Badanie TSH – jak się przygotować? Czy trzeba być na czczo?

​Badanie TSH to badanie hormonalne, które wykorzystywane jest m.in. w diagnostyce chorób tarczycy (niedoczynność i nadczynność tarczycy). Oznaczenie poziomu TSH często zlecane jest też w przypadku problemów z zajściem w ciążę, a w czasie ciąży badanie TSH wykonuje się kilka razy, gdyż może wykazać nieprawidłowości gospodarki hormonalnej zagrażające zarówno matce, jak i dziecku. Jak przygotować się do badania TSH? Ile kosztuje badanie? Czy trzeba być na czczo?

​Badanie TSH to badanie hormonalne, które wykorzystywane jest m.in. w diagnostyce chorób tarczycy (niedoczynność i nadczynność tarczycy). Oznaczenie poziomu TSH często zlecane jest też w przypadku problemów z zajściem w ciążę, a w czasie ciąży badanie TSH wykonuje się kilka razy, gdyż może wykazać nieprawidłowości gospodarki hormonalnej zagrażające zarówno matce, jak i dziecku. Jak przygotować się do badania TSH? Ile kosztuje badanie? Czy trzeba być na czczo?

Aby zrozumieć, co to jest badanie TSH i w jakim celu się je wykonuje, warto na początek rozwinąć skróconą nazwę badania. Akronim „TSH” (od ang. thyroid-stimulating hormone) to tyreotropina – hormon glikoproteinowy, który powstaje w przysadce mózgowej. TSH wpływa na funkcjonowanie tarczycy – pobudza ją do wydzielania hormonów tarczycowych - tyroksyny (T4) oraz trójjodotyroniny (T3), powoduje też zwiększenie masy tarczycy i prawidłowego przepływu krwi przez tarczycę.


Prawidłowy wynik TSH – przy pozostałych wynikach utrzymanych w normie – oznacza więc, że tarczyca pracuje prawidłowo. Wynik powinien być jednak zawsze interpretowany przez lekarza – pojedynczy wskaźnik w badaniu laboratoryjnym nie jest podstawą do stawiania pełnej diagnozy.


Badanie TSH – koniecznie na czczo?

Czy badanie TSH trzeba robić na czczo? Poziom TSH bada się w surowicy krwi - do badania zaleca się przystąpić na czczo, ale nie jest to niezbędne. Najbardziej wiarygodne wyniki umożliwi wykonanie badania TSH na czczo - bez jedzenia co najmniej 8 godzin przed badaniem.


Badanie TSH – jak się przygotować?

Do badania TSH nie trzeba się specjalnie przygotowywać – badanie polega na pobraniu z żyły łokciowej w punkcie pobrań przychodni lub w ośrodku laboratoryjnym.


Co może mieć wpływ na wynik TSH?

Ważnym zaleceniem jest wykonanie badania TSH w godzinach porannych (jeśli to kolejne badanie w cyklu diagnostycznym, to warto je wykonać w podobnej porze do ostatniego badania). Wyniki badań TSH mogą się różnić w zależności od pory dnia. Ważnym czynnikiem jest stan psychiczny – silny stres, podobnie jak duży wysiłek fizyczny przed badaniem, może mieć wpływ na wynik.


Ile kosztuje badanie TSH bez skierowania?

W zależności od laboratorium badanie TSH kosztuje od 15 do 60 zł.


Kto powinien wykonać badanie TSH?

Badanie TSH zlecane jest w przypadku podejrzenia choroby tarczycy. Inne objawy, które mogą wskazywać na konieczność wykonania badania poziomu TSH:


  • problemy z miesiączką;
  • zaburzone miesiączkowanie (za długie lub za krótkie miesiączki);
  • kołatanie serca;
  • inne zaburzenia rytmu serca (nierówne bicie, arytmia);
  • rozdwajanie się paznokci;
  • wypadanie włosów;
  • chroniczne zmęczenie, osłabienie;
  • pobudzenie, zdenerwowanie, rozdrażnienie;
  • wahania nastroju;
  • nagła utrata masy ciała;
  • problem ze schudnięciem mimo diety;
  • zimne poty;
  • uczucie gorąca;
  • mdłości;
  • powracające problemy pokarmowe (zaparcia, biegunki);
  • problem z zajściem w ciążę;
  • obrzęki.

Czytaj też: Choroba Hashimoto a niedoczynność tarczycy – różnice


Badanie TSH – wyniki i norma

Norma TSH uzależniona jest m.in. od wieku, płci oraz metody diagnostycznej danego laboratorium. Inne normy dotyczą również kobiet w ciąży w poszczególnych trymestrach.


  • Norma w badaniu TSH u osób dorosłych: 0,4 do 4,0 ml U/l (w niektórych laboratoriach: 0,32 do 5,0 mU/l)


Badanie TSH – normy w ciąży


  • Norma w badaniu TSH w 1. trymestrze: 0,1 do 2,5 mIU/l;
  • Norma w badaniu TSH w 2. trymestrze: 0,1 do 3,0 mIU/l;
  • Norma w badaniu TSH w 3. trymestrze: 0,1 do 3,0 mIU/l.


Niski poziom TSH – na co może wskazywać?


Niski poziom TSH może wskazywać na:

  • nadczynność tarczycy,
  • niedoczynności przysadki (tzw. niedoczynność tarczycy typu wtórnego),
  • zespół pozatarczycowy,
  • chorobę Gravesa-Basedowa.


Objawy nadczynności tarczycy to m.in. wahania nastroju, rozdrażnienie, duszność, zaburzenia miesiączki, kołatanie serca.


Zbyt niski poziom TSH w badaniu może również wynikać z przyjmowania niektórych leków (np. dopamina, fenytoina) oraz podeszłego wieku.


Wysoki poziom TSH – na co może wskazywać?


Zbyt wysoki poziom TSH może wskazywać na:

  • niedoczynność tarczycy,
  • gruczolak przysadki mózgowej,
  • niedoczynność kory nadnerczy typu pierwotnego.


Objawy niedoczynności tarczycy to m.in.: stopniowe zwiększanie masy ciała bez wyraźnej przyczyny, zaburzone miesiączkowanie, problemy skórne, zmęczenie, senność, bóle stawów i mięśni.


Zbyt wysoki poziom TSH w badaniu może również wynikać z przyjmowania niektórych leków (np. interferon, leki przeciwtarczycowe - tyreostatyki).


Czytaj też: Objawy choroby Hashimoto

Autor: Jacek Krajl / fot. 123RF