Gdy lekarz skieruje cię na zabieg koronarografii (potocznie zwany cewnikowaniem), przygotuj się na dobę lub dwie w szpitalu. Sam zabieg nie boli, przeprowadza się go w znieczuleniu miejscowym. Trwa nie dłużej niż 30-45 minut. W dniu badania musisz być na czczo. Nie odstawiaj dotychczasowo przyjmowanych leków – zwłaszcza aspiryny. W dniu zabiegu nie należy przyjmować: insuliny,  doustnych leków przeciwcukrzycowych – szczegółowo ustal to ze swoim lekarzem prowadzącym.

Przed badaniem zazwyczaj należy ogolić pachwiny (jeśli stosowane będzie dojście udowe), wziąć prysznic. Kobiety powinny zmyć lakier z paznokci rąk i stóp, naturalny różowy kolor paznokci bowiem oznacza dla lekarza podczas badania, że pacjentka jest w dobrym stanie.

Badanie pomaga zdiagnozować stan mięśnia serca i naczyń zaopatrujących go w krew. Wykonuje się je w specjalistycznej pracowni hemodynamicznej, w której podstawowym narzędziem jest angiograf – aparat do zdjęć RTG. Znajdują się tam też zestawy cewników i prowadnic, którymi podawany jest specjalny płyn, tzw. kontrast, bezpośrednio do tętnic. Po umieszczeniu pacjenta w pozycji leżącej na stole hemodynamicznym do jego ciała przyklejane są elektrody monitorujące pracę serca. Wcześniej należy usunąć protezy zębowe i wszelką biżuterię.
Obecnie standardowo stosowane jest głównie dojście naczyniowe, tzw. promieniowe i sporadycznie udowe. Dojście udowe znajduje się w pachwinie prawej lub w lewej (tętnica udowa),  dojście promieniowe w okolicy nadgarstka. O wyborze dojścia naczyniowego decyduje lekarz. (Np. w Pracowni Hemodynamiki w Szpitalu Grochowskim w Warszawie obecnie do 95% zabiegów wykonywanych jest z dojścia promieniowego, pozostałe z dojścia udowego).

Aby zbadać naczynia wieńcowe pacjenta, lekarz, po uprzednim znieczuleniu miejscowym, wprowadza, poprzez nacięcie w pachwinie lub zgięciu łokciowym, do tętnicy cewnik (plastikową rurkę): najpierw igłą angiograficzną nakłuwana jest tętnica – można odczuć ciepło na udzie lub na dłoni. W trakcie badania nie można się poruszyć. Przez igłę angiograficzną wprowadzany jest prowadnik (rodzaj drutu) diagnostyczny, który wędruje przez tętnicę biodrową do aorty. Usuwana jest igła angiograficzna, po pozostawionym prowadniku jak po szynie wprowadzana jest tzw. koszulka naczyniowa, rodzaj rurki plastikowej o różnej średnicy (od 2 mm do 3,5 mm). Dzięki koszulce i prowadnikowi do aorty wprowadzane są cewniki diagnostyczne.

Lekarz umieszcza odpowiedni cewnik najpierw w lewej tętnicy wieńcowej, a następnie w prawej. W dalszej kolejności podawany jest strzykawką kontrast (płyn, dzięki któremu tętnice wieńcowe widoczne są dla aparatu rentgenowskiego, którym robione będą zdjęcia tętnic podczas zabiegu). Gdy kontrast wypełnia tętnicę wieńcową, lekarz nagrywa cały proces.

Podczas zabiegu lekarz może zmieniać położenie łóżka, prosić pacjenta o zmianę trybu oddychania, by mieć jak najpełniejszy obraz funkcjonowania naczyń. Ocenia ich stan na bieżąco oraz dokumentuje na filmie.

Co można zobaczyć podczas badania? Można bardzo dokładnie ocenić, które naczynia są zwężone lub całkowicie niedrożne, jak pracują ściany serca, ocenić budowę i ewentualne nieprawidłowości przedsionków i komór.
Po badaniu lekarz wyjmuje cewnik i tzw. koszulki naczyniowe, przez które cewnik prowadzony był do tętnicy, uciska tętnicę udową i nakłada opatrunek uciskowy.  Zaleca, by leżeć nieruchomo na plecach przez najbliższe cztery godziny (czasem krócej), nie zginając kończyny, w której przeprowadzany był zabieg, a następnie można zmieniać pozycję leżącą, ale wciąż z wyprostowaną ręką lub nogą. W przeciwnym razie mogą powstać krwiaki w okolicach nakłucia.

Po około 6-8 godzinach można wstać (indywidualnie zaleci lekarz). Jeść można już tuż po badaniu.
By wypłukać kontrast z organizmu, należy pić dużo płynów, najlepiej wody mineralnej – ok. 1-1,5 l po zabiegu.
Wyniki badań znane są po kilku, kilkunastu godzinach (czasami na drugi dzień). Film z badania musi zostać wywołany, oceniony i opisany.

REAKCJE NA KONTRAST

Mogą się zdarzyć bóle głowy, nudności, odruch wymiotny, wysypka, rumień, kaszel i/lub duszności. Od nakłuć naczyń mogą wystąpić krwiaki lub tętniaki. U osób, które łatwo reagują odczynem uczuleniowym na różne substancje (pyłki traw, jedzenie, proszki do prania itp.) po badaniu, a nawet niekiedy w czasie badania pojawia się wysypka skórna, swędzenie. W wyjątkowych wypadkach występują objawy silnej reakcji alergicznej.

Wstrzyknięcie kontrastu nie jest bolesne. Większość pacjentów odczuwa napływającą falę ciepła, zwykle przez 20 do 30 sekund, po czym to wrażenie mija. Jeśli poczujesz jakikolwiek ból w klatce piersiowej, nawet jeśli jest krótki, zgłoś to natychmiast lekarzowi.

PRZECIWWSKAZANIA

Ciąża lub możliwość wczesnej ciąży (druga połowa cyklu miesięcznego), zaawansowana niewydolność nerek, ostra infekcja z wysoką gorączką, obrzęk płuc, zaburzenia psychiczne czy niezdolność pacjenta do wykonywania prostych poleceń, ciężka anemia, czynne krwawienie z przewodu pokarmowego, zaburzenia krzepnięcia krwi, ciężkie nadciśnienie, świeży udar mózgu, ostre reakcje alergiczne na kontrast.

BADANIA PRZED ZABIEGIEM

Konieczne są badania EKG, test wysiłkowy, RTG klatki piersiowej, podstawowa analiza krwi (m.in. morfologia, grupa krwi i krzepliwość), w niektórych przypadkach echo serca.

Warto przed pobytem w szpitalu zaszczepić się przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby (tzw. żółtaczce wszczepiennej). Jeśli masz uczulenie na środki cieniujące (tzw. kontrast) lub/i skłonność do krwawień (skaza krwotoczna) albo chorujesz przewlekle i przyjmujesz leki, zwłaszcza obniżające krzepliwość krwi, poinformuj o tym lekarza.

WSKAZANIA DO KORONAROGRAFII

- świeży zawał serca
- nawracające bóle wieńcowe po przebytym świeżym zawale serca
- podejrzenie zmian w naczyniach wieńcowych
- stabilna choroba wieńcowa
- nawrót bólów wieńcowych po krótkim okresie poprawy
- nieprawidłowy wynik prób obciążeniowych
- groźne zaburzenia rytmu serca w czasie bólu wieńcowego
- wady zastawkowe
- rozwarstwienie lub tętniak aorty wstępującej
- niewydolność serca o możliwej etiologii niedokrwiennej
- przebyte nagłe zatrzymanie krążenia o nieznanej przyczynie.

CO ZABRAĆ NA ZABIEG KORONAROGRAFII

- aktualny dowód ubezpieczenia (podstemplowana książeczka pracownicza, RUMA),
- skierowanie do szpitala od lekarza rodzinnego,
- dokumentację medyczną (karty wypisowe, EKG, wyniki badań testu wysiłkowego oraz echo serca),
- spis ostatnio przyjmowanych leków.