Największy problem stanowi cukrzyca typu 2, bo chorzy mają z reguły poczucie zdrowia. Nic im nie dolega, nic ich nie boli, więc często pierwszą reakcją jest wyparcie. - Nie dostrzegają zagrożenia, bo nie potrzebują insuliny, a leczenie opiera się głównie na wprowadzeniu diety, która powinna być zresztą stosowana przez każdego z nas - mówi dr n. med. Zofia Ruprecht, wojewódzki konsultant w dziedzinie diabetologii dla województwa kujawsko-pomorskiego.

Przyjaciółka - waga

Chory, przede wszystkim powinien regularnie korzystać z wagi, bo cukrzycę typu 2 ma wiele osób otyłych, lubiących dobrze i dużo zjeść. Nie chodzi jednak o to, by odnotowywać przybywanie kolejnych kilogramów. Należy zmniejszyć masę ciała i systematycznie kontrolować swoje postępy w tym względzie.

Warto pamiętać, jak należy chudnąć w sposób właściwy - nie można zaserwować sobie kilkudniowej głodówki, by w ciągu tygodnia odnieść spektakularny sukces. Najkorzystniej jest tracić na wadze w tempie 2 kg miesięcznie. By to osiągnąć, trzeba stosować zalecenia diety zdrowego człowieka: zmniejszyć posiłki, jednocześnie jednak zwiększając ich liczbę do 5-6, ograniczyć lub wyeliminować z menu wszystkie pokarmy, które zawierają dużo tłuszczu lub cukrów prostych.

Lekarze i chorzy nie mają wątpliwości - zmniejszenie nadwagi, a zwłaszcza osiągnięcie prawidłowej masy ciała, zdecydowanie poprawia zarówno komfort życia, jak i... wyniki diabetyka.

Wymiennik i małe oszustwa

W poradniach diabetologicznych znaleźć można wiele ulotek poświęconych zależności między otyłością a cukrzycą. Są w nich tabele kaloryczne, informacje o produktach wskazanych i zakazanych, o konieczności regularnego spożywania posiłków dostarczających podobnej dawki energii. Pojawia się też w nich określenie „wymiennik węglowodanowy". Informuje on o tym, jaka ilość produktu spożywczego zawiera 10 g węglowodanów. A 1WW to na przykład: 10 paluszków, 3 łyżki ugotowanego makaronu, szklanka mleka lub małe jabłko. Znajomość WW dla różnych pokarmów pomaga w utrzymaniu zdrowej diety.

Dobrym pomysłem jest też ograniczenie kaloryczności, w tym zawartości cukru w spożywanych posiłkach. Małe oszustwo, które pozwoli choremu nadal sięgać po ulubione potrawy, co ważne jest na przykład w czasie świąt, bo wówczas najtrudniej stosować się do zalecanej diety. - Na szczęście, święta nie są codziennie i małe odstępstwa od zaleceń w ich czasie nie muszą spowodować od razu wielkich problemów - mówi dr Zofia Ruprecht. - Chorzy z cukrzycą typu 1, doskonale sobie zresztą radzą z dodatkowymi porcjami jedzenia, potrafią bowiem wyliczyć niezbędne dawki insuliny w zależności od ilości pożywienia i wysiłku fizycznego. Na pacjentów z cukrzycą typu 2 nie czyha natomiast od razu tak wielkie niebezpieczeństwo z powodu nadmiaru jedzenia.

Trzeba jeść, gdy się pije

Dla diabetyka najlepszym rozwiązaniem byłoby całkowite pożegnanie z alkoholem, bo obniża poziom cukru we krwi, więc gdy chory na cukrzycę wypije go zbyt dużo, może mu grozić niedocukrzenie. Lekarze nie mają jednak wątpliwości, że wielu z nas trudno odmówić sobie raz na jakiś czas ulubionego drinka. Doradzają więc chorym, jak umiejętnie postępować z alkoholem.

Po pierwsze - nigdy nie wolno spożywać alkoholu na pusty żołądek. Po drugie - należy bawić się w towarzystwie, w którym choć jedna osoba poinformowana jest o chorobie diabetyka. To szalenie ważne, bo objawy niedocukrzenia mogą przypominać skutki nadużycia alkoholu, a wtedy chory może nie otrzymać na czas właściwej pomocy. Po trzecie - trzeba pamiętać, że dla cukrzyka najgorszym rodzajem alkoholu jest piwo (z uwagi na wysoki indeks glikemiczny). Zdecydowanie najlepsze jest wytrawne wino. Drinka lepiej od razu dodatkowo rozcieńczyć wodą.

Spalanie kalorii

Otyłość i cukrzyca typu 2 są bardzo silnie związane nie tylko ze złą dietą, ale również z brakiem ruchu. Aktywność, uprawianie sportu, spacerowanie, pływanie, jazda na rowerze, taniec czy praca w ogródku, mogą więc przynieść wiele korzyści. Ułatwiając utratę zbędnych kilogramów, ruch poprawi jednocześnie poziom cukru we krwi, obniży zbyt wysokie ciśnienie i zbije cholesterol. Ponieważ w czasie aktywności fizycznej wytwarzane są w organizmie endorfiny, choremu poprawi się także samopoczucie. Lepszy będzie sen, mniej dokuczliwy stres, zyska się energię do życia. Diabetykom zalecany jest więc regularny wysiłek fizyczny, jednak nie ekstremalny, a umiarkowany, trwający co najmniej 150 min tygodniowo. Ruch powinien mieć charakter systematyczny, najlepiej ćwiczyć co drugi dzień.

Dlaczego wysiłek fizyczny nie może być zbyt intensywny i długotrwały? Między innymi dlatego, by nie dopuścić do niedocukrzenia. Wybierając się na przejażdżkę rowerową czy podejmując inną aktywność, diabetyk powinien więc mieć przy sobie coś słodkiego na wszelki wypadek. Planując dłuższy wysiłek (powyżej godziny) powinien coś dodatkowego zjeść. Przekąska będzie też niezbędna przed wysiłkiem, jeśli glukometr wskaże poziom cukru poniżej 100 mg/dl. W przypadku wyjątkowo intensywnego dnia, należy częściej niż zwykle badać poziom cukru.