Dobroczynne właściwości czosnku znane były już 6 tys. lat temu w Azji Środkowej. W Starożytnym Egipcie miał tak dużą wartość, że traktowano go jak pieniądz. Rzymscy robotnicy i żołnierze żuli czosnek przed bitwą, Słowianie twierdzili, że chroni przed ukąszeniami żmii. W Afryce rybacy smarując swe ciała czosnkiem zabezpieczali się przed krokodylami, w Polsce służył do odpędzania wampirów.

Obecnie czosnek jest uprawiany prawie wszędzie. Do Polski przywędrował w średniowieczu, wraz z karawanami kupców wschodnich. Znanych jest ponad trzysta jego rodzajów, (u nas, w stanie dzikim występuje czosnek niedźwiedzi, zielony, wężowy, syberyjski) najpopularniejszy jest ten, z białą łuską. Czosnek jest rośliną  o wszechstronnym  działaniu. Służy jako przyprawa, afrodyzjak i lek. Ma działanie bakteriobójcze i grzybobójcze, dlatego właśnie od dawna stosowany jest w medycynie.

Ząbek czosnku na zdrowie

W swoim składzie chemicznym czosnek zawiera lotne związki siarkowe i bakteriobójcze, olejki eteryczne, błonnik, cukry oraz organiczne związki siarki, takie jak alliina i skordynina A i B. Zmiażdżone, świeże ząbki wydzielają allicynę, substancję, która posiada silniejsze działanie antybiotyczne niż penicylina czy tetracyklina.

W czosnku znajdują się też witaminy: C, PP, B1, B2, B3, prowitamina A, a także sole mineralne pierwiastków: wapń, potas, magnez oraz mikroelementy: żelazo, miedź i rzadkie pierwiastki jak nikiel, kobalt, chrom, selen, german. Chociaż selen i german występują w ilościach śladowych, ich obecność w czosnku ma duże znaczenie w ograniczaniu podziału komórek nowotworowych, zahamowaniu rozwoju czy nawet ich wydalaniu. Z tego też powodu czosnek jest coraz bardziej doceniany w zapobieganiu chorobom nowotworowym i układu krążenia.

Spotkał czosnek Katarzynę …

Długo przed wynalezieniem antybiotyków, czosnek był stosowany do zwalczania różnego rodzaju chorób – i to od gruźlicy aż po dur brzuszny. Dzięki swoim zdolnościom zwalczania bakterii powodujących różne infekcje, z powodzeniem jest używany w leczeniu bólu gardła, przeziębień, gryp, zapaleniu oskrzeli i płuc, infekcji ucha, przewodu pokarmowego, pomaga również w odbudowaniu populacji przyjaznej bakterii po odbytych kuracjach antybiotykowych. Jego działanie jest zbliżone do działania niektórych antybiotyków, niszczących bakterie chorobotwórcze w układzie pokarmowym i oddechowym, nie ma jednak ich negatywnych skutków. Czosnek jest wspaniałym lekiem odkrztuśnym stosowanym przy ostrym i przewlekłym zapaleniu oskrzeli, kokluszu i oskrzelowej astmie, jak również przy zapaleniu zatok, przewlekłym katarze, gorączce siennej i zapaleniu śluzówki nosa. Działa napotnie, przez co pomaga obniżyć gorączkę.

Czosnek dobry na serce

Jedzenie czosnku obniża ciśnienie krwi, poziom cukru i trójglicerydów w osoczu. Wspomaga także metabolizm tłuszczów, obniżając  poziom cholesterolu we krwi. Obecność zawartych w nim  związków siarki mobilizuje krwinki białe do obrony organizmu przed czynnikami zakaźnymi. Spożywanie świeżego czosnku skutecznie obniża stężenie cukru we krwi, Podwyższa proporcje ,,dobrego" cholesterolu HDL w stosunku do ,,złego" LDL, obniża poziom trójglicerydów, ochraniając  tętnice i serce. Czosnek otwiera naczynia krwionośne zwiększając przepływ krwi do tkanek, poprawia krążenie, łagodzi skurcze. Szczególnie polecany jest osobom starszym, pomaga redukować tkankę tłuszczową, ma działanie odmładzające i spowalnia proces starzenia. Chroni nasz mózg przed utratą sprawności intelektualnej, pamięci czy depresją.

Jest naszym obrońcą przed wpływami zanieczyszczenia środowiska i nikotyny, pomaga w leczeniu dróg moczowych i żółciowych. Jest również skutecznym środkiem na niszczenie robaków w organizmie, eliminuje pasożyty przewodu pokarmowego, a stosowany do lewatyw może być używany do walki z owsikami u dzieci. Dezynfekuje także drogi moczowe i niszczy bakterie oporne na antybiotyki. Znajduje zastosowanie w leczeniu zakażenia drożdżakowego i pleśniawek w jamie ustnej i pochwie. Związki czynne czosnku znoszą bóle głowy i ułatwiają zasypianie. W czasie I Wojny Światowej czosnek znalazł zastosowanie w opatrywaniu ran, ropni, czyraków. Ostatnie badania naukowe dowiodły, że czosnek działa jako skuteczny przeciwutleniacz, a jego siarkowe składniki posiadają właściwości przeciwrakowe.

Przeciwwskazania

Mimo, że taki wszechstronny i doskonały, nie można z czosnkiem przesadzać. Spożywanie 2,3 ząbków dziennie zmniejsza ryzyko zawału oraz chroni nas przed infekcjami, jednak pamiętać należy, że większe jego ilości mogą powodować wzdęcia, a u osób szczególnie wrażliwych, wywoływać reakcje alergiczne. Szczególnie ostrożni powinni być diabetycy – czosnkowe kapsułki nie zawsze idą w parze z terapią insulinową. Nadmierne spożywanie czosnku może również mieć niekorzystny wpływ na mięsień wątroby i układ pokarmowy. Na czosnek w dużych ilościach uważać powinny także kobiety w ciąży i karmiące piersią. Przeciwwskazaniem do stosowania świeżego czosnku są też ostre nieżyty żołądka i jelit.

Ząbek kontra tabletka

Czosnek jest stosowany w różnych postaciach: świeży, suszony, liofilizowany, sproszkowany lub kapsułkowany. Najbardziej aktywny jest surowy, świeżo rozdrobniony. Poddany obróbce termicznej traci swoje właściwości bakteriobójcze, zachowuje jednak aktywność przeciwgrzybiczą i działa jako antyutleniacz. W tabletkach czy aerozolach również zachowuje swoje właściwości pod warunkiem, że jest prawidłowo przetworzony, czyli nie dochodzi do zniszczenia jego związków czynnych, które chemicznie są bardzo nietrwałe. Niestety swoje właściwości zatraca podczas smażenia czy gotowania. Stosując czosnek profilaktycznie należy codziennie spożywać jeden jego duży ząbek przegryzając zieloną natką pietruszki, świeżą miętą, tymiankiem czy selerem. Nieprzyjemny zapach eliminuje także czerwone wino. Najlepiej smakuje jako dodatek do sałatek, oliwy z oliwek (sos winegret), pomidorów; amatorzy jadają go z mlekiem, miodem czy cytryną.

Czosnkowe przepisy

MASŁO CZOSNKOWE:
•    6 zmiażdżonych ząbków czosnku,
•    1 filiżanka gotowanej wody
•    1/2 filiżanki miękkiego masła
•    2 łyżeczki świeżej, drobno pokrojonej pietruszki
•    sól i pieprz do smaku

Utrzeć czosnek na gładką masę, dodając sól i pieprz. Dodać miękkie masło i dalej ucierać. Masło czosnkowe świetnie nadaje się do pieczonej lub gotowanej ryby, steków, pieczonych ziemniaków, lub do wzbogacania sosów mięsnych.

ZIOŁOWO-CZOSNKOWY SER:
•    200 g sera białego
•    2-3 łyżki stołowe drobno pokrojonych, świeżych ziół
•    pół, drobno pokrojonego, ząbku czosnku

Czosnek oraz zioła wymieszać dokładnie z serem. Formować kulki, układać na półmisku. Ochłodzić w lodówce przed podaniem.