Wróg we własnym ciele - choroby autoagresywne

Układ odpornościowy każdego człowieka jest niewidzialną ochroną przed różnego rodzaju szkodliwymi czynnikami, które atakują nasz organizm. Kiedy on zawodzi, chorujemy.

Choroby autoimmunologiczne, inaczej nazywane autoagresywnymi są wynikiem nadaktywności systemu immunologicznego. Nasz organizm wytwarza przeciwciała, które atakują zdrowe tkanki i komórki, tak jakby były one obcymi organizmami. Do grupy chorób autoimmunologicznych należą choroby układowe tkanki łącznej, nieswoiste zapalenie jelit, choroby tarczycy, choroby neurologiczne i choroby skóry.


Jak powinno być

Każdy zdrowy organizm jest wyposażony w układ odpornościowy, który chroni nas przed chorobami. Patogeny i komórki nowotworowe są wykrywane i likwidowane przez układ immunologiczny. Jego mechanizm jest nastawiony na rozpoznawanie jak największej ilości różnych wirusów, bakterii i pasożytów, dlatego musi również rozróżniać zdrowe tkanki i komórki organizmu. Wykrywanie patogenów jest bardzo skomplikowane, ponieważ dzięki ewolucji mają one umiejętność przystosowywania się i całkowitego zmieniania swojej strategii ataku.

Kiedy wybieramy się na szczepienie przeciw grypie, a kilka dni później leżymy w łóżku z gorączką i dreszczami, jesteśmy bardzo zdziwieni, dlaczego złapała nas grypa. Najprawdopodobniej dopadł nas wirus, na którego mutację szczepionka nie była przygotowana. Tak jak wirusy, które szybko mutują i przystosowują się do nowego otoczenia, tak nasz układ odpornościowy jest wyposażony w pewną inteligencję i pamięć. Cały czas przystosowuje się do coraz to skuteczniejszego rozpoznawania poszczególnych patogenów. W chwili gdy nasz system odpornościowy styka się z patogenem, wykrywa go i zapamiętuje jego strukturę, aby następnym razem szybciej móc go rozpoznać i zacząć przeciwdziałać.


Osłabienie systemu

Gdy system odpornościowy jest mniej aktywny lub osłabiony, jesteśmy narażeni na infekcje i choroby. Tak zwany niedobór odpornościowy może być spowodowany stresem i złym odżywianiem, a także z niedoborem witamin. Są to jednak sytuacje, na które mamy wpływ i możemy je kontrolować. Zaburzenia w systemie odpornościowym mogą być e również spowodowane środkami farmaceutycznymi, zakażeniem albo chorobą genetyczną, tak zwanym ciężkim złożonym niedoborem immunologicznym (SCID). W przypadku SCID, nasz system jest bardzo podatny na zakażenia bakteryjne, wirusowe i grzybicze.


Choroby autoagresywne

Powierzchnia każdej ludzkiej komórki posiada specyficzne białka, tzw. antygeny, które tworzą barierę ochronną. Układ odpornościowy rozpoznaje je jako należące do komórek własnego organizmu, dzięki czemu system obronny nie atakuje ich i nie wytwarza przeciwko nim przeciwciał. Zjawisko to nosi nazwę tolerancji immunologicznej na własne antygeny.

W przypadku chorób autoimmunologicznych brak tej cechy sprawia, że białe ciałka krwi uznają niektóre komórki organizmu za obce, co prowadzi do niszczenia własnych tkanek. Narząd, który zostaje uznany przez układ odpornościowy za wroga, nie ma szans na obronę.

Istnieje kilka teorii na temat genezy chorób autoagresywnych. Według jednej z nich wirusy z przebytych chorób (np.
zapalenie mięśnia sercowego, mononukleoza, zapalenie płuc, grypa, zapalenie wątroby i in.), które kryją się w organizmie w formie utajonej, zmieniają struktury naszych komórek, nadając im cechy antygenów. W ten sposób wywołują reakcję autoimmunologiczną, czyli inwazję białych ciałek krwi, które zaczynają traktować te zmienione przez wirusy komórki jak potencjalnego intruza i doprowadzać do ich zniszczenia.

Inne teorie obwiniają silne alergie pokarmowe i niedobory witamin, szczególnie cynku, za powstawanie chorób autoagresywnych. Uważa się, że reakcje alergiczne powstałe na pewne pokarmy mleczne lub gluten mogą powodować spustoszenie w osłonach mielinowych otaczających nerwy, czego następstwem jest np. stwardnienie rozsiane.

Według naukowców, dieta jest jednym z kluczowych sposobów zapobiegania i walki z chorobami autoimmunologicznymi.


Kolejnym negatywnie wpływającym czynnikiem na choroby autoimmunizacyjne jest nieprawidłowo funkcjonujący system nerwowy, czyli życie w ciągłym stresie, podatność na choroby psychiczne (depresje). Ogólnie wiadomo, że system odpornościowy i system nerwowy są ściśle ze sobą powiązane. Istnieje wiele dowodów na to, że stan psychiczny człowieka ma wpływ na powstawanie chorób autoagresywnych.

Osoby chorujące na depresję są bardziej podatne na infekcje i choroby w ogóle, ponieważ ich system odpornościowy jest osłabiony. Wszystkie negatywne sygnały ze strony systemu nerwowego oraz niezdrowy tryb życia (używki, brak ruchu, niezdrowa dieta itp.) sprawiają, że białe ciałka krwi przystosowują się do tych warunków. W następstwie białe ciałka zaczynają atakować różne tkanki. Obecnie istnieje już wiele danych, które potwierdzają tę niezwykłą teorię.

Niestety, lista chorób autoagresywnych wydłuża się z roku na rok. Mówi się o ponad 20 chorobach autoagresywnych. Zalicza się do niech m.in. stwardnienie rozsiane, cukrzycę młodzieńczą, nadczynność i niedoczynność tarczycy, chorobę Parkinsona, bielactwo, chorobę Crohna, łysienie plackowate, toczeń rumieniowaty, reumatoidalne zapalenie stawów i wiele innych.

Klasyczne metody leczenia polegają na hamowaniu aktywności systemu odpornościowego poprzez podawanie kortykosteroidów, co niestety prowadzi do wielu skutków ubocznych. Kortykosteroidy bowiem niszczą system obronny człowieka. Każda odmiana choroby autoagresywnej jest jednak leczona nieco inaczej, ponieważ dotyczy innego narządu.

Autor: Alexandra Machera

Komentarze