Wykrztuś to!- leki mukolityczne

Mukolityki wskazane są w przypadku ostrych lub przewlekłych stanów zapalnych dróg oddechowych przebiegających z nadmiernym wydzielaniem gęstego, trudnego do odkrztuszenia śluzu. Są nieocenione w leczeniu zakażeń górnych i dolnych dróg oddechowych.

Podczas infekcji śluz zwiększa swoją elastyczność, jest gęsty, a co za tym idzie, trudny do odkrztuszenia. Ta zbyt lepka wydzielina, zalegając w drogach oddechowych, wzmaga proces patologiczny, nasilając nadważenia bakteryjne i różnego rodzaju powikłania.

Do podstawowych zadań leków mukolitycznych należy rozrzedzenie śluzu, co ułatwi pacjentowi odkrztuszanie wydzieliny zalegającej w drogach oddechowych. Leki te wykazują działanie sekretolityczne, zmniejszają wielkość cząsteczek śluzu, co też wpływa na ułatwienie jego ewakuacji, stymulują pęcherzyki płucne do syntezy surfaktantu. Niektóre mukolityki wykazują dodatkowo działanie mukokinetyczne, pobudzając wydzielanie śluzu przez usprawnienie pracy aparatu rzęskowego, jak i działanie ośrodkowe, a także zmieniają odczyn wydzieliny oskrzelowej.


Mukolityki

Jednym z pierwszych leków mukolitycznych wprowadzonych do farmakoterapii jest bromheksyna – syntetyczna pochodna alkaloidu wazycyny. Mechanizm jej działania polega na rozrzedzaniu gęstej, trudnej do odkrztuszenia wydzieliny oskrzelowej przez depolimeryzację kwaśnych polisacharydów. Jednocześnie wykazuje ona działanie mukokinetyczne, wspierając ruch nabłonka rzęskowego w drogach oddechowych. Wskazaniem do jej stosowania są choroby oskrzeli z gęstą, nadmiernie lepką wydzieliną, mukowiscydoza, przewlekłe stany zapalne oskrzeli, zalecana jest po zabiegach chirurgicznych i diagnostycznych drzewa oskrzelowego. Praktykuje się stosowanie bromheksyny w zapaleniu zatok obocznych nosa czy zapaleniu krtani.

Przeciwwskazaniem do stosowania popularnej Flegaminy jest nadwrażliwość na składniki leku, okres karmienia piersią i ciąża. Pacjenci z niewydolnością wątroby lub nerek nie powinni jej stosować. Należy pamiętać, że leki mukolityczne powinno się stosować z reguły trzy razy dziennie, ale ostatnia dawka leku powinna być przyjęta do godziny 17.00.

Czynnym metabolitem bromheksyny jest ambroksol, który znany jest od roku 1979. Działanie ambroksolu polega na pobudzaniu gruczołów surowiczo-śluzowych, co daje normalizację właściwości fizykochemicznych śluzu, zwiększa wydzielanie surfaktantu, reaktywuje nabłonek rzęskowy. Wykazuje również działanie przeciwzapalne, antyoksydacyjne, zmniejsza uwalnianie histaminy, leukotrienów, cytokin pozapalnych, monocytów i granulocytów. Ambroksol, występujący w takich preparatach jak Flavamed, Mucosolvan, Deflegmin, Ambrosol, zwiększa właściwości bakteriostatyczne wydzieliny oskrzelowej, wzmaga penetrację niektórych antybiotyków (amoksycylina, erytromycyna, doksycyklina, cefuroksym) do tkanek zmienionych procesem zapalnym, nasilając ich działanie i równocześnie powodując przyspieszenie procesu zdrowienia.

Lek wykazuje również działanie znieczulające i przeciwbólowe przez blokadę kanału sodowego, dlatego na polskim rynku farmaceutycznym znajdziemy Mucoangin zalecany w ostrych stanach zapalnych gardła. Wskazaniem do stosowania preparatów zawierających ambroksol są ostre i przewlekłe stany zapalne dróg oddechowych, mukowiscydoza, rozedma płuc, astma oskrzelowa, zapalenie krtani czy zapalenie zatok obocznych nosa. W przypadku stosowania go w postaci syropów, tabletek czy inhalacji należy pamiętać o prawidłowym nawodnieniu pacjenta, nawilżeniu powietrza, aby zapewnić prawidłowy drenaż w układzie oddechowym.

Acetylocysteina (ACC, ACC Hot Max, ACC Max, ACC Mini, Fluimucil, Syntemucol, Tussicom) – pochodna L-cysteiny, naturalnego aminokwasu – zmniejsza lepkość wydzielanego śluzu przez rozrywanie mostków dwusiarczkowych mukoproteid i tworzenie wiązań hydrofilowych, co powoduje upłynnienie wydzieliny oskrzelowej. Lek w małych dawkach usprawnia aktywność nabłonka rzęskowego, lecz większe stężenie leku powoduje zahamowanie ruchu rzęsek. Działa ochronnie na płuca. Acetylocysteina stosowana jest w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych oskrzeli, astmie oskrzelowej przebiegającej z gęstą wydzieliną, rozedmie płuc oraz w premedykacji do bronchoskopii. Znalazła ona zastosowanie również w laryngologii w leczeniu zapalenia zatok i wysiękowych stanów zapalnych ucha środkowego.

Innym przykładem związku o identycznym mechanizmie działania jest mesna (sól sodowa kwasu 2-merkaptoetanosulfonowego), która metabolizowana jest w wątrobie do dimesny. Mesna (Anti-Uron, Mistabron, Mucofluid, Uromitexan) stosowana jest w ostrych i przewlekłych stanach zapalnych dróg oddechowych, głównie w niedrożności nosa. Powoduje fragmentację śluzu, rozrzedza gęstą wydzielinę, co ułatwia usuwanie zalegającej wydzieliny z nosa. Lek w postaci aerozolu powinno się przyjmować 4 razy dziennie do obu przewodów nosowych, aż do ustąpienia objawów niedrożności.

Autor: Magdalena Lorek

Komentarze