Składniki mineralne, które w organizmie występują w dużych ilościach, nazywamy makroelementami. Należy do nich wapń, będący głównym składnikiem kości, a także sód, potas, fosfor, chlor, magnez i siarka. Innych soli mineralnych potrzebujesz w bardzo małych ilościach, dlatego nazywamy je mikroelementami. Należy do nich między innymi chrom, jod, żelazo czy cynk. Każdy z tych pierwiastków pełni inną funkcję, a razem zapewniają prawidłową pracę całego organizmu.

NIEZBĘDNE MAKROELEMENTY

WAPŃ
Najważniejszą rolą wapnia jest budowanie szkieletu. To dzięki niemu twoje kości i zęby są zdrowe i mocne. Oprócz tego uczestniczy on w krzepnięciu krwi. Bez niego serce, mięśnie i układ nerwowy nie mogłyby działać prawidłowo.
Najlepszym źródłem wapnia jest mleko i jego przetwory, zwłaszcza sery żółte, znajdziesz go też w jajach. Wystarczy, że wypijesz dwie szklanki mleka, aby pokryć dzienne zapotrzebowanie na ten pierwiastek. Jeśli jednak nie tolerujesz laktozy i nie możesz pić mleka, to z powodzeniem możesz je zastąpić pysznym jogurtem albo kefirem.

FOSFOR
Kości i zęby są mocne, gdy są zbudowane z fosforanu wapnia. Zatem wapń musi współpracować z fosforem, a obu pierwiastków powinno być mniej więcej po równo. Fosfor pełni też jeszcze jedną szczególnie ważną funkcję - uczestniczy w uwalnianiu energii potrzebnej m.in. do pracy mięśni.

Jego niedobór praktycznie się nie zdarza. Właściwie dostarczamy go aż za dużo, gdyż jest on dodawany w sporych ilościach do serków topionych, słodkich napojów gazowanych czy mięsa.

MAGNEZ
Gromadzi się głównie w kościach i zębach, choć znajdziesz go praktycznie w każdej komórce organizmu. Jest aktywatorem licznych enzymów, działając jak zapalnik, bez którego wiele procesów nie mogłoby zajść. Pacjenci stosują go, gdy cierpią z powodu bolesnych skurczy lub gdy mają problemy z systemem nerwowym.

SÓD I POTAS
Pierwiastki te działają przeciwstawnie i razem zapewniają prawidłową gospodarkę wodną w organizmie. Nadmiar sodu zatrzymuje wodę, prowadząc do nadciśnienia i obrzęków, sprzyja też uciekaniu wapnia. Niestety, w naszej diecie jest za dużo soli kuchennej, której głównym składnikiem jest właśnie sód. Jeśli chcesz zachować zdrowie powinnaś unikać sięgania po solniczkę i dosalania potraw.

Potas działa odwrotnie niż sód, zwiększając wydalanie wody. Jest również niezbędny do działania mięśni i nerwów. Dzięki niemu wapń jest lepiej wykorzystywany i nie ucieka z moczem, dlatego potas jest też ważny dla zachowania zdrowych, mocnych kości.

Niedobory potasu są rzadkie, ale mogą się trafić u osób leczonych na nadciśnienie. Wtedy dochodzi do osłabienia mięśni, skurczów łydek czy nawet niebezpiecznych zaburzeń rytmu serca. Pierwiastek ten znajdziesz między innymi w bananach, pomidorach i ziemniakach.

ISTOTNE MIKROELEMENTY

ŻELAZO
Jest składnikiem hemoglobiny, czyli substancji, dzięki której czerwone krwinki mogą przenosić tlen po całym ciele. Bez tlenu komórki nie mogłyby żyć, dlatego cały czas musisz dbać o to, aby przyjmować odpowiednie ilości tego pierwiastka. Jeśli w diecie brakuje żelaza, nie może powstać hemoglobina, co prowadzi do anemii. Objawia się ona osłabieniem i uczuciem zmęczenia, trudnością w koncentracji i skróceniem oddechu.

Żelazo jest szczególnie ważne u kobiet, które miesiączkują. W każdym miesiącu tracisz pewne ilości tego pierwiastka razem z krwią miesiączkową. Aby zapobiec niedoborowi żelaza sięgaj po czerwone mięso, kurczaka, jaja czy ryby. Żelazo pochodzące z produktów zwierzęcych łatwo wchłania się z jelit. Pierwiastek ten występuje też w zbożach, fasoli, kaszy oraz warzywach i owocach.Niestety, w roślinach jest on w formie trudno przyswajalnej. Żelazo wchłania się lepiej, jeśli występuje w parze z witaminą C. Sok z pomarańczy ułatwi twojemu organizmowi wykorzystanie tego pierwiastka.

SELEN
To silny przeciwutleniacz, który współpracuje z witaminą E. Chroni krwinki przed rozpadem, może też zapobiegać niektórym nowotworom. Działa ochronnie na serce oraz jest potrzebny do pracy tarczycy. Znajdziesz go w rybach morskich oraz pełnoziarnistych produktach zbożowych. W naszej części Europy gleba jest bogata w selen, więc niedobory tego pierwiastka ci nie grożą.

CHROM
Pobudza proces przemiany cukrów oraz wspomaga działanie insuliny. Znajdziesz go w drożdżach piwnych, soku winogronowym i jabłkach.

CYNK
Jest niezbędny do prawidłowego wzrostu, pozwala zachować sprawność układu odpornościowego, a także gwarantuje zdrowy wygląd skóry, włosów i paznokci. Przyspiesza również gojenie się ran. Dużo cynku znajduje się w twoim oku, gdzie chroni siatkówkę przed wolnymi rodnikami, a także umożliwia widzenie w ciemności.
Jeśli w diecie dzieci brakuje tego pierwiastka, dochodzi do zahamowania wzrostu. Innym poważnym skutkiem jego niedoboru jest kurza ślepota. Dobrym źródłem cynku jest mięso i ryby, a także ser, mleko i orzeszki ziemne.

JOD
Jod jest niezbędny do prawidłowej pracy tarczycy. Gruczoł ten reguluje przemianę materii, czyli proces przekształcania żywności w energię. Jod znajduje się w glebie, wodzie i powietrzu, zwłaszcza nad morzem, a brakuje go w rejonach górskich. Z tego powodu niedobory tego pierwiastka zdarzają się na południu Polski, prowadząc do opóźnienia umysłowego u dzieci oraz niedoczynności tarczycy i powstawania wola u dorosłych. Stosowanie jodowanej soli kuchennej sprawiło, że niedoczynność tarczycy nie występuje obecnie tak często jak w przeszłości. Jod znajdziesz też w rybach morskich i owocach morza.

MIEDŹ
To składnik wielu enzymów, jest również potrzebny do wzrostu kości, funkcjonowania układu nerwowego i uwalniania energii. Dzięki niemu organizm może łatwiej wykorzystać żelazo. Jego niedobór miedzi może być przyczyną anemii i osteoporozy. Znajdziesz go w podrobach, roślinach strączkowych, orzechach i produktach pełnoziarnistych.