie nie daje żadnych objawów. Pierwsze symptomy pojawiają się, gdy zmiany są już zaawansowane, czyli w sytuacji, kiedy serce i układ krążenia przestają dobrze funkcjonować.






Co to jest cholesterol?


Cholesterol to organiczny związek chemiczny, substancja tłuszczowa, lipid z grupy steroidów. Występuje w tkankach i osoczu krwi. I jest niezbędny do funkcjonowania organizmu: odgrywa ważną rolę w pracy mózgu, jest budulcem błon komórkowych, bierze udział w produkcji hormonów, kwasów żółciowych, umożliwia przyswajanie witaminy D. Sam w sobie nie jest więc szkodliwy. Groźny staje się dopiero w nadmiarze. Co może powodować wzrost choleterolu?


Czytaj też:


Dieta a cholesterol


Głównym źródłem cholesterolu powinien być organizm (produkuje go wątroba oraz ściany jelit), ale w praktyce... W dzisiejszych czasach młodzi ludzie często stosują dietę wysokotłuszczową i wysokocukrową, od zdrowych produktów wolą żywność przetworzoną, a zamiast wody piją słodkie napoje gazowane i energetyki. Cholesterol z pożywienia jest więc dostarczany do organizmu w nadmiarze – organizm nie jest w stanie wykorzystać go na swoje potrzeby.


Gospodarkę cholesterolową w organizmie zaburzają tłuste produkty pochodzenia zwierzęcego i wszystkie zawierające duże ilości nasyconych kwasów tłuszczowych, np. wyroby cukiernicze, słodycze oraz produkty wysokoprzetworzone. Produkty roślinne, nawet te o dużej zawartości tłuszczu, nie zawierają cholesterolu.


Dieta śródziemnomorska to dieta z niewielkim udziałem mięsa i tłuszczów zwierzęcych, za to obfitująca w produkty zbożowe, warzywa, owoce i oliwę z oliwek, a to oznacza, że spełnia wszystkie warunki, by być dietą stosowaną przy podwyższonym poziomie cholesterolu.

Naukowcy uważają bowiem, że żywienie bogate w węglowodany skrobiowe, błonnik pokarmowy, antyoksydanty i flawonoidy (warzywa i owoce), przy jednoczesnym niewielkim spożyciu tłuszczów, cukrów oraz białka zwierzęcego, może chronić przed odkładaniem się w tętnicach złogów złego cholesterolu.


Otyłość a cholesterol


W wyniku złej diety oraz braku aktywności fizycznej młodzi ludzie coraz częściej cierpią na nadwagę i otyłość. I jest to na tyle duży problem, że Światowa Organizacja Zdrowia umieściła otyłość na liście chorób cywilizacyjnych.

Warto przy tym pamiętać, że nadmiar kilogramów to krok nie tylko do pojawienia się problemów z cholesterolem, a więc groźba chorób serca i układu krążenia, ale i niebezpieczeństwo ujawnienia się cukrzycy typu 2.



Genetyka a cholesterol


Genetyka to bardzo ważny czynnik ryzyka u młodych ludzi, jeśli nie najważniejszy, choć do niedawna niedoceniany. Tymczasem z danych medycznych bezsprzecznie wynika, że w większości przypadków młode osoby mające podwyższony poziom cholesterolu we krwi mają rodzica, który zmaga się z tym samym problemem (zazwyczaj są to defekty enzymów odpowiedzialnych za prawidłowy metabolizm lipidów).

Co ciekawe, tacy młodzi ludzie najczęściej są szczupli, co dodatkowo osłabia ich chęć do zrobienia sobie badań profilaktycznych.


Dobry i zły cholesterol


W naszych organizmach występuje cholesterol dobry (HDL) i ten, który wpędza nas w kłopoty, czyli cholesterol zły (LDL). Ten drugi prowadzi do zwężenia światła naczyń krwionośnych, co z kolei powoduje utrudniony przepływ krwi i zmniejsza ilość tlenu.

Jak można obniżyć poziom złego cholesterolu? Wydaje się to proste: lekarze zalecają aktywność fizyczną i dietę ograniczającą spożywanie tłuszczów nasyconych, czyli niskocholesterolową, a taką jest np. dieta śródziemnomorska.


Chcąc obniżyć stężenie złego cholesterolu, warto wprowadzić do swojego menu zdrowe tłuszcze: roślinne (np. siemię lniane) i rybne (np. tuńczyk, łosoś, śledź), czyli takie, które bogate są w wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3.


Ruch to lekarstwo nie tylko na problemy z zapchanymi tętnicami. Wystarczy regularny wysiłek 3 razy w tygodniu po 30 minut, żeby poprawić drożność naczyń i zmniejszyć szkodliwe działanie cholesterolu. Organizm, a więc i układ krążenia, szybciej się regeneruje i uwalnia od toksyn. Ruch ułatwia również zrzucanie zbędnych kilogramów, co dodatkowo pomaga obniżyć poziom cholesterolu. U osób regularnie chodzących na basen, siłownię, jeżdżących na rowerze, biegających czy spacerujących z kijkami ryzyko choroby wieńcowej spada niemal o połowę.


Podwyższony poziom cholesterolu - objawy


Podwyższony poziom cholesterolu bardzo długo nie daje żadnych niepokojących objawów. Dlatego nie czekając na groźne skutki, lepiej go kontrolować. Najlepiej zrobić to już po 20. roku życia i powtarzać co 5 lat, a w wieku dojrzalszym – jeszcze częściej.

Widocznymi objawami wysokiego poziomu cholesterolu są tzw. żółtaki cholesterolowe, czyli białożółte, wypukłe plamki tworzące się u niektórych osób w kącikach oczu, na powiekach, łokciach, kolanach – ale pojawiają się one głównie u osób z dziedzicznymi zaburzeniami gospodarki lipidowej.




Cholesterol normy

  • Norma cholesterolu całkowitego (TC) we krwi wynosi poniżej 200 mg/dl (5,2 mmol/l).
  • Podwyższony poziom cholesterolu to 200-250 mg/dl (5,1-6,5 mmol/l).
  • O poziomie znacznie podwyższonym mówimy, gdy jego wartość przekracza 250 mg/dl (>6,5 mmol/l).

Na poziom cholesterolu we krwi może mieć wpływ źle funkcjonująca tarczyca. Niedoczynność powoduje podwyższenie poziomu cholesterolu, nadczynność – obniżenie.


Lipidogram – badanie na cholesterol


Lipidogram to badanie laboratoryjne, które określa poziom gospodarki lipidowej w organizmie. Zleca się je po to, aby poznać zawartość poszczególnych frakcji tłuszczowych u pacjenta.

Wyniki obejmują stężenie: tzw. złego cholesterolu LDL (low-density lipoprotein), dobrego cholesterolu HDL (high-density lipoprotein) oraz trójglicerydów (TG).

Aby określić lipidogram, wystarczy mała próbka krwi pobranej z żyły. Badanie najlepiej wykonać na czczo, z samego rana. Aby wynik był prawidłowy, ostatni posiłek trzeba spożyć 12 godzin przed pobraniem krwi. Istotne jest, aby w dzień poprzedzający badanie nie stosować głodówki, ani nie najadać się do syta, ponieważ wynik może być wówczas zafałszowany.


Czytaj też:


Badanie cholesterolu - jak często?

Badanie cholesterolu powinno być przeprowadzone obowiązkowo u kobiet powyżej 45. roku życia i u mężczyzn powyżej 35. roku życia. Jeśli istnieje ryzyko nieprawidłowości, lipidogram trzeba wykonać nawet u osób, które skończyły 20 lat.

Badanie cholesterolu można wykonać w warunkach domowych – służy do tego test do badania poziomu cholesterolu we krwi pobranej z palca. Test można kupić w aptece.


Tekst pochodzi z kwietniowego wydania miesięcznika "Świat Zdrowia". Zobacz numery archiwalne