​Amylaza w moczu i surowicy. Na czym polega badanie aktywności amylazy?

Czym jest amylaza? To enzym wytwarzany głównie przez trzustkę. Amylaza odpowiada za trawienie wielocukrów – enzym ten rozkłada wielocukru na cukry proste. Oznaczenie amylazy w moczu lub we krwi wykonywane jest m.in. w przypadku podejrzenia ostrego zapalenia trzustki, przewlekłego zapalenia trzustki, choroby ślinianek, ostrego bólu brzucha. Jak wyglądają badania poziomu amylazy?

Czym jest amylaza? To enzym wytwarzany głównie przez trzustkę. Amylaza odpowiada za trawienie wielocukrów – enzym ten rozkłada wielocukru na cukry proste. Oznaczenie amylazy w moczu lub we krwi wykonywane jest m.in. w przypadku podejrzenia ostrego zapalenia trzustki, przewlekłego zapalenia trzustki, choroby ślinianek, ostrego bólu brzucha. Jak wyglądają badania poziomu amylazy?

Okres półtrwania amylazy w surowicy krwi jest krótki – z tego powodu to oznaczenie poziomu amylazy w moczu jest uważane za badanie bardziej precyzyjne od badania amylazy w surowicy krwi – i może pomóc w rozpoznaniu chorób trzustki (w tym m.in. ostrego i przewlekłego zapalenia trzustki). Wysoki poziom amylazy w moczu zawsze świadczy o wzroście aktywności amylazy we krwi.


Co to jest amylaza?

Zadaniem amylazy w organizmie jest rozkładanie wielocukrów w procesie hydrolizy. Co to oznacza w praktyce? Amylaza bierze udział w trawieniu węglowodanów, rozbijając cząsteczki wielocukrów do postaci cząsteczek maltozy. Cały ten proces zachodzi w jelicie cienkim, jamie ustnej i dwunastnicy.


Co prawda amylaza produkowana jest przede wszystkim przez trzustkę, ale wydzielana jest również do śliny (czyli produkowana przez ślinianki – a bodźcem do jej powstawania jest spożywanie pokarmu). Dzięki amylazie możliwy jest więc wstępny proces trawienia – pokarm następnie trafia do żołądka, wydzielana jest amylaza trzustkowa i zachodzi kolejny proces – trawienia węglowodanów do cukrów prostych.


Czym jest amylaza ślinowa?

Amylaza ślinowa, enzym białkowy, występuje w ludzkiej ślinie – jej zadaniem jest wstępny proces trawienia węglowodanów.


Czym jest amylaza trzustkowa?

Amylaza trzustkowa jest enzymem trawiennym produkowanym w trzustce, ale działającym aktywnie w dwunastnicy. Enzym ten uczestniczy w w trawieniu białek oraz cukrów.


Amylaza w moczu – wskazania do badania

  • objawy ostrego zapalenia trzustki (nagły ból brzucha - ból w nadbrzuszu; wymioty; gorączka; zatrzymanie gazów; żółtaczka; zaparcia; przyspieszona akcja serca; bolesne powłoki brzuszne)
  • objawy przewlekłego zapalenia trzustki (nawracający ból brzucha w nadbrzuszu; wzdęcia; biegunka tłuszczowa; wymioty; utrata masy ciała; zmiany skórne)
  • objawy wskazujące na choroby wątroby (wzdęcia i uczucie ciężaru w nadbrzuszu po posiłkach; bezsenność; krwawienia z nosa i dziąseł; nietolerancja alkoholu oraz pokarmów smażonych i tłustych)
  • objawy wskazujące na choroby ślinianek (suchość w ustach; obrzęk ślinianek)


Amylaza w moczu – przygotowanie. Jak pobrać mocz do badania?

  1. mocz do badania należy oddać rano (po nocnym odpoczynku) do sterylnego pojemnika na mocz;
  2. należy umyć dokładnie ręce i okolicę zewnętrznego ujścia cewki moczowej;
  3. następnie należy zdjąć wieczko z pojemnika na mocz (nie dotykać palcami wnętrza pojemnika);
  4. mocz do badania należy pobrać ze środkowego strumienia.
  5. po pobraniu moczu do badania należy w ciągu godziny dostarczyć próbkę do laboratorium.


Czytaj też: Badanie ogólne moczu – wyniki, normy, cena


Amylaza we krwi – przygotowanie

Przed badaniem amylazy w surowicy należy być przynajmniej 8 godzin na czczo. Oznaczenia aktywności amylazy to badanie, które polega na pobraniu niewielkiej ilości krwi – nie wymaga specjalnych przygotowań i nie ma przeciwwskazań do wykonania badania.


Czytaj też: Badanie OB – odczyn Biernackiego: norma, wyniki, cena


Amylaza w moczu i amylaza we krwi – cena badania

Cena badania w przypadku oznaczenia amylazy to ok. 10 zł (w zależności od laboratorium cena może się różnić)


Amylaza w moczu – norma

  • Norma w badaniu amylazy w moczu: < 650 U/l


amylaza w moczu - badanieBadanie amylazy w moczu może pomóc w diagnostyce chorób trzustki i wątroby / 123RF


Amylaza w surowicy krwi - norma:

  • Norma w badaniu amylazy we krwi: 25-125 U/I


Wyniki amylazy – zarówno w badaniu amylazy we krwi, jak i w moczu, powinny być interpretowane przez lekarza.


Za wysoka, za niska amylaza we krwi – możliwe przyczyny

Zbyt wysoki poziom amylazy we krwi może wskazywać na takie choroby i dolegliwości, jak zapalenie pęcherzyka żółciowego; kamica żółciowa; zapalenie otrzewnej; zaostrzenie w przewlekłym zapaleniu trzustki; kwasica ketonowa w cukrzycy.


Za niski poziom amylazy we krwi może wskazywać na martwicę trzustki, poważne uszkodzenie wątroby (np. w wyniku zatrucia lekami).


amylaza w surowicy krwi - badanieBadanie amylazy we krwi może pomóc w wykryciu m.in. zapalenia pęcherzyka żółciowego; kamicy żółciowej; zapalenia otrzewnej; zaostrzenie w przewlekłym zapaleniu trzustki / 123RF


Za wysoka, za niska amylaza w moczu – możliwe przyczyny

  • Podwyższona aktywność amylazy w moczu (amylazuria) może wskazywać m.in. na takie choroby i dolegliwości, jak: ostre zapalenie trzustki; zaostrzenie przewlekłego zapalenia trzustki; kamica żółciowa; niedrożność jelit; zapalenie pęcherzyka żółciowego; zapalenie otrzewnej; niedrożność przewodu wyprowadzającego sok trzustkowy; ciąża pozamaciczna; perforacja (pęknięcie) wrzodu dwunastnicy lub żołądka; choroba nowotworowa: nowotwór trzustki, nowotwór tarczycy, nowotwór jajnika, nowotwór gruczołu krokowego, nowotwór płuc.
  • Niski poziom amylazy w moczu może wynikać z przyjmowania niektórych leków lub wskazywać m.in. na choroby wątroby, choroby nerek, mukowiscydozę.


Panel enzymów trzustkowych

Rozszerzenie diagnostyki w celu dokładnej oceny przewodu trzustkowego i pracy trzustki polega najczęściej na wykonaniu USG i panelu enzymów trzustkowych (amylaza, lipaza, fosfataza).

Autor: Jacek Krajl