Na szczególne niebezpieczeństwo narażone są stopy cukrzyka. Ich niedostateczne ukrwienie, spowodowane upośledzeniem naczyń krwionośnych przez cukier znajdujący się we krwi, może doprowadzić nawet do amputacji kończyny. Aż 50 proc. przeprowadzanych w Polsce tego rodzaju zabiegów chirurgicznych spowodowanych jest właśnie powikłaniami cukrzycy. Najczęściej spotykanym schorzeniem stóp jest tak zwany zespół stopy cukrzycowej. Występuje on u co dziesiątego diabetyka i charakteryzuje się m.in. występowaniem niedokrwienia kończyn dolnych, co w efekcie prowadzi do zaniku mięśni, deformacji paznokci oraz choroby kości. Cierpi także skóra, która staje się sucha, cienka i łuszcząca. Chorobie towarzyszą  martwica i liczne owrzodzenia.

Proste zasady

Problemem jest także neuropatia, która powoduje m.in. zanik odczuwania bólu. W efekcie nawet rozległe zmiany na stopach mogą pozostać długo niezauważone. By uniknąć późnego rozpoznania zmian, konieczna jest stała obserwacja kończyn oraz ścisłe przestrzeganie zasad higieny. Konieczne są więc ustabilizowanie poziomu cukru we krwi (który powoduje uszkadzanie naczyń krwionośnych) i walka z nadciśnieniem przyspieszającym proces zmian chorobowych.

U osób z rozpoznaną cukrzycą higiena sprowadza się prostych zasad. Szczególnie ważne jest codzienne mycie oraz dokładne osuszanie nóg, zwłaszcza przestrzeni pomiędzy palcami. Należy przy tym pamiętać, by nie stosować kąpieli samych stóp. Neuropatia bowiem zaburzając czucie w nogach, utrudnia właściwą ocenę temperatury wody, przez co łatwiej o poparzenie. Po każdym takim zabiegu pielęgnacyjnym stopy należy nawilżać kremem. Wszystko dlatego, że woda wysusza skórę.

Zdrowe obuwie

Niemniej ważnym elementem prawidłowej higieny stóp jest odpowiednia pielęgnacja paznokci. Powinny być one obcinane regularnie, najlepiej „na płasko”. Przy pedicurze nie należy używać ostrych przyborów, gdyż łatwo się nimi skaleczyć. Osoby chore na cukrzycę powinny także pamiętać o okresowym badaniu stóp. Przynajmniej raz w roku należy udać się z wizytą do odpowiedniego lekarza, a co kilka miesięcy odwiedzić pedicurzystkę. Zdrowe stopy to także prawidłowo dobrane (najlepiej ortopedyczne) obuwie – musi być ono przede wszystkim wygodne. Panowie powinni pożegnać się z modnymi wąskimi butami o długim czubie, panie zaś z wysokimi obcasami. Zaleca się także kupowanie butów o większym rozmiarze. Zaobserwowano bowiem, że osoby z zespołem stopy cukrzycowej mają tendencję do wybierania obuwia o mniejszym niż przed chorobą rozmiarze. Przyczyną takiego zachowania jest wspomniana już neuropatia, powodująca zanik czucia. Diabetycy mają absolutny zakaz chodzenia boso, ponieważ stopy szczególnie narażone są wówczas na skaleczenia i bakterie.

Jama ustna

Charakterystyczna dla cukrzycy utrata odporności sprzyja także rozwijaniu się ognisk zapalnych w jamie ustnej. Są one niezwykle groźne, ponieważ nawet mała rana może doprowadzić do ogólnego zakażenia organizmu. Tutaj również niezbędna jest prawidłowa i regularna higiena. Podwyższony poziom cukru we krwi sprawia, że diabetycy są znacznie bardziej narażeni na ryzyko wystąpienia próchnicy i powstawanie ubytków. Dlatego po każdym posiłku zęby należy nie tylko dokładnie szczotkować, ale i nitkować. Konieczne są także częstsze niż u osób niechorujących na cukrzycę wizyty kontrolne u stomatologa.

Zagrożone są nie tylko zęby, ale i dziąsła, język, a nawet gardło. Jama ustna jest bowiem siedliskiem nie tylko aż 400 szczepów bakterii, ale także wielu gatunków grzybów i drożdżaków. Przy obniżonej cukrzycą odporności i podwyższonym poziomie cukru w organizmie mogą one wywoływać szereg chorób, takich jak drożdżyca jamy ustnej. W tym przypadku mycie zębów może okazać się niewystarczające. Rozwój drobnoustrojów można zahamować za pomocą ziół o działaniu ściągającym i przeciwbakteryjnym – szałwii czy rumianku.