Antydepresanty - rodzaje, zastosowanie, działanie, skutki uboczne. Antydepresanty a ciąża

Codziennie miliony osób zażywają najróżniejsze substancje, które wpływają na działanie mózgu i pomagają wygrać z depresją, a to oznacza jedno – problem jest poważny. Co więc powinniśmy wiedzieć o tych substancjach? Jakie tajemnice kryją antydepresanty?


Antydepresanty to nic innego jak leki antydepresyjne, które znane są również pod nazwą tymoleptyków. Zalicza się je do tzw. leków psychotropowych, a te od ponad 50 lat z powodzeniem stosuje się w leczeniu różnych zaburzeń psychicznych.


>>> Jak rozpoznać i leczyć depresję


Na lęki i depresję

Leki antydepresyjne korzystnie oddziałują na stan psychiczny i somatyczny osób cierpiących na depresję – tłumaczą specjaliści. Łagodzą stany stresowe, zwalczają zaburzenia snu oraz poprawiają ogólne samopoczucie chorego. Leki antydepresyjne wpływają także na stężenie serotoniny i noradrenaliny.

W opracowaniach medycznych przeczytamy również, że leki antydepresyjne wykazują dodatkowo działanie przeciwlękowe, dlatego są stosowane w leczeniu niektórych zaburzeń psychicznych, charakteryzujących się występowaniem stanów lękowych, np. lęku społecznego, lęku panicznego oraz w terapii osób cierpiących na stany lęku uogólnionego.

Antydepresanty są wykorzystywane w leczeniu nerwicy natręctw.

Leki antydepresyjne wpływają również na zmianę postrzegania siebie, co sprawia, że chorzy na depresję czują się silniejsi i pewniejsi.


>>> Nowa choroba psychiczna na liście WHO. W Polsce może chorować ponad 2 miliony osób

Rodzaje antydepresantów

Wśród leków antydepresyjnych wyróżnia się trzy główne grupy:

  • trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TLPD),
  • selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)
  • inhibitory monoaminooksydazy (IMAO).


TLPD należą do najstarszej grupy antydepresantów. Jak działają? Najprościej rzecz ujmując, wpływają na wzrost stężenia dwóch neuroprzekaźników: noradrenaliny i serotoniny i pobudzają ośrodkowy układ nerwowy. Dzięki złożonym procesom, które TLPD inicjują w mózgu, chorzy czują wyraźną poprawę nastroju i samopoczucia.

Działanie SSRI ogranicza się do wybiórczego hamowania wychwytu zwrotnego samej serotoniny. Proces przyczynia się do wzrostu stężenia serotoniny w przestrzeni zewnątrzkomórkowej i stymulacji receptorów, które znajdują się na błonach komórkowych. W rezultacie nastrój pacjenta istotnie się poprawia.

IMAO są grupą leków, których mechanizm działania polega na blokowaniu czynności monoaminooksydazy A. To specjalny enzym, który bierze udział w rozkładzie noradrenaliny, serotoniny i dopaminy. Powstrzymanie procesów rozkładu skutkuje wyższym stężeniem tych neuroprzekaźników w neuronach i szczelinie synaptycznej.


>>> Psychoterapia poznawczo-behawioralna - sprawdzona metoda leczenia depresji


Antydepresanty - dla kogo?

TLPD wykorzystuje się w leczeniu depresji, i to o różnej etiologii, np. depresji endogennej, maskowanej, nerwicowej.

SSRI zaleca się chorym z lekką i umiarkowaną depresją. Leki podaje się też w ramach profilaktyki pacjentom cierpiącym z powodu nawracających zaburzeń depresyjnych.

IMAO wykazują działanie antydepresyjne. Stosuje się je również w leczeniu fobii społecznych.


>>> Naturalne antydepresanty. Dieta na depresję i poprawienie nastroju


Skutki uboczne antydepresantów

Skutki uboczne antydepresantów są różne w poszczególnych grupach leków przeciwdepresyjnych – zwracają uwagę specjaliści. Jedne z nich działają bardziej toksycznie na organizm, drugie mniej. Objawy niepożądane antydepresantów mogą pojawić się także w wyniku ich nieodpowiedniego połączenia ze sobą lub spożycia z niektórymi pokarmami. Może wtedy wystąpić tzw. zespół serotoninowy czy tzw. efekt serowy (efekt sera).

Skutki uboczne trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych (TLPD) obejmują zarówno objawy psychiczne i neurologiczne, jak i objawy somatyczne, a wśród nich m.in. senność lub bezsenność, zaburzenia koncentracji, upośledzenie pamięci, podniecenie psychoruchowe, silne drżenie mięśniowe, szczególnie drżenia rąk, osłabienie lub zwiększenie apetytu, nudności.

Skutki uboczne selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) są mniejsze w porównaniu z TLPD ze względu na ich wybiórcze działanie wobec receptorów serotoninowych oraz adrenergicznych. Są to m.in. nudności, biegunka, jadłowstręt, zaburzenia snu, bóle głowy.

Skutki uboczne inhibitorów monoaminooksydazy (IMAO) zależą od konkretnej generacji tych leków. Najbardziej charakterystycznym zespołem objawów niepożądanych jest tzw. efekt serowy. Leki te hamują metabolizm niektórych aminokwasów, głównie tyraminy, w wyniku czego pojawiają się silne, niebezpieczne przełomy nadciśnieniowe. Ze względu na to przy zażywaniu tych leków nie wolno spożywać serów pleśniowych, czerwonego wina, owoców cytrusowych, bananów i innych produktów zawierających tyraminę.


>>> Zioła na poprawę nastroju


Antydepresanty a ciąża

Zażywanie leków antydepresyjnych przez kobiety w ciąży znacznie zwiększa ryzyko wcześniactwa – przestrzegają naukowcy z USA.

„Kobiety w ciąży, u których zdiagnozowano depresję, wymagają terapii niestandardowej, spersonalizowanej. Nasze badania nie oznaczają, że z leczenia depresji trzeba w czasie ciąży zrezygnować. Ale środki farmakologiczne mogą być podawane tylko wtedy, kiedy inne metody leczenia, np. psychoterapia, nie dają efektów” – twierdzi dr Krista Huybrechts. Zespół pod jej kierunkiem przeanalizował opisane w literaturze przypadki ciąż zakończonych przedwczesnym porodem, w których matka stosowała leki antydepresyjne, oraz prace dotyczące zażywania antydepresantów w czasie ciąży. Naukowcy doszli do wniosku, że komplikacje ciążowe, do których należy przedwczesny poród, są spowodowane nie depresją matki, ale stosowanymi przez nią lekami antydepresyjnymi.


Uwaga, interakcje!

SSRI nie wolno zażywać łącznie z TLPD lub z inhibitorami MAO ze względu na możliwość wystąpienia silnych objawów zatrucia. Jest to tzw. zespół serotoninowy i wynika on z dużej ilości serotoniny w mózgu. Pojawiają się zaburzenia świadomości, zwiększone napięcie mięśniowe, drgawki, hipertermia, dreszcze, poty, podwyższony nastrój, tzw. wesołkowatość. Leki te blokują także enzymy cytochromu P540 w wątrobie, dlatego też mogą powodować szereg interakcji z innymi lekami.

Fot. Pixabay


Tekst pochodzi z listopadowego numeru magazynu "Świat Zdrowia"


Autor: Joanna Grzegorzewska