Barbara Kozber rozmawia z dr n. med. Lucyną Kałużną, dermatologiem.

- Jednym z zaburzeń towarzyszących cukrzycy są problemy skórne. Jednak często są one lekceważone.

- Cukrzyca kojarzy nam się najczęściej z różnymi zmianami narządowymi, do których dochodzi na przestrzeni trwania choroby, ale bardzo istotne i znamienne są zmiany skórne towarzyszące, a czasem wręcz poprzedzające ujawnienie się cukrzycy.

Do najczęstszych problemów dermatologicznych należą:

- Silny świąd skóry - uporczywy, nawracający i nieznośny, w dodatku zlokalizowany głównie w okolicach intymnych. Świąd ten często na wiele miesięcy wyprzedza rozpoznanie cukrzycy, a związany jest najprawdopodobniej z pojawiającym się i znacznie przekraczającym normę poziomem glukozy w moczu, prowokującym z kolei wtórne infekcje drożdżakowe. W konsekwencji daje to liczne wyprzenia i ropne wykwity typu czyraków mnogich w pachwinach, na pośladkach, w okolicach płciowych.

- Zniekształcenie i przebarwienie płytek paznokciowych, do którego dochodzi na skutek zmian degeneracyjnych w mikrokrążeniu, czyli w drobnych tętniczkach i naczyniach włosowatych paliczków rąk i stóp. Płytki tracą połysk, zaczynają być matowe, ulegają deformacjom, zaczynają się kruszyć i wyglądają wówczas jakby pacjent od lat chorował na grzybicę płytek;

- „Obumieranie tłuszczowe” - czyli trudno gojące się wykwity barwy woskowo-żółtej z zanikami w części centralnej na skórze wyprostnych powierzchni podudzi zwłaszcza u ludzi młodych. Wygląda to tak, jakby młody człowiek ulegał wielokrotnie silnym urazom kończyn i miał po nich mnóstwo widocznych blizn.

- Jakie jeszcze problemy skórne u diabetyków obserwują dermatolodzy?

- Częste są również -nawracające, uogólnione plamice naczyniowe- czyli drobne wybroczynki na całej powierzchni skóry świadczące o nadmiernej kruchości i przepuszczalności naczyń włosowatych. Obserwujemy też samoistnie tworzące się i znikające pęcherze na nogach, zwłaszcza u ludzi starszych, którzy długo chorują na cukrzycę. Inne zmiany to:

- Rumieniec cukrzycowy, który polega na występowaniu nieostro odgraniczonych rumieni na skórze dłoni, stóp i twarzy. Dotyczy zwłaszcza młodych osób z niewyrównaną, trwającą długo cukrzycą i jest niestety trwały, co oznacza, że nie cofa się po zastosowanym leczeniu!

- Ziarniniaki obrączkowate - to z kolei bardzo nieestetycznie wyglądające drobne, twarde grudki układające się obrączkowato w różnych miejscach na ciele. Na szczęście mają one raczej tendencje do samoistnego ustępowania bez pozostawienia blizn;

- Obrzęk stwardniały to deformacja i gromadzenie się nadmiernej ilości kolagenu i glikozaminoglikanów w tkance podskórnej w przebiegu ciężkiej cukrzycy. Zmiany w tym obrzęku polegają na stwardnieniach skóry karku, twarzy, ramion i klatki piersiowej;

- Zespół rzekomotwardzinowy to zespół objawów polegających na stwardnieniu i zesztywnieniu skóry palców rąk i ramion prowadzący do deformacji i upośledzenia ruchomości palców. (jak w chorobach reumatycznych)!

- Rogowacenie ciemne to defekt naskórka polegający na jego przeroście pod wpływem
czynników wzrostowych stymulowanych przez okresowe nadmierne poziomy insuliny w cukrzycy insulinoopornej. Wykwity skórne wyglądają jak ciemne małe grudki o aksamitnej powierzchni pod pachami, w pachwinach i na bocznych częściach tułowia, w okolicach pępka.

- A tzw. stopa cukrzycowa? To również zmiany skórne. Czy to powikłanie leczą dermatolodzy?

- Stopa cukrzycowa to jedno z najpoważniejszych powikłań cukrzycy, związane z drastycznym pogorszeniem ukrwienia w obrębie stopy, które prowadzi poprzez zarastanie tętnic i uszkodzenie naczyń stopy do jej owrzodzenia, martwicy i często kończy się amputacją palców lub nawet całej stopy! Oczywiście o pomoc w leczeniu tego poważnego powikłania prosimy chirurgów naczyniowych.

- W cukrzycy zdarzają się też częste, przewlekłe i nawracające infekcje bakteryjne, grzybicze i wirusowe.

- Na pozór wydają się one banalne, ale ich nawroty są niezwykle częste i uciążliwe, a infekcje z czasem stają się coraz bardziej oporne na leczenie. Chorzy na cukrzycę mają zmniejszoną odporność i są bardziej podatni na wszelkie infekcje, bo ich podwyższony poziom glukozy we krwi stanowi świetne podłoże i pożywkę dla każdego rodzaju bakterii, wirusów i grzybów.

- A zatem osoby chore na cukrzycę powinny korzystać z konsultacji nie tylko diabetologów i chirurgów, ale również dermatologów?

- Zawsze, gdy na skórze osób cierpiących na cukrzycę pojawiają się jakieś dziwne zmiany, wymaga to oceny dermatologa. Z drugiej strony jest to dla takiego chorego wyraźny sygnał od organizmu, że poziom glukozy jest zbyt duży lub że jego cukrzyca jest niewyrównana. Najczęściej trzeba solidnie zabrać się za przestrzeganie diety.

- Chorzy na cukrzycę powinni wyjątkowo dbać o skórę, prawda? Czy mogłaby Pani polecić jakieś specjalne kosmetyki dla diabetyków.

- Z pewnością, bo skóra diabetyków jest bardzo sucha i swędząca, a zatem skłonna do podrażnień. W konsekwencji bardzo łatwo o zakażenia o różnej etiologii, dlatego chorzy dotknięci cukrzycą powinni wyjątkowo pedantycznie dbać o higienę, a także stosować środki zapobiegające nadmiernemu poceniu oraz delikatne, najlepiej dziecięce emolienty czyli preparaty zmiękczające do skóry, bo skóra sucha swędzi i się łuszczy, a od tego już tylko jeden krok do podrażnienia naskórka i infekcji.

Na świecie choruje na cukrzycę około 175 milionów ludzi, a w Polsce ponad 2 miliony osób! Warto zatem wiedzieć z jak różnymi przypadłościami na samej skórze chorych możemy się zetknąć, a wiadomo, że spośród wszystkich spustoszeń w organizmie, które czyni cukrzyca zmiany skórne są tylko widocznym gołym okiem wierzchołkiem góry lodowej.