Bezsenność to problem zdrowotny współczesnych nastolatków

Problem ten dotyka zwłaszcza nastolatków w wieku od 15 do 19 lat. Według badań przeprowadzonych przez Collegium Medicum UJ kłopoty ze snem ma już blisko 40 proc. dzieci i młodzieży!


Strach przed nocą, brak snu, trudności z zasypianiem, wybudzanie się w środku nocy, poczucie bycia niewyspanym – takie stany coraz częściej dotyczą uczącej się młodzieży, a to oznacza jedno – coraz więcej polskich uczniów cierpi na bezsenność.Zdaniem specjalistów to niezwykle niepokojące zjawisko, ponieważ niewyspany młody człowiek nie tylko gorzej się rozwija, ale także cierpi na różnego rodzaju zaburzenia emocjonalne, lęki, nerwice oraz zmaga się z nadpobudliwością i agresją.


>>> Melisa – na stres, nerwy, niepokój i nie tylko


Rola snu

Jak bardzo zdrowy sen jest ważny dla człowieka, wie chyba każdy z nas. Nie każdy jednak zdaje sobie sprawę, że dla młodych ludzi jest on ważny w dwójnasób. Młody organizm podczas snu nie tylko odpoczywa, ale także się regeneruje, a mózg porządkuje zebrane w ciągu dnia informacje. Dzięki temu może prawidłowo się rozwijać zarówno psychicznie, jak i fizycznie.

Dodatkowo zdrowy, a więc odpowiednio długi, głęboki, spokojny i nieprzerwany sen pozwala zachować jasność umysłu, poprawia zdolność koncentracji, wzmacnia układ odpornościowy i utrzymuje pozytywne nastawienie do świata. Brak snu u dziecka, zarówno młodszego, jak i starszego, to nie tylko podkrążone oczy, blada cera, ale także problemy z koncentracją i uczeniem się. Regularny brak snu może również powodować rozdrażnienie, huśtawki nastroju, trudności z zapamiętywaniem, a jeśli ten stan będzie się przedłużać – także zaburzenia depresyjne oraz wspomniane już nerwice czy stany lękowe.


>>> Nie możesz zasnąć? Domowe sposoby na bezsenność


Problemy w szkole i w domu

Stres, problemy osobiste – to najczęściej wprowadza organizm ludzki w stan napięcia nerwowego, które uniemożliwia relaks, zaśnięcie i spokojny sen. „No tak, problemy w pracy, w małżeństwie, kłopoty finansowe – to może być stresujące, ale czym może się stresować piętnastolatek? Przecież to dziecko, jakie ono może mieć kłopoty?” – zapyta pewnie niejeden rodzic, a my na tak postawione pytanie odpowiemy: „Dziecko może mieć kłopoty, i to ogromne”. Przynajmniej w swoim mniemaniu. A wszystko zależy od jego wrażliwości.

Czasami drobnostka, taka jak niezaproszenie na urodziny do kolegi, może okazać się problemem „nie do przeżycia”. Albo słabe stopnie, gdy inni koledzy i koleżanki nie mają żadnych problemów z nauką albo gdy taka zła ocena jest odpowiednio „komentowana” przez rodziców. Lub nauczycielka, która śmieje się z nastolatka przy całej klasie, mówiąc „ale ty Kowalski jesteś głupi”. Albo niezbyt nowoczesny telefon komórkowy czy niezbyt modne ubrania. Może to też być problem całkiem poważny, np. nękanie przez kolegę ze starszej klasy czy poczucie bycia gorszym od reszty rówieśników.


Ile powinien trwać sen? Dorosłym wystarcza 7-8 godzin snu, otyle nastolatki powinny spać już około 9-10 godzin, młodsze dzieci 12 godzin, a te najmłodsze jeszcze dłużej, np. noworodki aż 16-17 godzin na dobę.


Wrażliwa psychika plus choroby

Przyczyną kłopotów ze snem u młodych ludzi może też być choroba tarczycy, nerek czy długotrwały ból albo zażywanie substancji psychoaktywnych, takich jak kofeina. Niekiedy bezsenność jest wynikiem schorzeń psychosomatycznych, czyli chorób somatycznych, w powstaniu których istotny udział mają czynniki psychologiczne, głównie emocjonalne (emocje przyczyniające się do powstania chorób psychosomatycznych to m.in. te ujawniające się w sytuacjach konfliktowych, różne frustracje oraz gniew – zwłaszcza jeśli są tłumione i przeżywane wielokrotnie). Zdarza się też, że przyczyną bezsenności są narkotyki lub – i to coraz częściej – tzw. dopalacze. Na szczęście bezsenność o każdym podłożu można, a nawet powinno się leczyć. Trzeba tylko wiedzieć jak.

Czytaj więcej:



Gdzie szukać pomocy?

Jeśli dziecko ma kłopoty ze snem, pomóc może lekarz rodzinny lub lekarz pierwszego kontaktu. Albo, jeśli problemem są narkotyki bądź dopalacze, terapeuta specjalizujący się w leczeniu uzależnień. Ale może okazać się też, że pomocy udzieli tylko psycholog lub psychiatra. Bezsenność u dzieci i młodzieży jest bowiem, jak już wspomnieliśmy, często związana z problemami natury psychicznej. Nie musi to być od razu poważna, długotrwała choroba, ale np. jakaś przejściowa blokada, tymczasowy stan „nieobecności” czy nieodnajdywania się w rzeczywistości szkolnej, podwórkowej czy innej, ale zawsze wynikający z jakiegoś konkretnego powodu, który najszybciej rozpozna i pozwoli się go pozbyć znawca ludzkiej duszy.

Oczywiście z niektórymi kłopotami młody człowiek może uporać się sam, ale po pierwsze, nie wiadomo, jak długo będzie to trwało, a po drugie – nie ma pewności, że tak się stanie. Dlatego najlepiej byłoby, aby dziecko jak najszybciej trafiło do lekarza specjalisty, który najprawdopodobniej, oprócz poznania źródła problemu, a później znalezienia sposobu na jego rozwiązanie, zaproponuje farmakoterapię. I tu ważna informacja: o ile są leki typowo nasenne i przeciwlękowe, od których można się uzależnić, o tyle w przypadku leków przeciwdepresyjnych stosowanych w leczeniu bezsenności nie ma takiego niebezpieczeństwa, bo te leki nie uzależniają.


Jak pomóc dziecku z bezsennością?

Pojawia się pytanie, jak dziecku, które cierpi na zaburzenia snu, pomóc mogą rodzice. I czy w ogóle mogą coś zrobić? Mogą. Przede wszystkim nie wolno im bagatelizować problemu. To raz. Dwa, oprócz zabrania dziecka do lekarza rodzice mogą zrobić coś jeszcze: nie powinni pozwalać młodemu człowiekowi drzemać w ciągu dnia (np. po powrocie ze szkoły, nawet jeśli jest – jak sam mówi – bardzo zmęczony) ani siedzieć przed komputerem czy z komórką w ręku tuż przed snem. Powinni za to zachęcić go do zwiększenia aktywności fizycznej, ustalić stałą porę udawania się na spoczynek i godzinę wstawania, zapewnić dziecku ciszę i ciemność w sypialni oraz lekkostrawny posiłek przed snem (dania ciężkostrawne, tłuste są w takiej sytuacji zakazane). Ważne jest też, by przed udaniem się młodego człowieka do łóżka nie wprowadzać nerwowej atmosfery: nie gniewać się, nie rozmawiać na „trudne” tematy, nie przepytywać. O ile to możliwe, rzecz jasna. I uwaga! Bez konsultacji z lekarzem rodzice nie powinni podawać swoim dzieciom żadnych leków nasennych i uspokajających, nawet tych na bazie ziół i popularnych roślin egzotycznych.


>>>Zmiana czasu – jak wpływa na zdrowie?


Fot. Pixabay


Autor: Joanna Grzegorzewska