Wrzody lubią jesień

Do długiej listy objawów choroby wrzodowej należałoby dodać również sezonowość. Jesień to druga po wiośnie pora roku, która jest szczególnie uciążliwym okresem dla wrzodowców, dlatego warto uprzedzić pacjenta o rytmiczności zaostrzania się objawów.

Okres jesienny to czas, w którym zaostrzają się objawy choroby wrzodowej. Patogeneza i etiologia tej choroby nie jest do końca wyjaśniona. Powszechnie uważa się, że do powstania ubytków w błonie śluzowej żołądka i dwunastnicy przyczynia się przewlekły stres, nadużywanie kawy, alkoholu, papierosów, leków przeciwbólowych, zaburzenia hormonalne. Ostatnio główną rolę w powstawaniu choroby przypisuje się bakterii Gram-ujemnej Helicobacter pylori.

Objawy kliniczne choroby mogą być bardzo zróżnicowane; pojawiający się ból w nadbrzuszu ma charakter sezonowy, jego objawy nasilają się na wiosnę i jesień, charakter bólu też może być bardzo różny od piekącego, gniecącego, promieniujący do pleców i prawego ramienia, pojawia się po 2-3 godzinach po posiłku, obecny jest również, gdy nie przyjmujemy żadnych posiłków. Innymi objawami, które powinny nas zaniepokoić to częste niestrawności, uczucie pełności, przewlekłe zaparcia, w nielicznych przypadkach pojawiają się wymioty z dodatkiem krwi lub smoliste stolce. Czasami choroba rozwija się podstępnie, nie dając żadnych wyżej opisanych objawów. Leczenie choroby wrzodowej jest bardzo ważne, ponieważ istnieje ryzyko powstania raka żołądka.


Terapia przeciwwrzodowa

Głównym celem terapii przeciwwrzodowej jest zniesienie bólu, przyspieszenie gojenia się wrzodu oraz zapobieganie nawrotom i powikłaniom choroby. Terapia przeciwwrzodowa polega na stosowaniu leków, które należą do różnych grup farmakologicznych. Jedną z tych grup są leki zmniejszające stężenie kwasu solnego w żołądku, należące do związków nieorganicznych, które stosowane są w postaci doustnej w formie tabletek, zawiesin, roztworów. Neutralizują one sok żołądkowy, podnosząc jego pH do wartości około 5. Przejściowe podwyższenie pH prowadzi do zahamowania pepsyny, zmniejszenia objawów bólowych towarzyszących chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Niestety, nadmierna alkalizacja treści żołądkowej może wywołać nieprzyjemne wzdęcia. Do omawianej grupy zaliczamy związki glinu, związki magnezu, węglan wapnia, wodorotlenek sodu oraz związki zawierające glin i magnez.

Wszystkie te związki stosowane są doraźnie w nadkwaśności, chorobie wrzodowej czy refluksie przełyku. Przy stosowaniu tego typu leków należy pamiętać, że nie powinno się ich stosować w sposób ciągły. Maksymalny okres stosowania nie powinien przekroczyć trzech miesięcy, ponieważ długotrwałe stosowanie związków zobojętniających może doprowadzić do zasadowicy organizmu, uczucia pełności i wzdęcia. Szczególnie ostrożnie powinny być one ordynowane u pacjentów stosujących inne leki, gdyż bardzo często ograniczają ich wchłanianie.

Znacznie częściej przez lekarzy zalecane są leki, które są antagonistami receptora H2. Hamują one kompetencyjnie pobudzenie receptorów H2 i dzięki temu skutecznie zmniejszają wydzielanie kwasu solnego. Zostały one wprowadzone do lecznictwa w latach 70., szybko i skutecznie usuwają dolegliwości bólowe związane z chorobą i przyspieszają gojenie się wrzodu. Zaliczamy do nich ranitydynę, cimetydynę, famotydynę.

Najliczniejszą grupę leków przeciwwrzodowych stanowią inhibitory pompy protonowej, wykazujące się dużą skutecznością, selektywnością i niewielką ilością działań niepożądanych. Obecnie na rynku dostępne są lansoprazol, omeprazol, pantoprazol. Leki te wykazują dużą skuteczność w terapii zapalenia błony śluzowej żołądka i dwunastnicy, chorobie wrzodowej, refleksowego zapalenia przełyku, stosowane w eradykacji Helocobacter pylori. Niestety, w niektórych przypadkach mogą wywołać zawroty i bóle głowy, biegunki, zaburzenia trawienia. Jednak ta grupa powoduje najszybsze ustąpienie objawów choroby, zmniejszają one liczbę nawrotów i ogólnie poprawiają jakość życia chorego.

Oprócz farmakoterapii pacjent powinien stosować odpowiednią dietę, ograniczając pokarmy pobudzające czynności motoryczne żołądka i nadmierne wydzielanie kwasu solnego. Do pokarmów zabronionych należą mocna kawa, mocna herbata, napoje gazowane, alkohol, zbyt doprawione i pikantne potrawy, wędzone i smażone mięso. Pacjent z chorobą wrzodową powinien pamiętać o spożywaniu regularnych posiłków, najlepiej w liczbie 4-5 dziennie, wszystkie posiłki powinny być o umiarkowanej temperaturze (nie mogą być zbyt gorące lub zbyt zimne).


Diagnostyka choroby wrzodowej

Jeżeli pacjent zauważy u siebie niepokojące objawy, powinien jak najszybciej zgłosić się do lekarza specjalisty. Stopień choroby można ocenić, wykonując gastroskopię. Zabieg pozwalający na dokładną ocenę stanu przewodu pokarmowego, żołądka i dwunastnicy. Jest to krótkie badanie trwające 10-15 minut, niestety nie należy ono do przyjemnych. Lekarz wykonujący zabieg wprowadza specjalną sondę do przełyku i do dalszych odcinków przewodu pokarmowego. Pacjent przygotowujący się gastroskopii powinien być na czczo, nie powinien przed badaniem przejmować żadnych leków, gdyż mogą one zafałszować obraz. Moment wprowadzenia sondy do przełyku jest bardzo nieprzyjemny, podczas badania pacjent z reguły czuje się niekomfortowo, może mieć odruch wymiotny, wrażenie duszności, pacjenci zaczynają się krztusić. Po badaniu nie należy nic pić, ponieważ istnieje ryzyko zakrztuszenia.

Autor: Magdalena Lorek

Komentarze