Biseptol

  • Skład

    5 ml zawiesiny zawiera 200 mg sulfametoksazolu i 40 mg trimetoprimu. Lek zawiera maltitol oraz p-hydroksybenzoesany.

  • Działanie

    Lek przeciwbakteryjny - połączenie sulfonamidu (sulfametoksazolu) z pochodną diaminopirymidyny (trimetoprimem) w stosunku 5:1 (ko-trimoksazol). Skojarzenie składników pozwoliło na uzyskanie, oprócz działania bakteriostatycznego, także działania bakteriobójczego. Sulfametoksazol blokuje syntezę kwasu dihydrofoliowego (konkurując z kwasem p-aminobenzoesowym), a trimetoprim blokuje przemianę kwasu dihydrofoliowego w kwas tetrahydrofoliowy (hamując reduktazę kwasu dihydrofoliowego). W efekcie prowadzi to do zahamowania syntezy puryn, DNA i RNA. Wykazuje szerokie spektrum działania, rzadko też powstają oporne szczepy bakteryjne. Hamuje in vitro rozwój bakterii Gram-dodatnich, m.in.: paciorkowców (Streptococcus pneumoniae, Streptococcus agalactiae, Streptococcus viridans), gronkowców (Staphylococcus aureus, Staphylococcus saprophyticus) oraz bakterii Gram-ujemnych, m.in.: większości pałeczek Enterobacteriaceae (Salmonella spp., Shigella spp., Klebsiella spp., Proteus mirabilis, Proteus vulgaris, Enterobacter spp., Serratia spp., Escherichia coli), Moraxella catarrhalis, Haemophilus influenzae, Morganella morganii, Yersinia spp., Brucella spp., Neisseria meningitidis, Neisseria gonorrhoeae, Vibrio cholerae, Nocardia asteroides, a także Pneumocystis carinii, Chlamydia trachomatis. Nie działa na prątki, wirusy, większość bakterii beztlenowych i grzyby. Przed rozpoczęciem leczenia zaleca się wykonanie oznaczenia wrażliwości in vitro. Ko-trimoksazol podany doustnie wchłania się szybko i niemal całkowicie w górnym odcinku jelita cienkiego. Po 60 min występuje lecznicze stężenie we krwi i tkankach, utrzymujące się ok. 12 h. Z białkami osocza sulfametoksazol wiąże się w ok. 60%, trimetoprim w ok. 45%. Oba składniki przenikają do tkanek i płynów ustrojowych, m.in. do płuc, migdałków podniebiennych, płynu mózgowo-rdzeniowego, gruczołu krokowego i nerek, płynu ucha środkowego, wydzieliny oskrzeli i pochwy, a także do mleka kobiecego i przez barierę łożyska. Oba związki są metabolizowane w wątrobie do nieczynnych pochodnych: sulfametoksazol w 20%, trimetoprim w 20-25%. Wydalane są głównie z moczem: 20% sulfametoksazolu i ok. 60% trimetoprimu w postaci niezmienionej, pozostała część w postaci metabolitów.

  • Wskazania

    Zakażenia dróg oddechowych - nagłe zaostrzenie przewlekłego zapalenia oskrzeli, w przypadku gdy istnieją powody przemawiające za zastosowaniem sulfametoksazolu i trimetoprymu zamiast jednoskładnikowego antybiotyku. Zapalenie zatok, ostre zapalenie ucha środkowego - wyłącznie po badaniu bakteriologicznym. Ostre i przewlekłe zakażenia układu moczowego i gruczołu krokowego. Zakażenia przenoszone drogą płciową: wrzód miękki. Zakażenia przewodu pokarmowego: dur brzuszny i paradury, czerwonka bakteryjna, cholera (jako leczenie wspomagające obok uzupełniania płynów i elektrolitów), biegunka podróżnych wywołana przez enterotoksyczne szczepy E. coli. Inne zakażenia bakteryjne (leczenie możliwie w połączeniu z innymi antybiotykami), np. nokardioza. Lek można zastosować po rozważeniu stosunku korzyści do ryzyka w porównaniu z innymi dostępnymi lekami, sprawdzeniu danych epidemiologicznych i oporności bakterii. Wskazania lecznicze są ograniczone do zakażeń wywołanych przez drobnoustroje wrażliwe na kotrimoksazol. Należy uwzględnić oficjalne zalecenia dotyczące stosowania leków przeciwbakteryjnych.

  • Przeciwwskazania

    Nadwrażliwość na sulfonamidy, trimetoprim lub substancje pomocnicze preparatu. Ciężka niewydolność wątroby. Ciężka niewydolność nerek (CCr

  • Środki ostrożności

    Unikać stosowania u niemowląt 

  • Ciąża i laktacja

    Trimetoprim i sulfametoksazol przenikają przez łożysko i mogą powodować nieprawidłowości u płodu (wykazano związek między narażeniem na działanie antagonistów kwasu foliowego i występowaniem wad rozwojowych) - należy unikać stosowania ko-trimoksazolu w ciąży, szczególnie w I trymestrze, chyba że oczekiwane korzyści dla matki przewyższają ryzyko dla płodu. Jeśli lek stosuje się w ciąży, należy rozważyć podawanie kwasu foliowego. Stosowanie w końcowym okresie ciąży jest przeciwwskazane. Znaczące ilości leku przenikają od matki do płodu i utrzymują się przez kilka dni u noworodka. Sulfametoksazol konkuruje z bilirubiną o wiązanie się z albuminami osocza, dlatego jeśli lek jest podawany matce w przed porodem, u noworodka może wystąpić i zaostrzyć się hiperbilirubinemia oraz związana z tym żółtaczka jąder podkorowych mózgu (to teoretyczne ryzyko jest szczególnie istotne u noworodków ze zwiększonym ryzykiem hiperbilirubinemii, czyli u urodzonych przed terminem lub z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej). Trimetoprim i sulfametoksazol przenikają do mleka kobiecego - nie stosować w okresie karmienia piersią.

  • Efekty uboczne

    Bardzo często: hiperkaliemia. Często: kandydoza, ból głowy, nudności, biegunka, wysypka. Niezbyt często: wymioty. Bardzo rzadko: leukopenia, neutropenia, trombocytopenia, agranulocytoza, niedokrwistość megaloblastyczna, niedokrwistość aplastyczna, niedokrwistość hemolityczna, methemoglobinemia, eozynofilia, plamica, hemoliza u pacjentów z niedoborem G-6-PD, zespół choroby posurowiczej, anafilaksja, alergiczne zapalenie mięśnia sercowego, obrzęk naczynioruchowy, gorączka polekowa, alergiczne zapalenie naczyń, choroba Schonleina-Henocha, guzkowe zapalenie tętnic, toczeń rumieniowaty układowy, hipoglikemia, hiponatremia, jadłowstręt, depresja, omamy, aseptyczne zapalenie opon mózgowych, drgawki, zapalenie nerwów obwodowych, ataksja, zaburzenia równowagi, szumy uszne, zawroty głowy, kaszel, skrócony oddech, nacieki płucne (powyższe objawy ze strony układu oddechowego mogą być wczesnym wskaźnikiem nadwrażliwości oddechowej, która bardzo rzadko może być śmiertelna), zapalenie błony śluzowej języka i (lub) jamy ustnej, rzekomobłoniaste zapalenie okrężnicy, zapalenie trzustki, zapalenie błony naczyniowej oka, zwiększenie aktywności aminotransferaz we krwi, zwiększenie stężenia bilirubiny, żółtaczka i martwica wątroby (mogą być śmiertelne), nadwrażliwość na światło, złuszczające zapalenie skóry, wysypka polekowa, rumień wielopostaciowy, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka, ból stawów, ból mięśni, zaburzenie czynności nerek (czasami raportowane jako niewydolność nerek), śródmiąższowe zapalenie nerek. Działania niepożądane związane z zakażeniem Pneumocystis jiroveci (P. carinii) wywołującym pneumocystozowe zapalenie płuc (PJP). Bardzo rzadko: ciężkie reakcje nadwrażliwości, wysypka, gorączka, neutropenia, trombocytopenia, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, rabdomioliza, hiperkaliemia, hiponatremia. Obserwowano ciężkie reakcje nadwrażliwości po podaniu dużych dawek, stosowanych w leczeniu PJP i wówczas konieczne jest przerwanie stosowania leku. Jeśli wystąpią objawy zahamowania czynności szpiku kostnego, należy podać pacjentowi folinian wapnia (5-10 mg/dobę). Ciężkie reakcje nadwrażliwości obserwowano u pacjentów z PJP, którzy ponownie byli leczeni trimetoprimem z sulfametoksazolem, czasami po kilkudniowej przerwie w stosowaniu. Rabdomiolizę obserwowano u pacjentów z pozytywnym mianem HIV, otrzymujących ko-trimoksazol zapobiegawczo lub w leczeniu PJP.

  • Działanie z innymi lekami

    U pacjentów w podeszłym wieku, otrzymujących równocześnie ko-trimoksazol oraz leki moczopędne, zwłaszcza z grupy tiazydów, zwiększa się częstość występowania małopłytkowości ze skazą krwotoczną. Sulfametoksazol może wypierać warfarynę z albumin osocza i przedłużać czas protrombinowy u pacjentów otrzymujących leki przeciwzakrzepowe - kontrolować aktualny czas krzepnięcia. Wypiera metotreksat z połączeń z białkami, zwiększając zawartość wolnej frakcji metotreksatu we krwi. Jeśli leczenie ko-trimoksazolem jest uznane za właściwe u pacjentów otrzymujących inne leki działające antagonistycznie w stosunku do kwasu foliowego, jak metotreksat, należy rozważyć suplementację kwasu foliowego. Ko-trimoksazol wydłuża T0,5 fenytoiny (ryzyko nasilenia działania fenytoiny) - kontrolować stan pacjenta i stężenia fenytoiny we krwi. Nasila działanie leków przeciwcukrzycowych pochodnych sulfonylomocznika (ryzyko hipoglikemii). Stosowany z lekami, które mogą zwiększać stężenie potasu we krwi nasila hiperkaliemię - zachować ostrożność. Stosowany z pirymetaminą w dawkach >25 mg/tydzień (lek przeciwmalaryczny) zwiększa ryzyko wystąpienia niedokrwistości megaloblastycznej. U pacjentów po przeszczepieniu nerki, leczonych ko-trimoksazolem i cyklosporyną, obserwowano przemijające zaburzenia czynności przeszczepionej nerki, objawiające się zwiększeniem stężenia kreatyniny w surowicy; jest to prawdopodobnie wywołane działaniem trimetoprimu. Indometacyna może zwiększać stężenia sulfametoksazolu we krwi. Podczas jednoczesnego stosowania ko-trimoksazolu i ryfampicyny przez tydzień, obserwowano skrócenie T0,5 trimetoprimu; nie ma to jednak znaczenia klinicznego. Trimetoprym może hamować wydalanie i zwiększać stężenia we krwi leków, które w fizjologicznym pH występują w postaci kationu i są częściowo wydalane przez nerki (np. prokainamid, amantadyna); w takich warunkach zwiększone może być także stężenie trimetoprimu. Może zwiększać stężenie digoksyny we krwi (zwłaszcza u osób w podeszłym wieku). Ko-trimoksazol stosowany z zydowudyną zwiększa ryzyko zaburzeń hematologicznych - należy kontrolować obraz krwi. Może osłabiać skuteczność trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych. Trimetoprym zwiększa narażenie na lamiwudynę o 40%. Lamiwudyna nie wpływa na farmakokinetykę trimetoprimu oraz sulfametoksazolu.

  • Dawkowanie

    Doustnie. Dzieci: 30 mg sulfametoksazolu + 6 mg trimetoprimu/kg mc./dobę. W leczeniu szczególnie ciężkich zakażeń dawki można zwiększyć o 50%. Zazwyczaj, dzieci w wieku 6 tyg. do 5 mies.: 2,5 ml co 12 h; 6 mies. do 5 lat: 5 ml co 12 h; 6-12 lat: 10 ml co 12 h. Dorośli i dzieci w wieku >12 lat: zwykle 20 ml co 12 h. Dawka minimalna i do długotrwałego leczenia (>14 dni): 10 ml co 12 h. W leczeniu szczególnie ciężkich zakażeń: 30 ml co 12 h. Zakażenie płuc wywołane przez Pneumocystis carinii: maksymalnie 100 mg sulfametoksazolu + 20 mg trimetoprimu/kg mc./dobę, w 4 dawkach podzielonych podawanych co 6 h przez 14 dni. Pacjenci z niewydolnością nerek - CCr >30 ml/min: zwykła dawka; CCr 15-30 ml/min: 1/2 zwykłej dawki; CCr

  • Uwagi

    Lek nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, chyba że występują takie objawy niepożądane, jak zawroty głowy. Ko-trimoksazol może wpływać na wyniki oznaczania stopnia konkurencyjnego wiązania się metotreksatu z białkami osocza, gdy jako białka do badań używa się bakteryjnej reduktazy dihydrofoliowej (nie odnotowuje się wpływu na wyniki, gdy metotreksat jest oznaczany za pomocą testu radioimmunologicznego); może zaburzać wyniki oznaczania kreatyniny za pomocą zasadowego pikrynianu Jaffe'go (zawyża stężenie kreatyniny o ok. 10%), zaburzenia funkcjonalne wydzielania kanalikowego kreatyniny mogą powodować fałszywy spadek szacowanego poziomu klirensu kreatyniny.

  • Danych o lekach dostarcza: