By widzieć więcej

Z pewnością jest wiele pytań, które chciałabyś zadać okuliście, ale albo nie masz okazji, albo zapominasz. Zapytaliśmy więc specjalistę za ciebie. Na pytania odpowiadała dr Anna Piwowarczyk z Centrum Okulistyki Krak-Vision  w Krakowie.

1. Co to jest ptoza? Jak ją leczyć?


Ptoza, czyli inaczej opadnięcie powieki, to nieprawidłowo niskie ustawienie powieki górnej w stosunku do gałki ocznej. Przyczyny ptozy mogą być związane z: nabytymi zaburzeniami unerwienia, wrodzonymi zaburzeniami unerwienia (np. zespół Markusa Gunna), zmianami zwyrodnieniowymi w obrębie powieki (w związku z wiekiem, pooperacyjne), uszkodzeniem powieki związanym z obecnością blizn, guzów, obrzęku, wrodzonym lub nabytym uszkodzeniem mięśni powiekowych.

Badanie u okulisty wykazuje jedno- lub obustronne zwężenie szpary powiekowej z różnego stopnia zaburzeniem ruchomości powieki górnej. Wada może być częściowo lub całkowicie zlikwidowana poprzez zabieg operacyjny. We wrodzonym opadnięciu powieki moment zabiegu uzależniony jest od stopnia opadnięcia i przeprowadza się go najczęściej u dzieci w wieku przedszkolnym.


2. Niedrożne kanaliki łzowe u niemowląt – jak wygląda leczenie?


Niedrożność dróg łzowych u niemowląt to bardzo częsty problem. Jest związany z tym, że po urodzeniu dzieci mają często niedrożny dolny koniec przewodu nosowo-łzowego (uchodzący do jamy nosowej). Niedrożność objawia się łzawieniem i wydzieliną ropną, pojawiającą się w pierwszych tygodniach życia.

W ramach leczenia stosuje się masaż okolic przewodu nosowo-łzowego oraz krople z antybiotykiem. Dolegliwość zazwyczaj przechodzi samoistnie w pierwszych miesiącach życia. Jeśli jednak objawy nie ustępują, konieczne jest sondowanie dróg łzowych, które przeprowadza się w wieku 4-5 miesięcy. W krajach Europy Zachodniej zabieg sondowania dróg łzowych wykonuje się dopiero po ukończeniu przez dziecko 12 miesiąca życia.


3. Jakich środków używają okuliści do rozszerzenia źrenic przy badaniu oka?


Podczas badania okulista używa kropli poszerzających źrenicę – tzw. mydriatyków. Poszerzenie źrenic ma na celu dokładne zbadanie dna oka i wady refrakcji. Najczęściej używane krople to Tropikamid 0,5 lub 1 proc. Efekt działania leku utrzymuje się przez kilka godzin (zwykle około 120 minut) i powoduje pogorszenie ostrości wzroku oraz nadwrażliwość na światło. Stąd po badaniu nie należy prowadzić samochodu i trzeba chronić oczy przed słońcem.


4. Jakie są przyczyny zeza zbieżnego u dzieci? Jak przebiega leczenie?


Zez zbieżny jest najczęstszym zezem występującym u dzieci. Pojawia się zarówno u niemowląt, jak i u dzieci starszych. Istnieje wiele przyczyn zeza. Najczęstszą jest wada wzroku (nadwzroczność) jednego lub obojga oczu, w wielu przypadkach połączona z niedowidzeniem (osłabieniem ostrości wzroku jednego lub obojga oczu). Rzadsze przyczyny to porażenie mięśni ocznych lub zmiany w obrębie gałki ocznej (blizny, guzy). Zez w każdym przypadku wymaga dokładnego badania okulistycznego. Okulista określa ostrość wzroku, wadę refrakcji oczu, ogląda przedni odcinek i dno oczu. U starszych dzieci ustala kąt zeza i stopień widzenia obuocznego. Leczenie zależy od przyczyny zeza. W przypadku wad wzroku wymaga dokładnej korekcji okularowej i leczenia ewentualnego niedowidzenia (zasłanianie oka lepiej widzącego – tzw. obturacja oraz ćwiczenia pleoptyczne). Czasami konieczne jest leczenie operacyjne zeza. W przypadku tzw. zezów wtórnych, spowodowanych innymi chorobami oczu, terapia polega na ustaleniu i leczeniu jego przyczyny.


5. Czy można przedawkować krople do oczu?


Krople oczne to leki jak każde inne i oczywiście je także można przedawkować. Niektóre z nich mogą powodować poważne powikłania ogólne, takie jak zaburzenia rytmu serca czy wahania ciśnienia tętniczego. Większość kropli może wykazywać niekorzystne działanie miejscowe, jak np. podrażnienie spojówki, ubytki nabłonka rogówki, wysuszenie oka. Oczywiście nie dotyczy to wszystkich kropli. Należy jednak przeczytać ulotkę dołączoną do kropli. Po podaniu leku wskazane jest kilkuminutowe uciśnięcie punktów łzowych, aby zapobiec wchłanianiu się leku.


6. Jakie są przyczyny jaskry?


Jaskra to choroba polegająca na uszkodzeniu nerwu wzrokowego przez ciśnienie panujące w gałce ocznej. Istnieje kilka typów jaskry, przy czym najczęstszym typem jest jaskra z otwartym kątem przesączania. Na jej rozwój wpływa wiele czynników, które mogą być połączone z innymi chorobami, takimi jak m.in. cukrzyca, miażdżyca, choroby kariologiczne, jak również wady wzroku znacznego stopnia. Nie bez znaczenia jest także obciążenie genetyczne. Częstotliwość występowania jaskry zwiększa się z wiekiem. W początkowym okresie jaskra jest chorobą bezobjawową, dlatego tak ważne są badania przesiewowe.

Innym typem jaskry jest jaskra zamykającego się kąta. W jej przebiegu może wystąpić ostry atak jaskry, połączony z silnym bólem gałki ocznej i pogorszeniem widzenia. Występuje także jaskra wtórna, towarzysząca innym chorobom oka, jak również jaskra wrodzona. W diagnostyce jaskry wykorzystuje się szereg badań, m.in. pole widzenia, pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego, badanie dna oka, badania obrazowe (HRT, OCT, GDx). Jaskrę leczy się stosując leki miejscowe w postaci kropel. W niektórych przypadkach konieczne jest leczenie laserowe lub zabieg operacyjny.


7. Jakie są przyczyny zaćmy?


Zaćma to stopniowe zmętnienie soczewki oka, powodujące pogarszanie się ostrości wzroku. W początkowym okresie może powodować zmiany wady refrakcji, rozproszenie światła, a nawet jednooczne widzenie podwójne. Najczęstszym typem zaćmy jest zaćma starcza. Istnieje też zaćma wtórna, towarzysząca innym chorobom oka (np. stanom zapalnym) i chorobom ogólnoustrojowym (np. cukrzyca). Nie mamy możliwości powstrzymania rozwoju zaćmy, można go tylko w niewielkim stopniu spowalniać dzięki stosowaniu odpowiednich kropli. Zaćmę leczy się również operacyjnie, poprzez usunięcie zaćmionej soczewki i wszczepienie na jej miejsce soczewki sztucznej.


8. Jakie są przyczyny i jak wygląda leczenie stanów zapalnych powiek: gradówki, jęczmienia oraz zapalenia brzegów powiek?


Gradówka, czyli torbiel gruczołów powiekowych Meiboma, jest przewlekłym stanem zapalnym, związanym z zablokowaniem ujścia gruczołów. To niebolesny, twardy guzek w obrębie powieki. Niektóre gradówki ustępują samoistnie lub pod wpływem maści. W pozostałych przypadkach konieczne jest leczenie chirurgiczne – nacięcie i wyłyżeczkowanie gradówki.

Jęczmień to ostry, gronkowcowy stan zapalny mieszków włosowych i gruczołów powiekowych. Charakteryzuje się występowaniem bolesnego obrzęku zapalnego powieki. Do zakażenia gronkowcem może dojść np. poprzez pocieranie oczu brudnymi rękoma. Leczenie polega na stosowaniu maści antybiotykowych i ciepłych okładów. Czasem konieczne jest nacięcie zmiany.

Zapalenie brzegów powiek to bardzo częsta dolegliwość o nie do końca jasnej etiologii. Wiąże się je z łojotokiem i infekcjami gronkowcowymi. Często towarzyszy mu zapalenie spojówek. Objawy to zaczerwienienie i pogrubienie brzegu powieki, łuski i drobne ropnie u podstawy rzęs, zaburzenie wzrostu rzęs, pieczenie oczu, okresowe zaburzenia widzenia. Leczenie jest często mało skuteczne. Stosuje się krople i maści antybiotykowe i sterydowe, sztuczne łzy, czasem antybiotyki podawane ogólnie. Bardzo ważna jest higiena brzegów powiek (ciepłe okłady, usuwanie wydzieliny).


9. Jakie są przyczyny i jak wygląda leczenie alergicznego zapalenia spojówek?


Alergiczne zapalenie spojówek – ostre lub przewlekłe – jest związane z kontaktem z alergenem (pleśń, pyłki, sierść zwierząt, kosmetyki). Charakteryzuje się swędzeniem oczu, łzawieniem, zaczerwienieniem z towarzyszącym obrzękiem spojówek i powiek o różnym nasileniu. Leczenie polega na unikaniu kontaktu z alergenem, stosowaniu kropli antyalergicznych i czasem kropli sterydowych.


10. Co może oznaczać uczucie piasku pod oczami? Czy ten problem można ignorować?


Uczucie piasku pod powiekami jest częstym objawem podrażnienia spojówek, zazwyczaj w przebiegu tzw. zespołu suchego oka. Często występuje u osób pracujących przy komputerze lub przy sztucznym świetle. Zwykle pomocne jest stosowanie kropli nawilżających – sztucznych łez, które są dostępne w aptece bez recepty. W przypadku braku poprawy należy zgłosić się do okulisty w celu wykluczenia poważnych problemów ocznych.

Autor: Aneta Żukowska
zez