Zdrowy uśmiech zawsze w cenie

Aby zachować własne, zdrowe zęby przez długie lata, należy je chronić przed szkodliwymi czynnikami, sprzyjającymi rozwojowi próchnicy.

Choroby przyzębia

Wyróżnia się dwa rodzaje profilaktyki: czynną i bierną. Pierwsza z nich polega na prawidłowej higienie jamy ustnej i uzębienia, właściwej diecie, stosowaniu preparatów fluorkowych i laków szczelinowych. Jest to metoda profilaktyki osobniczej. Metody masowe (bierne) obejmują fluorowanie wody (przeznaczonej do picia) czy soli kuchennej. Aby zachować dobroczynne działanie tego mikroelementu, jego poziom musi być optymalny, w przeciwnym razie fluor jest wypłukiwany z wierzchniej warstwy szkliwa (zęby tracą odporność na próchnicę). Zbyt duże stężenie pierwiastka, np. w wodzie pitnej, może prowadzić do wytworzenia się szkliwa plamkowego w okresie mineralizacji zębów. U osób dorosłych fluoroza najczęściej jednak nie dotyczy uzębienia, a obejmuje szkielet oraz ścięgna, prowadzi do uszkodzenia systemu nerwowego, a nawet do kalectwa.


Dieta dla zębów

Ogromny wpływ na profilaktykę próchnicy ma dieta. Aby mieć zdrowe zęby, należy ograniczyć częstość spożywania słodyczy i słodkich napojów. Największą szkodliwością charakteryzują się produkty o stałej i lepkiej konsystencji, trudne do usunięcia z powierzchni zębów, spożywane pomiędzy głównymi posiłkami.

Na kompleksowe oczyszczanie uzębienia składają się:

- szczotkowanie zębów,
- płukanie jamy ustnej,
- spożywanie pokarmów oczyszczających,
- stosowanie dodatkowych przyborów higienicznych.


Jak myć?

Najskuteczniejszą metodą dbania o zęby jest ich szczotkowanie. W ten sposób można usunąć resztki pokarmowe, miękkie naloty, większość płytki nazębnej. Na rynku jest szeroki wybór szczoteczek różniących się m.in. kształtami, twardością włosia, budową części czyszczącej. Warto zauważyć, że prawidłowy czas szczotkowania zębów powinien wynosić 3-5 minut (w Polsce przeciętnie trwa to 32 sekundy!). Nie należy zapominać o regularnej wymianie szczoteczki (nie rzadziej niż co 3 miesiące). Codzienna higiena jamy ustnej powinna dotyczyć nie tylko zębów, ale także języka, policzków, podniebienia i dziąseł. Niezwykle istotny jest wybór właściwej pasty do zębów, która powinna: hamować aktywność drobnoustrojów, działać przeciwzapalnie, wybielająco, usuwać produkty fermentacji węglowodanów, wzmacniać szkliwo, chronić powierzchnię szkliwa, eliminować nadwrażliwość zębiny, zapobiegać odkładaniu się kamienia nazębnego, odświeżać oddech.

Blisko połowę nagromadzonych resztek pokarmowych usuwa się przez płukanie jamy ustnej. Producenci oferują szeroki wybór przeznaczonych do tego płynów (pielęgnacyjnych oraz stosowanych pomocniczo w leczeniu chorób zębów i przyzębia). Dla osób z problemem osadzającego się kamienia wskazane są produkty z chlorkiem cynku, który przeciwdziała krystalizacji płytki nazębnej. Płyny z fluorkiem sodu przyspieszają proces reminalizacji szkliwa, wzmacniają dziąsła.

Niektóre owoce i warzywa skutecznie usuwają miękkie naloty z uzębienia. Są to m.in.: marchew, seler, rzodkiewka, jabłka, pomarańcze, orzechy. Podobne właściwości ma chleb razowy. Pokarmy te stanowią dodatkowy i wygodny sposób oczyszczania zębów po posiłku, w sytuacjach uniemożliwiających umycie zębów.

Szczególnie trudno utrzymać właściwą higienę: powierzchni stycznych, przestrzeni międzyzębowych, pod przęsłami mostów, okolic aparatów ortodontycznych, wszczepów zębowych, bruzd i zagłębień na powierzchni żujących bocznych zębów, furkacji obnażonych korzeni i głębszych kieszeni dziąsłowych. Z tego względu, oprócz pasty i szczotki do zębów, płynów do płukania jamy ustnej, należy używać dodatkowych przyborów higienicznych: wykałaczek, nici i taśm dentystycznych, szczoteczek międzyzębowych.

Niedostateczna dbałość o higienę jamy ustnej może prowadzić do powstania płytki bakteryjnej, w postaci białego nalotu na powierzchni zębów (biofilm). Jest ona głównym czynnikiem wywołującym stan zapalny dziąseł i przyzębia, prowadzi do próchnicy, halitozy i wielu innych schorzeń, także układowych.


Uwaga: choroby zębów

1. Próchnica według definicji WHO jest procesem patologicznym pochodzenia zewnątrzustrojowego, który prowadzi do odwapnienia i proteolitycznego rozpadu twardych tkanek zęba. Choroba ta dotyczy osób w każdym wieku i jest niezwykle rozpowszechniona. Liczba osób na świecie dotkniętych próchnicą sięga 5 miliardów. Próchnica najczęściej występuje w państwach Azji i Ameryki Łacińskiej, rzadziej w państwach Afryki. Jednak badania pokazują rosnącą tendencję wzrostu zachorowalności w tym regionie (konsumpcja cukru).

2. Wspomniana powyżej halitoza oznacza przykry zapach z ust, określany jako cuchnący oddech. Jest to bardzo powszechny problem (występuje od czasu do czasu u około jednej czwartej osób z populacji ogólnej). W około 9 na 10 przypadków jej źródłem jest jama ustna, w tym przede wszystkim język. Przyczyną halitozy jest rozkład nieusuniętych resztek pokarmowych, składników śliny, martwych komórek naskórka przez Gram-ujemne bakterie. W wyniku tego procesu zostają uwolnione lotne związki siarki, substancji odpowiedzialnych za powstawanie przykrego zapachu z ust. Istnieje szereg czynników sprzyjających halitozie. Należą do nich: spożywanie alkoholu, palenie papierosów, zażywanie niektórych leków, stres, oddychanie przez usta, próchnica, paradontoza, zapalenie dziąseł, kandydoza, zmniejszenie przepływu śliny. Jest to bardzo kłopotliwe schorzenie, istotnie utrudniające kontakty międzyludzkie. W jego redukcji skuteczne są płyny do płukania jamy ustnej, dezaktywujące bakterie (bytujące na powierzchni języka), a także neutralizujące przykry zapach.

O właściwą higienę zębów i przyzębia trzeba dbać nie tylko z powodów estetycznych. Obecnie sugeruje się, że bakterie jamy ustnej są oportunistycznymi patogenami wywołującymi: infekcyjne zapalenie wsierdzia poprzedzone bakteriemią, choroby sercowo-naczyniowe, aspiracyjne zapalenie płuc, mają także wpływ na niską masę urodzeniową dziecka, przedwczesny poród, pogarszają przebieg cukrzycy.


Bibliografia
1. Ziętek M., Schorzenia przyzębia jako przyczyny chorób ogólnoustrojowych, „Przewodnik Lekarza” 1/2009.
2. Kurek M., Zęby.
3. Pawka B., Dreher P., Herda J., Szewc I., Krasicka M., Próchnica zębów u dzieci problemem społecznym.

Autor: mgr farmacji Beata Chudzińska

Komentarze