Wątrobie na pomoc

Wątroba jest największym i zarazem, z punktu widzenia metabolizmu, najbardziej złożonym narządem organizmu. Jest to jednocześnie jedyny organ, który posiada zdolność do samoregeneracji.

Wątroba odgrywa istotną rolę w układzie pokarmowym i wydzielniczym. Pełni aż 4 istotne funkcje: metaboliczną – związaną z trawieniem tłuszczów i przyswajaniem substancji pokarmowych, detoksykacyjną – odtruwania organizmu, zapasową – odkładania zapasów energetycznych i magazynującą – polegającą na gromadzeniu niektórych substancji (żelazo, witaminy, mikroelementy itp.).

Podstawowym zadaniem wątroby jest współuczestniczenie w procesach trawiennych. Spożywając ciężkostrawne pokarmy, stawiamy przed układem pokarmowym trudne wyzwanie. W takich przypadkach praca wątroby jest silnie intensyfikowana. To właśnie wytwarzana w wątrobie żółć – płynna wydzielina, zawierająca barwniki żółciowe, kwasy żółciowe wraz z ich solami, cholesterol, lecytynę, mocznik, sole mineralne, sole kwasów tłuszczowych – odpowiada za emulgację tłuszczów niezbędną do ich trawienia. Funkcje biologiczne wątroby nie ograniczają się jednak tylko do produkcji żółci. Wątroba to magazyn licznych substancji niezbędnych w wielu kluczowych czynnościach organizmu. Tworzące tkankę wątrobową hepatocyty odgrywają między innymi rolę filtra dla związków wchłanianych z przewodu pokarmowego do krwi, są miejscem licznych przemian metabolicznych (wątroba dysponuje ponad 500 enzymami), syntetyzują białka osocza (albuminy, globuliny, fibrynogen), wytwarzają wiele enzymów oraz czynników krzepnięcia.

Co ciekawe, wątroba jest narządem o najwyższej temperaturze w naszym organizmie. Wątroba z opóźnionym zapłonem Wątroba to również narząd, który codziennie poddawany jest stałej ekspozycji na czynniki uszkadzające. Najczęstsze przyczyny trwałych uszkodzeń są powszechnie znane (nadużywanie alkoholu, wirusowe zapalenia wątroby, szczególnie typu B i C, leki np. chemioterapeutyki czy hormonoterapia, substancje toksyczne, zastój żółci).

Na prawidłowe funkcje wątroby ma jednak również wpływ wiele innych czynników, które wskazywane są rzadziej – np. związki spożywcze (konserwanty, barwniki syntetyczne, sztuczne środki słodzące, emulgatory, grillowane lub smażone mięso), toksyny środowiskowe (dymy i pyły przemysłowe, chlorki w wodzie pitnej, metale ciężkie w spalinach), a także promieniowanie (pola elektromagnetyczne).

Stopień i typ uszkodzenia (zapalenie, stłuszczenie, zwłóknienie, marskość, rozrost nowotworowy) jest zależny od czynnika wywołującego, czasu ekspozycji i reakcji organizmu. Wątroba nie jest unerwiona włóknami czuciowymi (nie jest bolesna), jej uszkodzenie przez długi czas przebiega bezobjawowo, często więc schorzenia wątroby ujawniają się bardzo późno.


Karczoch i kurkuma na problemy trawienne

Czy warto wspomagać naturalne działanie układu pokarmowego, a w szczególności wątroby? Gdyby udało się nam zachować podstawowe zasady profilaktyki zdrowotnej i właściwie zbilansowaną dietę – odpowiedź mogłaby brzmieć „organizm poradzi sobie świetnie sam”. Ale czy ktokolwiek może szczerze przyznać, że udaje mu się wypełnić takie
zadanie?

Aktualnie w ofercie aptek dostępnych jest bardzo wiele preparatów (OTC, suplementów diety) wspomagających funkcję wątroby. Zawarte w nich związki działają stabilizująco na błony komórek wątrobowych, chronią je przed szkodliwym działaniem substancji toksycznych, ułatwiają ich regenerację (efekt hepatoprotekcyjny), wspomagają funkcje metaboliczne hepatocytów (przede wszystkim wytwarzanie żółci).

Działanie takie wykazują między innymi cynaryna występująca w karczochu czy kurkumina zawarta w ostryżu (kurkumie). Cynaryna (kwas 1,5-dikawoilochinowy) posiada właściwości żółciotwórcze, żółciopędne, hepatoochronne oraz obniżające poziom cholesterolu i tłuszczów we krwi. W celach profilaktycznych i leczniczych stosuje się głównie standaryzowane wyciągi, przy czym wyciąg z karczocha, zawierający – obok cynaryny – wszystkie substancje czynne, ma wyższą wartość terapeutyczną.

Karczoch jest zaliczany do roślin leczniczych o szerokim zakresie działania. Wykazano jego wpływ na reakcje detoksykacji zachodzące w wątrobie, istnieją dowody na działanie ochronne i regenerujące tkankę wątrobową oraz na obniżanie poziomu cholesterolu całkowitego, a zwłaszcza frakcji LDL. Z tego względu wyciąg z karczocha jest zalecany w zaburzeniach wątroby i jej metabolizmu, w stanach zapalnych wątroby i dróg żółciowych, w zaburzeniach przemiany żółciowej.

W niestrawności, objawiającej się uczuciem pełności, wzdęciami i zaparciami na tle niedostatecznego wydzielania i przepływu żółci, stosowany jest natomiast wyciąg z kurkumy. Kurkumina działa żółciotwórczo, żółciopędnie i przeciwzapalnie. Dzięki temu pobudza wątrobę do zwiększenia wytwarzania żółci, ułatwia jej przepływ przez drogi żółciowe, przywraca kurczliwość pęcherzyka żółciowego, a tym samym zapobiega objawom zastoju i powstawaniu kamieni żółciowych. Wykazuje przy tym korzystne działania ochronne: bakteriobójcze i przeciwzapalne w obrębie wątroby i dróg żółciowych. Jednym z efektów działania kurkuminy jest również zmniejszenie stężenia cholesterolu całkowitego oraz frakcji LDL, a także zwiększenie frakcji HDL. Wielokierunkowe działanie kurkumy sprawia, że jest ona wskazana do stosowania m.in. w dolegliwościach niestrawności z uczuciem pełności, wzdęciami i zaparciami, występującymi jako konsekwencja niedostatecznego wydzielania i przepływu żółci.

Autor: lek. med. Piotr Małecki mgr inż. Anna Ewa Rożek

Komentarze