Substancje intensywnie słodzące, zwane potocznie słodzikami, są zamiennikami cukru spożywczego. Już niskie stężenie tych związków wykazuje słodycz wielokrotnie przewyższającą słodki smak sacharozy.
Słodziki charakteryzują się brakiem kaloryczności (gdy nie są metabolizowane przez organizm) lub bardzo niską kalorycznością przy stosowaniu w ilościach dających wrażenie słodkiego smaku. Z tego względu znajdziemy
je m.in. w żywności przeznaczonej dla diabetyków oraz osób walczących z nadwagą. Dodatki te ponadto nie są przekształcane przez bakterie obecne na płytce zębowej, dzięki czemu utrzymują stałą wartość pH w ustach i nie powodują próchnicy. Zalicza się do nich substancje sztuczne, otrzymywane na drodze laboratoryjnej (aspartam, acesulfam K, sacharyna, cyklaminiany, sukraloza, neohesperydyna) oraz substancje naturalne, otrzymywane np. z korzeni, liści czy owoców (taumatyna). Poniżej przedstawiono krótki przegląd tych dodatków.
• Aspartam (symbol dodatku: E 951), który jest 180 razy słodszy od sacharozy i nie wykazuje gorzkiego posmaku częstego dla substancji intensywnie słodzących. Nie jest odporny na działanie wysokich temperatur (rozkłada się do wolnych aminokwasów), dlatego nie może być używany do wypieków, żywności gotowanej czy poddawanej pasteryzacji. Zastosowanie znajduje natomiast w produkcji napojów gazowanych, głównie typu cola-light, gum do żucia, lodów, deserów, dżemów, wyrobów cukierniczych, a także w przemyśle farmaceutycznym, np. w produkcji tabletek musujących. Jest najczęściej stosowaną substancją intensywnie słodzącą (występuje w 70 proc. Produktów typu light lub przeznaczonych dla diabetyków).
Ze względu na występowanie w jego w budowie fenyloalaniny aspartam nie może być stosowany u osób chorych na fenyloketonurię. Fenyloalanina może ponadto uszkodzić układ nerwowy, dlatego aspartam nie powinien być spożywany przez małe dzieci i kobiety w ciąży. Początkowe badania nad toksycznością tego związku sugerowały, iż środek ten może być przyczyną guza mózgu. Dalsze badania zaprzeczyły tej hipotezie. Nadmierne stosowanie aspartamu może być jednakże przyczyną bólów głowy, nasilenia astmy, nadpobudliwości, obrzęku języka i gardła czy bezsenności. Jego akceptowalne dzienne pobranie (ADI, ang. Acceptable Daily Intake) w przeliczeniu na 1 kg masy ciała wynosi 40 mg.
• Acesulfam K (E 950) charakteryzujący się 200-krotnie wyższą słodkością od sacharozy, a w większych stężeniach metalicznie-gorzkim posmakiem. Znajdziemy go w napojach bezalkoholowych, gumach do żucia, słodyczach, przetworach mlecznych oraz owocowo-warzywnych, musztardach. Ze względu na stabilność termiczną może być stosowany w żywności pieczonej i gotowanej. Z tego samego powodu co aspartam, acesulfam K nie może być stosowany przez chorych na fenyloketonurię oraz małe dzieci i kobiety w ciąży. Kombinacja acesulfamu K oraz aspartamu daje smak bardzo zbliżony do smaku cukru. Acesulfam K dopuszczony jest do użytku jedynie na terenie Stanów Zjednoczonych i Unii Europejskiej. ADI acesulfamu K wynosi 15 mg/kg masy ciała.
• Sacharyna i jej sole: potasowe, sodowe i wapniowe (E 954) posiadają od 300 do 500 razy wyższą siłę słodzącą od sacharozy. Sacharyna ma gorzkawo-metaliczny smak, dlatego używa się ją w kombinacji z innymi słodzikami. Znajduje zastosowanie w takich produktach żywnościowych jak: gumy do żucia, desery, przetwory owocowe, sosy, a także w preparatach farmaceutycznych. Nie nadaje się z kolei do wypieków oraz gotowania. Opinie o szkodliwości sacharyny i jej soli są zróżnicowane. Istnieje przypuszczenie, iż jej spożywanie może prowadzić do pokrzywki, świądu, egzemy, mdłości, biegunki czy bólów głowy. Nie udowodniono natomiast wpływu sacharyny na możliwość wywołania raka. Jej ADI kształtuje się na poziomie 2,5 mg/kg masy ciała.
Aby korzystać z Mojego Konta zaloguj się lub zarejestruj!
Zawsze najświeższe informacje! Nowe opinie na interesujące Ciebie tematy. Zapisz się na newsletter.